Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Những ai dễ mắc sỏi túi mật?

Sỏi túi mật liên quan đến kích thích tố nữ (progesteron, estrogen) nên đối tượng dễ mắc là phụ nữ và người béo phì có lượng cholesterol trong máu cao.

Sỏi túi mật gặp nhiều ở các nước phương Tây, nơi mà khẩu phần ăn có thành phần dinh dưỡng nhiều chất béo hơn ở thức ăn phương Đông. Ở Mỹ có khoảng 20 triệu người mắc sỏi túi mật và mỗi năm có khoảng 500.000 người được cắt túi mật.

Phó giáo sư Nguyễn Cao Cương công tác tại Bệnh viện Bình Dân cho biết, có 2 loại sỏi túi mật chính là sỏi cholesterol và sỏi sắc tố, có thể kể thêm sỏi túi mật hỗn hợp. Sỏi cholesterol hình thành do sự bão hòa cholesterol trong dịch mật, ứ đọng mật và tạo sỏi. Điều này giải thích vì sao sỏi túi mật gặp nhiều ở người cao tuổi với lượng cholesterol cao và có sự giảm vận động túi mật.

Bệnh nhân phần lớn là nữ vì liên quan kích thích tố nữ như progesteron khiến giảm vận động túi mật, trong khi estrogen làm tăng cholesterol và giảm acid mật hòa tan cholesterol. Sỏi túi mật cũng gặp nhiều ở người béo phì có lượng cholesterol trong máu cao.

Sỏi sắc tố chiếm tỷ lệ nhỏ, gặp ở bệnh nhân bị tán huyết do các bệnh về máu (sỏi đen) hay do nhiễm trùng mật (sỏi nâu). Sỏi túi mật được tạo thành và lớn dần, có khi chỉ có một viên hoặc vài viên đến hàng chục, hàng trăm viên. Kích thước sỏi cũng thay đổi từ vài mm đến vài cm. Sỏi thường hình tròn, bầu dục và nhiều hình dạng tùy theo cấu tạo.

Một trường hợp bệnh nhân phẫu thuật tại Bệnh viện Bình Dân, lấy ra 985 viên sỏi túi mật . Ảnh: Q.N

Theo phó giáo sư Nguyễn Cao Cương, hầu hết bệnh nhân mắc sỏi túi mật thường không biết mình bị sỏi, chỉ khi có dịp đi siêu âm hay chụp X-quang bụng tình cờ phát hiện sỏi túi mật. Đây là sỏi túi mật không triệu chứng.

Tình huống khác là bệnh nhân có cơn đau quặn mật, sau khi ăn thấy đau quặn ở bụng trên phải, có khi kèm ói, sốt nhẹ, cơn đau thường kéo dài 5-30 phút sau đó mất dần. Có khi đau tái phát nhiều lần, bệnh nhân cứ nghĩ bị đau bao tử, rối loạn tiêu hóa. Cơn đau này do sỏi di chuyển và gây tắc ống túi mật.

Sỏi túi mật có thể gây những biến chứng nặng hơn như viêm túi mật cấp. Đây là tình trạng đau bụng cấp tính mà bệnh nhân thường phải nhập viện cấp cứu. Nếu không được điều trị, viêm túi mật cấp sẽ diễn tiến đến viêm túi mật hoại tử, áp xe quanh túi mật, viêm phúc mạc mật... gây nguy hiểm tính mạng. Khoảng 5-15% trường hợp sỏi túi mật di chuyển rơi vào đường mật chính và dễ gây nhiễm trùng đường mật.

Siêu âm bụng có thể chẩn đoán sỏi túi mật với sự chính xác cao đến gần 100%. Sỏi túi mật không có triệu chứng nghĩa là chưa có đau quặn mật. Viêm túi mật thì chưa cần điều trị và chỉ cần theo dõi. Trường hợp sỏi túi mật gây cơn đau quăn mật, viêm túi mật thì mới có chỉ định cắt túi mật. Theo thống kê, trong 10 năm chỉ khoảng 15% bệnh nhân có triệu chứng đau hay biến chứng cần phải cắt túi mật. Tại Bệnh viện Bình Dân, năm 2015 có trên 1.500 trường hợp được cắt túi mật.

Các thuốc tan sỏi là acid mật chỉ có thể hòa tan sỏi cholesterol đơn thuần với thời gian khá lâu, hơn 6 tháng tùy theo kích thước sỏi. Do hiệu quả thấp và có tác dụng phụ nên phương pháp này hiện nay ít được sử dụng. Các phương pháp điều trị khác như mở túi mật lấy sỏi để lại túi mật thì sau khoảng 2 năm có 50% trường hợp sỏi tái phát. Các phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể hay tan sỏi tiếp xúc bằng hóa chất hiệu quả thấp và còn túi mật là còn sinh sỏi.

Hiện nay phương pháp nội soi ổ bụng cắt túi mật giúp bệnh nhân ít đau, nhanh phục hồi, ra viện sớm, vết mổ đẹp... Cắt túi mật nội soi ổ bụng được thực hiện bằng 1-3 đường rạch da nhỏ 5-12 mm, qua các lỗ nhỏ đó bác sĩ phẫu thuật đưa dụng cụ vào cơ thể bệnh nhân để cắt và lấy túi mật ra ngoài. Trường hợp mổ bụng cắt túi mật hiếm khi cần đến, chỉ dành cho những ca mổ nội soi ổ bụng không được.

Cắt bỏ túi mật với đường mật còn nguyên vẹn nghĩa là mật vẫn được gan bài tiết qua đường mật xuống ruột, sau đó bệnh nhân vẫn ăn uống, tiêu hóa, sinh hoạt làm việc bình thường và hầu như không có thay đổi gì trong đời sống. Bệnh nhân không cần dùng thuốc hỗ trợ mật hay tiêu hóa gì khác, không còn triệu chứng đau do sỏi túi mật.

Sỏi túi mật là do sự bão hòa cholesterol trong dịch mật, thường gặp ở bệnh nhân nữ hơn 40 tuổi, mập mạp, sinh nhiều con. Do đó có thể phòng ngừa sỏi túi mật là chế độ ăn ít chất béo và tránh thừa cân. Ngoài ra người có bệnh về máu, nhất là tán huyết, sẽ dễ bị sỏi túi mật sắc tố. Trường hợp này là bệnh lý nên không thể phòng ngừa mà chỉ theo dõi diễn tiến sỏi túi mật trên siêu âm, cũng như biết biến chứng của sỏi để được bác sĩ chuyên khoa khám và điều trị.

Lê Phương - Theo Vnexpress
Bình luận
Tin mới
  • 30/05/2024

    5 "cách" chăm sóc não bộ giúp trí nhớ luôn nhạy bén

    Lối sống, thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống hàng ngày có thể ảnh hưởng đến trí nhớ cũng như sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Dưới đây là 5 điều bạn nên thực hiện mỗi ngày để giữ cho hoạt động của não bộ luôn nhạy bén.

  • 30/05/2024

    Sự ảnh hưởng của ô nhiễm không khí tới sức khỏe

    Khi bạn tiếp xúc với các hạt mịn trong không khí bị ô nhiễm. Các hạt mịn này thâm nhập sâu vào phổi và hệ thống tim mạch, gây ra các bệnh đột quỵ, bệnh tim, ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.

  • 30/05/2024

    Lợi ích bất ngờ của việc đi bộ dưới mưa

    Thay vì vội vã tìm chỗ trú khi trời mưa, hãy dành thời gian cảm nhận vẻ đẹp của những cơn mưa và cân nhắc việc đi bộ dưới chúng. Bởi ẩn sau những hạt mưa là những lợi ích bất ngờ cho sức khỏe và tinh thần của bạn.

  • 30/05/2024

    Cách thiết lập thói quen ngủ tốt cho trẻ

    Chăm sóc một em bé mới sinh có thể khiến bạn cảm thấy luôn trong tình trạng mệt mỏi và thiếu ngủ. Và có một điều không thể tránh khỏi: Khi em bé mới sinh không thể ngủ suốt đêm, thì bạn cũng không thể.

  • 30/05/2024

    Cách ổn định huyết áp tại nhà bạn nên biết

    Tăng huyết áp nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra hàng loạt các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như đau tim, đột quỵ, suy tim, mất thị lực, mất trí nhớ, yếu xương, đau thắt ngực, bệnh động mạch ngoại biên...Vậy làm thế nào để hạ huyết áp hiệu quả?

  • 29/05/2024

    Chứng đau nửa đầu là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ ở người trẻ

    Nghiên cứu mới cho thấy thế hệ Millennials (Gen Y - nhóm sinh từ năm 1981 - 1996) và Gen Z ( nhóm sinh từ 1997 - 2012) có nguy cơ đột quỵ cao hơn nếu thường xuyên bị đau nửa đầu.

  • 29/05/2024

    10 lợi ích sức khỏe đáng ngạc nhiên của tình dục

    Hoạt động tình dục không chỉ mang lại cảm giác thỏa mãn, mà còn đóng góp đáng kể vào sức khỏe tổng thể. Bài viết dưới đây sẽ điểm qua 10 lợi ích đáng ngạc nhiên của một đời sống tình dục tích cực.

  • 29/05/2024

    14 CÁCH CHĂM SÓC TRẺ SƠ SINH MÙA HÈ TRỜI NẮNG NÓNG GIÚP BÉ DỄ CHỊU

    Nhiệt độ tăng cao trong những tháng hè có thể là thách thức trong việc chăm sóc trẻ sơ sinh. Thời tiết nắng nóng có thể gây ra cảm giác khó chịu thậm chí là nguy cơ mắc các bệnh lý nhiễm trùng liên quan đến thời tiết. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cung cấp cho các bậc cha mẹ, người chăm sóc các cách chăm sóc trẻ sơ sinh mùa hè để giữ cho bé luôn thoải mái, khỏe mạnh trong mùa nắng nóng.

Xem thêm