Mới đây, một nhóm các nhà khoa học đến từ Viện Công nghệ Technion, Israel đã phát minh ra một thiết bị xét nghiệm hơi thở. Nó cho phép phát hiện ra dấu vết của 17 loại bệnh khác nhau.
Sử dụng một cảm biến công nghệ nano, thiết bị mới được coi là một bước đột phá. Mặc dù ý tưởng không mới, đây là thiết bị xét nghiệm hơi thở đầu tiên và duy nhất có khả năng phân biệt một dải bệnh rộng: từ ung thư, các bệnh viêm nhiễm đến một loại bệnh thần kinh như Parkinson.
Từ thời cổ đại, khoảng 400 năm trước Công Nguyên, các nhà y thuật đã học được cách chẩn bệnh bằng mùi của các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (Volatile Organic Compounds- VOC), nhận diện qua hơi thở, hoặc thậm chí là chất thải hàng ngày của người bệnh.
"Ví dụ, phân và nước tiểu của những đứa trẻ sinh ra trong gia đình quý tộc đã được ngửi hàng ngày bởi các y sĩ", nhóm nghiên cứu viết trong báo cáo.
Nhìn lại cách thức đó tại thời điểm hiện tại, nó hẳn đã trở nên vô cùng thủ công và lỗi thời. Thế nhưng, nguyên lý nhận diện bệnh tật thông qua các hợp chất VOC thì vẫn còn nguyên giá trị. Nhóm nghiên cứu tại Viện Công nghệ Technion-Israel vì thế muốn cải tiến phương pháp thực hiện nó. Họ đã tạo ra một thiết bị có khả năng tìm kiếm những "dấu chân của bệnh tật" trong hơi thở.
Trái với những điều đơn giản mọi người thường nghĩ: Khi thở, chúng ta không chỉ hít vào khí oxy và thở ra khí cacbonic. Hỗn hợp không khí sẽ bao gồm một phần lớn nitơ mà ít người để ý. Thêm vào đó là hơn 100 hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOC luôn lưu thông ra vào đường hô hấp của bạn.
Số lượng và thành phần các hợp chất VOC thở ra phụ thuộc vào sức khỏe của mỗi người. Điều đó có nghĩa là bằng cách phân tích chúng, các bác sĩ sẽ có được một cơ sở để chẩn đoán bệnh tật. Hoặc ít nhất, đó cũng là một dấu hiệu cảnh báo ban đầu cho thấy bạn cần phải làm các xét nghiệm tiếp theo.
Nói vậy bởi phân tích hơi thở là cách dễ dàng hơn nhiều so với phân tích các loại dịch cơ thể khác, bao gồm nhiều phương pháp xét nghiệm phổ biến mà bạn hay gặp: từ xét nghiệm máu, nước tiểu cho tới sinh thiết dịch. Nhóm nghiên cứu viết trong báo cáo:
"Trong các hình thức dịch tiết cơ thể, hơi thở là nguồn các hợp chất VOC mà chúng ta dễ dàng kiểm tra nhất nếu muốn theo dõi tình trạng sức khỏe và những rối loạn trong cơ thể. Lý do bởi vì hơi thở có thể được thu thập rất dễ dàng và thông qua biện pháp tiếp cận không xâm lấn".
Để chế tạo được thiết bị, nhóm nghiên cứu đã phải tạo ra một cảm biến khí có độ phân giải rất cao và phải đặc biệt nhạy. Nó có khả năng phát hiện các hợp chất VOC với nồng độ thấp, để chỉ ra hợp chất nào trong hơi thở sẽ tương ứng với các bệnh nào.
Thiết bị với cảm biến này đã được đưa vào thử nghiệm trong một nhóm bệnh nhân lớn. Tổng cộng có 2.808 mẫu hơi thở được thu thập từ 1.404 đối tượng. Trong nhóm đối tượng này, có những người hoàn toàn khỏe mạnh và cả những người mắc một trong số 17 loại bệnh khác nhau.
Chúng được phân thành 3 loại chính là ung thư, bệnh thần kinh và bệnh viêm nhiễm. Một nhóm đặc biệt khác bên ngoài là các bệnh không xếp loại. Và dĩ nhiên, có một nhóm người khỏe mạnh hoàn toàn như đã nói.
Kết quả, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy rằng mỗi một trong 17 loại bệnh đều để lại một "dấu chân" đặc trưng của chúng trong hơi thở người mắc. Nó bao gồm 13 loại hợp chất hữu cơ dễ bay hơi khác nhau, kết hợp theo những tỷ lệ riêng biệt.
Phép đo, vì vậy, có thể xác định một cách chính xác xem một ai đó có mắc một trong 17 căn bệnh hay không. Trong đó bao gồm 8 loại ung thư: ung thư phổi, đại trực tràng, ung thư vùng đầu cổ, buồng trứng, bàng quang, tuyến tiền liệt, thận và dạ dày.
Ngoài ra, 9 căn bệnh khác mà thiết bị xét nghiệm hơi thở có thể phát hiện là: bệnh Crohn, viêm loét đại tràng, hội chứng ruột kích thích, parkinson vô căn, parkinson không điển hình, đa xơ cứng, tăng huyết áp động mạch phổ, tiền sản giật và bệnh thận mãn tính.
Các nhà nghiên cứu nói rằng thiết bị cũng có khả năng phát hiện tập hợp nhiều bệnh trên cùng một bệnh nhân, thậm chí đó là một căn bệnh đã xảy ra trước đây nhưng dấu vết còn lưu lại trong hơi thở.
Tất nhiên, với một thiết bị chẩn đoán y tế mang tính đột phá thế này thì đây mới chỉ là một thử nghiệm bước đầu. Các nhà nghiên cứu sẽ phải tiếp tục làm việc nếu muốn cho ra một thiết bị chính xác hơn nữa, chẩn đoán được nhiều bệnh hơn nữa.
Bạn bắt đầu bằng một viên thuốc hạ huyết áp, vài tuần sau xuất hiện phù chân, bác sĩ kê thêm thuốc lợi tiểu. Sau khi uống thuốc lợi tiểu, bạn xét nghiệm thấy tăng axit uric gây đau khớp, và thế là bạn lại được kê thêm thuốc giảm đau. Vòng xoáy nguy hiểm này trong y khoa được gọi là “Dòng thác kê đơn - Prescribing Cascade” - một cái bẫy với nhiều hiểm họa và rất phổ biến ở người cao tuổi.
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa chính thức phê duyệt Foundayo (hoạt chất orforglipron) – một loại thuốc uống thuộc nhóm GLP-1 dùng một lần mỗi ngày, giúp hỗ trợ giảm cân và duy trì cân nặng lâu dài ở người trưởng thành thừa cân, béo phì.
Tình dục không đơn thuần là hành vi mang tính bản năng hay phục vụ mục đích duy trì nòi giống, mà còn đóng vai trò cốt lõi trong việc chăm sóc sức khỏe toàn diện cho con người. Việc duy trì hoạt động tình dục đều đặn, lành mạnh mang lại hàng loạt tác động tích cực về cả thể chất lẫn tinh thần. Nhằm giúp bạn đọc có cái nhìn khoa học và đúng đắn hơn về chủ đề này, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ những thông tin và phân tích chi tiết trong bài viết dưới đây.
Ve, muỗi, kiến lửa, bọ chét hay nhện độc... là những "vị khách không mời" quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt vào mùa mưa ẩm.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí PLOS Medicine cho thấy việc theo dõi sự thay đổi của các chỉ số xét nghiệm máu theo thời gian có thể giúp nhận diện nguy cơ ung thư sớm hơn so với việc chỉ đánh giá kết quả của một lần xét nghiệm.
Đột quỵ là biến cố cấp tính nguy hiểm xảy ra khi dòng máu nuôi não bị tắc nghẽn hoặc bị gián đoạn, khiến tế bào não bị hoại tử nhanh chóng. Nếu không được cấp cứu trong "thời gian vàng", bệnh có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề như liệt, rối loạn ngôn ngữ. Hiện nay, căn bệnh này đang có xu hướng trẻ hóa, đặc biệt là ở nam giới. Nhằm giúp cộng đồng chủ động bảo vệ sức khỏe, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ những thông tin cốt lõi giúp nhận diện nguyên nhân và phòng ngừa đột quỵ hiệu quả.
Ngũ cốc nguyên hạt từ lâu đã được khuyến cáo trong chế độ ăn có lợi cho tim mạch.
Các thực phẩm chức năng từ nghệ, đặc biệt là những loại có thêm tiêu đen, có thể gây hại cho gan, với số ca tổn thương gan do nghệ gây ra ngày càng tăng trong những năm gần đây.