Phòng ngừa mãn kinh sớm ngay từ bây giờ

Phòng ngừa mãn kinh sớm ngay từ bây giờ

Phần lớn phụ nữ mãn kinh quanh độ tuổi 51, nhưng khoảng 1% phụ nữ mãn kinh sớm ở trước độ tuổi 40. Đó là khi buồng trứng mất hoặc suy giảm chức năng, được đặc trưng bởi những cơn bốc hỏa, ra mồ hôi đêm, rối loạn giấc ngủ hay tình dục, khô âm đạo, đau khi giao hợp, rối loạn chức năng đáy chậu (gây rò rỉ phân hoặc nước tiểu, sa bàng quang, tử cung, trực tràng...), loãng xương, và tâm trạng thay đổi thất thường. 

Nếu những sự thay đổi đó diễn ra quá sớm, người phụ nữ sẽ bị xáo trộn và có thể suy sụp cả về cơ thể và tinh thần.

Mặc dù độ tuổi mãn kinh được quyết định phần lớn do gen và hệ thống nội tiết trong cơ thể, nhưng bạn vẫn có thể thay đổi lối sống để tránh mãn kinh sớm hoặc giảm làm giảm các khó chịu do quá trình mãn kinh sớm mang lại.

Dưới đây là một vài gợi ý cho bạn:

Hiểu các yếu tố nguy cơ của bản thân

Mọi phụ nữ sẽ mãn kinh ở vào một thời điểm nào đó trong cuộc đời. Thế nhưng, mãn kinh xảy ra vào thời điểm nào lại bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố, bao gồm cấu trúc gen, tiền sử gia đình, một số rối loạn nhiễm sắc thể chẳng hạn Hội chứng Turner (khi một người nữ chỉ có một nhiễm sắc thể X), rất nhẹ cân hoặc béo phì, tiền sử hút thuốc, từng điều trị hóa trị hoặc xạ trị, mắc bệnh tự miễn, hoặc động kinh.

Trong số các yếu tố nguy cơ kể trên, một số yếu tố không thể thay đổi được, chẳng hạn như yếu tố về gen hay việc mắc các rối loạn nhiễm sắc thể hoặc bệnh tự miễn. Thế nhưng, những yếu tố như cân nặng và thói quen hút thuốc thì hoàn toàn có thể kiểm soát được.

Vì vậy, nếu bạn có những yếu tố nguy cơ này, hãy trao đổi với bác sỹ để có kế hoạch loại trừ càng nhiều càng tốt. Điều này sẽ giúp ích cho bạn rất nhiều trong tương lai.

Tập thể dục nhưng không quá nặng

Tập thể dục là một trong những việc tốt nhất bạn có thể làm để tránh mãn kinh sớm. Hoạt động thể lực có thể giúp điều hòa hormon và duy trì mức độ bình thường của chất béo trong cơ thể và giữ được cân nặng khỏe mạnh.

Tuy nhiên không phải càng tập nhiều thì càng tốt. Hiện đã có những bằng chứng về việc có mối liên quan giữa tập thể thao quá nặng và/hoặc quá lâu dẫn đến tình trạng mãn kinh sớm. Điều này có thể là do tập luyện quá đà làm gia tăng nguy cơ mất cân bằng hormon, gây ra rụng trứng không đều và có thể khiến sụt giảm hormon sớm.

Bạn sẽ băn khoăn, làm thế nào để biết khi mình đang tập thể dục quá đà? Đó là khi bạn tập luyện và mất kinh một hoặc vài tháng, trong khi cân nặng vẫn ổn. Đây chính là lúc nên đến gặp bác sĩ.

Hút thuốc là một trong những nguyên nhân thúc đẩy mãn kinh đến sớm hơn. Những hóa chất trong điếu thuốc, chẳng hạn nicotin, cyanid, và cacbon monoxit có thể làm tăng tốc độ suy giảm chức năng buồng trứng và tỉ lệ trứng bị "hỏng". Không may, một khi trứng "hỏng", chúng không thể tái tạo hoặc thay thế. Vì vậy nữ giới hút thuốc thường bị mãn kinh sớm hơn người không hút thuốc từ một đến bốn năm.

Đối với cần sa, chưa có nghiên cứu đầy đủ về mối liên quan giữa mãn kinh và hút cần sa, nhưng có những lo ngại rằng việc hít thở luồng khói cháy của thực vật và giấy qua xử lý khiến bạn hit phải nhiều độc chất, do vậy có thể làm tăng nguy cơ mãn kinh sớm.

Tránh độc chất trong môi trường

Mĩ phẩm, chất tẩy rửa, nước đóng chai cũng như thực phẩm được hâm trong lò vi sóng có thể ảnh hưởng tiềm tàng đến sức khỏe. Đã có những lo ngại và bằng chứng bước đầu rằng mãn kinh sớm có thể bị kích thích hoặc xảy ra một phần do tác động của một số loại hóa chất trong môi trường. Những hóa chất này được gọi là tác nhân gián đoạn nội tiết "endocrine disruptor", có thể can thiệp vào khả năng điều hòa hormon của cơ thể.

Các hóa chất  thường thấy ở nhựa và phthalate trong mĩ phẩm, nội thất và thậm chí vật dụng đựng đồ ăn. Tốt nhất nên giảm thiểu sự phơi nhiễm của bạn với những chất này càng nhiều càng tốt, từ đó giúp hệ nội tiết cân bằng hơn.

Lựa chọn đồ uống cẩn thận

Đồ uống có cồn không tự kích thích quá trình mãn kinh sớm nhưng uống quá nhiều gây ảnh hưởng đến những người đã có sẵn nguy cơ. Uống quá nhiều rượu bia và caffeine có liên quan đến giảm khả năng sinh sản. Nếu bạn ưa thích uống cà phê, chỉ nên uống không quá một tách mỗi ngày. Đối với rượu, lời khuyên là không quá hai ly rượu một tuần.

Duy trì cân nặng hợp lý

Estrogen được dự trữ ở mô mỡ, vì vậy thừa cân là nguyên nhân lớn của thừa estrogen ở nữ giới ngày nay. Quá nhiều estrogen có thể dẫn đến suy buồng trứng.

Tương tự, tình trạng thiếu cân có thể khiến cơ thể nghĩ rằng bạn đang thiếu ăn. Khi đó, cơ thể sẽ giảm chức năng của một số hệ cơ quan trong đó có hệ sinh dục. Càng gầy thì bạn càng nhiều nguy cơ bị mãn kinh sớm.

May mắn là, cân nặng là một trong những yếu tố mà bạn dễ kiểm soát nhất. Việc giữ cho cân nặng trong giới hạn bình thường là một trong những việc tốt nhất bạn có thể làm đối với hệ nội tiết. Tập luyện, ăn uống lành mạnh, ngủ đầy đủ và kiểm soát tình trạng căng thẳng là chìa khóa duy trì cân nặng hợp lý. 

Cân nhắc liệu pháp điều trị hormon

Một khi quá trình suy giảm buồng trứng đã bắt đầu thì sẽ khó để dừng lại. May mắn thay, chúng ta còn lựa chọn cuối cùng: liệu pháp thay thế hormon.

Liệu pháp thay thế hormon không phải là khuyến nghị hàng đầu do mối lo ngại liên quan đến ung thư vú, bệnh tim mạch và đột quỵ. Nhưng có nhiều phương pháp điều trị thay thế hormon khác nhau, và phương pháp này vẫn được coi là phương pháp chuẩn mực đối với các vấn đề liên quan đến nội tiết, đặc biệt mãn kinh sớm.

Hãy hỏi ý kiến bác sĩ của bạn về những lợi ích cũng như nguy cơ khi sử dụng phương pháp này để có kết quả tốt nhất cho bạn.

Thông tin thêm tham khảo tại bài viết: Mãn kinh sớm