Mang thai và có nhóm máu Rh âm? Những điều các bà mẹ cần biết về RhoGAM.

Mọi người sinh ra đều có nhóm máu xác định của mình: O, A, B, AB. Cùng với đó là yếu tố Rh trong máu – có thể là âm hoặc dương. Bạn nhận yếu tố Rh từ cha mẹ, giống như cách bạn nhận màu mắt nâu từ mẹ và xương gò má cao từ cha vậy.

Khi yếu tố Rh của bạn là âm tính, bạn mang thai và bố em bé có yếu tố Rh là dương tính, sẽ có những biến chứng đe dọa tính mạng có thể xảy ra nếu em bé nhận yếu tố Rh từ bố. Những biến chứng này được gọi là sự không tương thích Rh, hay bệnh Rh. Đừng quá hoảng loạn. Tuy rằng nó rất quan trọng trong việc sàng lọc bệnh trước sinh, nhưng thực sự bệnh Rh rất hiếm và có thể phòng ngừa được.

Để giải quyết vấn đề, bác sĩ có thể cho bạn 1 mũi tiêm RhoGAM – là một loại huyết thanh miễn dịch vào tuần thứ 28 của thai kỳ hay bất cứ khi nào máu của bạn có nguy cơ hòa với trộn lẫn của em bé, như trong quá trình xét nghiệm trước sinh hay lúc sinh.

Vậy yếu tố Rh là gì?

Yếu tố Rh là một loại protein có trên bề mặt hồng cầu. Yếu tố Rh gọi là dương tính – RH(+) là khi bạn có protein này, và âm tính là ngược lại. Chỉ khoảng 18% dân số trên thế giới là Rh âm tính – Rh(-).

Việc bạn là Rh(+) sẽ không ảnh hưởng gì kể cả khi bạn cần truyền máu. Bác sĩ hoàn toàn có thể dễ dàng xác nhận bạn có thể nhận nhóm máu Rh(-). Tuy nhiên, các mối lo ngại xuất hiện khi bạn mang thai, khi mà máu Rh(+) và Rh(-) có khả năng bị trộn lẫn.

Sự không tương thích Rh – bệnh Rh

Sự không tương thích Rh xảy ra khi bạn là Rh(-), bạn mang thai và em bé là Rh(+) – yếu tố Rh nhận từ người bố. Khi bạn là Rh(-) và bố em bé là Rh(+) thì máu của em bé sẽ có 2 khả năng:

- 50% khả năng khi sinh ra không có yếu tố Rh, giống bạn. Điều này là bình thường và không cần phải điều trị gì cả.

- 50% khả năng có yếu tố Rh nhận từ bố. Đây là nguyên nhân dẫn đến sự không tương thích Rh.

Việc xác định có sự không tương thích Rh có thể thực hiện một cách đơn giản, như lấy máu của bạn và từ bố của em bé.

- Nếu nhóm máu của cả bạn và bố em bé đều là Rh(-), máu của em bé cũng sẽ là Rh(-)

- Nếu nhóm máu của cả bạn và bố em bé đều là Rh(+), máu của em bé cũng sẽ là Rh(+)

- Kiểm tra nhóm máu là một trong những bước đầu tiên của sàng lọc trước sinh.

 

Nếu bạn là Rh(-), bác sĩ sẽ làm thêm một xét nghiệm máu nữa, để xác định kháng thể Rh.

- Kháng thể là một loại protein trong hệ thống miễn dịch để đánh lại các yếu tố lạ - kháng nguyên lạ xâm nhập vào cơ thể từ bên ngoài, ví dụ như nhóm máu Rh(+)

- Nếu bạn có kháng thể, tức là bạn đã bị phơi nhiễm với nhóm máu Rh(+) ở một thời điểm nào đó trước đó, như phá thai hay thậm chí là truyền nhầm nhóm máu.

- Em bé có nguy cơ gặp sự không tương thích Rh nếu có bố là Rh(+)

- Bạn nên xét nghiệm máu nhiều lần trong suốt thai kỳ để xác định mức kháng thể trong người bạn. Nếu chúng ở mức càng cao, nguy cơ biến chứng cho đứa trẻ là càng lớn.

- Và nếu bạn đã có kháng thể Rh, mũi tiêm RhoGAM sẽ không giúp được gì cho em bé.  Nhưng đừng hoảng loạn, bác sĩ vẫn có thể giúp bạn như:

+ gợi ý các phương pháp xét nghiệm trước sinh khác, như siêu âm để quan sát sự phát triển của em bé

+ cho em bé truyền máu qua dây rốn, trước khi em bé chào đời

+ gợi ý việc sinh sớm

Một vài lý do nữa để bạn bình tĩnh:

- Đôi khi, em bé không tương thích với máu của bạn nhưng cũng chỉ có các biến chứng mức độ nhẹ và điều này không cần thiết phải điều trị

- Lần mang thai đầu không phải sẽ luôn luôn bị ảnh hưởng bởi sự không tương thích Rh, bởi vì việc tạo ra các kháng thể Rh của người mẹ có thể cần thời gian dài hơn 9 tháng.

Khi nào sử dụng RhoGAM?

Nhóm máu Rh(-) của bạn (không phải của em bé) sẽ nhận RhoGAM nhiều lần trong suốt thai kỳ, kể cả khi yếu tố Rh của bố em bé chưa được xác định hay đã xác định là dương. Điều này giúp phòng vệ bạn trước việc cơ thể bạn tự tạo ra các kháng thể Rh – kháng thể chống lại nhóm máu Rh(+) mà có thể tiêu diệt các tế bào máu của em bé.

Sử dụng RhoGAM thường xuyên, khi có mất cứ khả năng nào của việc máu bạn và máu của em bé có nguy cơ trộn lẫn. Các thời điểm như:

- Vào tuần 26 và 28 của thai kỳ, khi mà nhau thai mỏng dần. Mặc dù hiếm khi nhưng máu vẫn có thể truyền từ bạn sang em bé

- Sau phá thai, thai chết lưu, sảy thai hoặc chửa ngoài tử cung (mang thai nhưng thai phát triển bên ngoài tử cung)

-  Trong 72 giờ sau sinh, kể cả sinh mổ, nếu em bé được xác định là Rh(+)

- Sau khi làm bất cứ xét nghiệm xâm lấn nào vào em bé khi còn trong bụng mẹ, như:

+ chọc ối kiểm tra nước ối có phát triển bất thường hay không

+ sinh thiết gai nhau thai (CVS) kiểm tra em bé có khả năng mắc các bệnh di truyền từ bố mẹ hay không

- Sau các va chạm, chấn thương vùng bụng giữa như ngã hay tai nạn xe hơi…

- Bất kỳ các thao tác tác động lên em bé, như chuyển ngôi em bé từ ngôi mông,…

- Âm đạo bị chảy máu trong thai kỳ

Cách quản lý

RhoGAM là một thuốc kê đơn điển hình được sử dụng bằng cách tiêm bắp. Nó cũng có thể được tiêm tĩnh mạch. Bác sĩ sẽ quyết định liều lượng cho bạn. RhoGAM sẽ có hiệu quả khoảng 13 tuần.

Tác dụng phụ thường gặp

RhoGAM là một loại thuốc an toàn với hơn 50 năm được ghi nhận trong việc bảo vệ các em bé khỏi bệnh Rh. Song nhà sản xuất cũng đưa ra một vài tác dụng phụ gặp phải khi bạn tiêm bao gồm:

- Căng cơ

- Sưng

- Nhức mỏi

- Đau

- Phát ban

Một tác dụng phụ hiếm gặp hơn nữa là sốt nhẹ. Nó có thể xảy ra, mặc dù ít khi, là do bạn gặp các tác nhân gây dị ứng.

Mũi tiêm RhoGAM chỉ dành cho bạn, không có tác dụng trên em bé. Mũi tiêm không dành cho bạn nếu bạn:

- Đã có kháng thể Rh trước đó

- Dị ứng với các kháng thể miễn dịch

- Thiếu máu huyết tán

- Mới sử dụng vaccin trong thời gian gần (RhoGAM làm giảm hiệu quả của vaccin)

Rủi ro khi không tiêm RhoGAM

Bệnh Rh không ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn, nhưng nếu bạn từ chối tiêm RhoGAM, nó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của em bé và các lần mang thai tới trong tương lai. Nghiên cứu cho thấy cứ 5 người mẹ Rh(-) thì có 1 người là nhạy cảm với yếu tố Rh, nếu không sử dụng RhoGAM. Điều đó có nghĩa, em bé khi sinh ra có thể gặp các vấn đề dưới đây:

- Thiếu máu, thiếu các tế bào hồng cầu khỏe mạnh

- Suy tim

- Các tổn thương não

- Vàng da, vàng mắt do gan

Chi phí và lựa chọn

Trả toàn bộ tiền khi tiêm hay có bảo hiểm hỗ trợ là khác nhau. Nếu không có bảo hiểm, bạn có thể phải trả vài trăm USD cho 1 lần tiêm. Tuy nhiên, có bảo hiểm sẽ giúp bạn giảm được phần nào chi phí.

Hãy hỏi bác sĩ về các phiên bản thuốc, hay các thương hiệu thuốc khác nhau để có nhiều lựa chọn hơn về chi phí khi tiêm.

Lời kết

Bệnh Rh không phổ biến và có thể phòng ngừa được. Nên biết nhóm máu của bạn và bố của em bé. (Tốt nhất là trước khi mang thai). Nếu bạn âm tính Rh, hãy nói chuyện với bác sĩ về việc bạn cần RhoGAM hay không và khi nào là thời điểm tốt nhất để sử dụng.

Tham khảo thêm thông tin tại: Những hiểu biết về nhóm máu ABO và Rh