Liệu pháp chuyển hóa trong ngăn ngừa và điều trị bệnh mạn tính

Liệu pháp chuyển hóa trong ngăn ngừa và điều trị bệnh mạn tính

Ung thư  trở thành vấn đề sức khỏe được quan tâm số một trên thế giới. Theo hiệp hội ung thư Mỹ có hơn 1600 người chết mỗi ngày do ung thư, trên 600.000 người mỗi năm, và gấp 10 lần số đó là số người mắc mỗi năm trên thế  giới (7.6 triệu). Theo thống kê một nửa số nam giới  hoặc 4 trong 10 phụ nữ  có cơ hội mắc ung thưu trong suột cuộc đời của họ.

Alzheimer là một mối đe dọa sức khỏe khác của con người cũng gia tăng một cách đáng kể trong những năm gần đây. Trong khoảng thời gian từ năm 1999 hoặc 2004, tỷ lệ tử vong do Alzheimer tăng lên  tới 55%.  Theo những con số thống kê mới nhất, Alzheimer được cho là căn bệnh đồng hành với cuộc sống của khoảng 1 triệu người Mỹ mỗi năm và nếu không thay đổi lối sống  thì có lẽ một nửa dấn số trên hành tinh này sẽ mắc bệnh Alzheimer.

Thật là những con số thống kê đáng sợ nhưng  chúng ta vẫn chưa hết hi vọng.  Những bằng chứng y khoa đã chỉ ra rằng cả hai bệnh trên đều nằm trong top nguyên nhân gây tử vong và có liên quan đến những  bệnh rối loạn chuyển hóa. Đây thực sự là một thông tin đáng chú ý bởi nếu như liên quan đến rối loạn chuyển hóa nghĩa là con người hoàn toàn có thể phòng ngừa bệnh, có thể điều trị và phục hồi  như bao nhiêu bệnh khác (tiểu đường typ 2 và bệnh tim mạch)

Rất nhiều chuyên gia và nhà nghiên cứu  đang dần bị thuyết phục bởi sự bùng phát  bệnh dịch ung thư và Alzheimer có thể phòng ngừa được bằng chế độ ăn ketogenic và các hỗ trợ khác chuyển hóa. Ketosis là một trạng tháo chuyển hóa có liên quan đến  việc tăng sản xuất ketone trong gan, ví dụ việc đốt cháy mỡ trong cơ thể  bằng những phản ứng sinh học sẽ làm tăng lượng ketone trong máu, khoảng 0.5-3.0 mMol/L.

Tiến sỹ Dominic D’Agostino, giảng dạy bộ môn dược học phân tử và sinh lý học,  đang tiến hành  những liệu pháp  điều trị trao đổi chất cho các bệnh rối loạn thần kinh như động kinh, Alzheimer,  ung thư cho biết những bệnh trên đều  có liên quan đến chuyển hóa chất trong cơ thể.

Liệu pháp chuyển hóa là gì?

Liệu pháp chuyển hóa là thuật ngữ bao trùm dinh dưỡng (chế độ ketogenic), thực phẩm bổ sung, thuốc có ảnh hưởng đến chuyển hóa năng lượng, đốt cháy, hạ huyết áp, liệu pháp oxy cao áp và nhiều thứ khác. Đây đều là  biện pháp y sinh học điều trị bệnh.  Liệu pháp này không chỉ giúp điều trị các bệnh liên quan đến giải phẫu bệnh, liên quan đến ung thư,  mà còn có rất nhiều giá trị lâm sàng.

Theo tiến sỹ D’agostino, phần lớn những bệnh của não bộ- thần kinh đều có liên quan đến rối loạn chuyển hóa năng lượng. Vì vậy  liệu pháp chuyển hóa có thể nâng cao quá trình chuyển hóa năng  lượng của não bộ khi cơ thể đối mặt với tình trạng rối loạn  chuyển hóa.

Nhiên liệu Ketone cho cơ thể và não bộ  khi đói

Lý giải điều này Tiến sỹ D’Agostino cho biết: trong một thời gian dài người ta cho rằng não bộ chỉ sử dụng glucose để làm nhiên liệu. Nhưng một vài nghiên cứu  đã nhận ra những điều rất mới mẻ của não bộ khi đói. Trên thực tế, trong khi đói  não bộ sẽ chuyển sang chế độ sử dụng ketone (sản phẩm của quá trình đốt cháy mỡ) để làm nguyên liệu và ketone thực ra có thể nâng cao chức năng não bộ. Nếu bạn thường xuyên ăn những thực phẩm giàu carb thì  não bộ sẽ có xu hướng quen với việc sử dụng glucocse là nguyên liệu chính.

Chế độ ăn ketogenic bắt chước những ảnh hưởng của nhị ăn, trong đó nồng độ ketone trong máu tăng lên và nồng độ glucose giảm. Hai điều cốt lõi trong  chế độ ăn ketogenic: cần giảm mạnh lượng carbohydrate tinh trong bữa ăn hàng ngày và ăn cần ăn một lượng lớn các chất béo.

Sự kết hợp này sẽ nâng nồng độ ketone và giảm được cả  lượng glucose và insulin trong máu. Chế độ ăn cũng giúp phân bố mỡ dự trữ trong tế bào một cách linh hoạt, đó là lý do tại sao chế độ ăn này lại giúp giảm cân.

Lợi ích của việc bổ sung ketone

Ketone được sinh ra trong quá trình chuyển hóa nội sinh nhưng chúng ta vẫn có thể cung cấp lượng ketone vào cơ thể nhờ bổ sung những tiền chất của ketone chính là  triglyceride chuỗi trung bình (MCT) có mặt nhiều trong dầu  dừa.

Chuyển hóa MCT khác với chuyển hóa các chất béo chuỗi dài. Bình thường, chất béo được chuyển đến cơ thể do đã được trộn với dịch mật sau đó sẽ được đào thải ở bàng quang và được các enzyme tuyến tụy cắt thành những đoạn nhỏ trong hệ tiêu hoá. Tuy nhiên MCT lại không cần dịch mật hoặc các enzyme ở tuyến tụy . Một khi  đến hệ tiêu hóa,  chúng sẽ đi qua màng tế bào và đi vào trong dòng máu vận chuyển trực tiếp đến gan nơi mà những chất béo đơn sẽ được huyển hóa thành dạng ketone.

Gan, sau đó, sẽ giải phóng các thể ketone quay trở lại vào máu, và vận chuyển toàn cơ thể. Ketone có thể đi qua hàng ràu máu não để cung cấp năng lượng cho não bộ. Hiệu quả của việc bổ sung MCT vào cơ thể  không quá ấn tượng như khi bạn nhịn đói hoặc ăn chế độ ketogenic nhưng cũng đủ để bạn nhận ra có sự thay đổi.

Tuy nhiên đây mới chỉ là những gợi mở  trong việc hỗ trợ điều trị những bệnh mạn tính vẫn chưa được kiểm chứng một cách rõ rang vì vậy  chưa thể áp dụng rộng rãi.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Chế độ ăn kiêng Ketogenic cho bệnh nhân động kinh