Cơ thể thiếu kẽm sẽ xảy ra những vấn đề không nhỏ với sức khỏe mọi lứa tuổi

1.3. Đối với người cao tuổi

Ở người cao tuổi, chức năng miễn dịch suy giảm làm tăng tính nhạy cảm với viêm phổi và cúm. Ngoài ra còn làm tăng nguy cơ phát triển các bệnh tự miễn và ung thư.

Bên cạnh đó, do suy giảm chức năng do tuổi tác, hệ tiêu hóa của người cao tuổi hoạt động kém hơn dẫn đến việc tiêu hóa và hấp thụ thức ăn không còn như trước khiến cho lượng kẽm trong cơ thể thường không được cung cấp đủ.

Nghiên cứu đã cho thấy, duy trì lượng kẽm đầy đủ có thể hạn chế sự suy giảm chức năng miễn dịch thường xảy ra theo tuổi tác. Vì vậy, chế độ ăn uống giàu chất kẽm giúp người cao tuổi cải thiện hệ miễn dịch. Đặc biệt, việc duy trì tình trạng kẽm đầy đủ có vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa viêm phổi ở người cao tuổi.

2. Dấu hiệu nhận biết cơ thể thiếu kẽm

Vì kẽm có liên quan đến nhiều chuyển hóa quan trọng trong cơ thể nên các triệu chứng và hội chứng của thiếu kẽm mức độ nhẹ thường đa dạng và rất thay đổi. Các triệu chứng và hội chứng cơ bản và không đặc trưng bao gồm:

• ‎Chậm tăng trưởng

• ‎Rụng tóc

• ‎Tiêu chảy

• ‎Trì hoãn sự trưởng thành sinh dục và mất khả năng sinh sản

• ‎Tổn thương da và mắt

• ‎Giảm ngon miệng...

- Thiếu kẽm thường khiến trẻ chậm lớn, biếng ăn, giảm sức đề kháng hay mắc bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiêu chảy, suy dinh dưỡng và chậm phát triển chiều cao.

- Thiếu kẽm gây rối loạn giấc ngủ (trằn trọc khó ngủ, mất ngủ), thức giấc nhiều lần trong đêm, trẻ khóc đêm kéo dài; suy nhược thần kinh (đau đầu, thần kinh dễ bị kích thích, giảm trí nhớ); rối loạn cảm xúc, trầm cảm, thay đổi tính tình; có thể suy yếu hoạt động của não, rối loạn vị giác và khứu giác, chậm phát triển tâm thần vận động...

- Suy giảm khả năng miễn dịch: nhiễm trùng tái diễn ở đường hô hấp, viêm đường tiêu hóa, viêm da, mụn bỏng, mụn mủ, viêm niêm mạc.

- Thiếu kẽm còn gây khô da, viêm da vùng mặt trước hai chi dưới, nám da, bong da, dày sừng và nứt gót da hai bên, viêm niêm mạc miệng, viêm lưỡi, vết thương lâu lành, dị ứng, loạn dưỡng móng, viêm mé móng, tóc giòn dễ gãy, hói tóc.

- Gây tổn thương mắt: sợ ánh sáng, mất khả năng thích nghi với bóng tối, mù đêm, quáng gà, khô mắt, loét giác mạc.

- Da ngứa ngáy: các triệu chứng kèm theo là vết thương khó lành và "hạt gạo" trên móng tay. Tình trạng này là do thiếu kẽm, chất giúp tạo ra các tế bào và enzyme mới cũng như cần cho việc làm lành vết thương.

- Bệnh nặng kích thích thần kinh, rối loạn nhận thức, mắc chứng ngủ lịm, chậm phát triển tâm thần vận động.

- Thiếu kẽm có thể gây chậm phát triển giới tính, giảm khả năng tuyến sinh dục, ít tinh trùng, bệnh bất lực, suy dinh dưỡng nặng, chứng lùn...

Thiếu kẽm gây khô da, loạn dưỡng móng, viêm mé móng.

3. Cơ thể chúng ta cần bao nhiêu kẽm mỗi ngày?

• Nhu cầu kẽm ở trẻ dưới 1 tuổi khoảng 5m/ngày.

• Trẻ 1-10 tuổi khoảng 10mg/ngày.

• Thanh thiếu niên và người trưởng thành khoảng 15mg/ngày đối với nam và 12mg/ngày đối với nữ.

• Phụ nữ mang thai cần 15mg/ngày.

• Phụ nữ cho con bú 6 tháng đầu cần 19mg và cho con bú lúc 6-12 tháng cần 16mg kẽm mỗi ngày.

• Với trẻ nhũ nhi, để có đủ kẽm, nên cố gắng cho trẻ bú sữa mẹ đầy đủ vì kẽm trong sữa mẹ dễ hấp thu hơn nhiều so với sữa bò.

4. Cách bổ sung kẽm hiệu quả và an toàn nhất

Không có bằng chứng về các tác động bất lợi của việc tiêu thụ dư thừa kẽm từ thức ăn tự nhiên. Vì vậy cách an toàn và hiệu quả nhất để cung cấp đủ kẽm cho cơ thể là thông qua chế độ ăn uống hằng ngày.

Chất kẽm có nhiều trong các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật. Thực phẩm có nguồn gốc thực vật thường chứa ít kẽm và có giá trị sinh học thấp do khó được hấp thu. Nguồn thức ăn nhiều kẽm từ động vật như: sò, hàu, thịt bò, cừu, gà và lợn nạc, sữa, trứng, cá, tôm, cua…

Để bổ sung kẽm đúng cách cho cơ thể, chúng ta cần thực hiện chế độ ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, ăn đa dạng thực phẩm, sử dụng thực phẩm giàu kẽm, thay đổi những thói quen ăn uống có lợi cho hấp thu kẽm… Cụ thể:

- Cần phối hợp nhiều loại thực phẩm từ 4 nhóm thực phẩm chính trong bữa ăn hàng ngày: nhóm tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất.

- Chế độ ăn cần cung cấp đủ năng lượng và các thực phẩm giàu sắt/kẽm. Khuyến khích sử dụng các thực phẩm giàu kẽm từ động vật như: hàu, sò, cua thịt, cá… Các thức ăn này không chứa chất ức chế hấp thu kẽm (và sắt).

- Tăng cường sử dụng thực phẩm có nhiều vitamin C như rau và trái cây tươi để thúc đẩy khả năng hấp thụ sắt/kẽm.

- Sử dụng các cách chế biến thực phẩm như nảy mầm (giá đỗ), lên men (dưa chua...) vì các quá trình này làm tăng hàm lượng vitamin C và giảm axit phytic trong thực phẩm, do vậy làm tăng hấp thu sắt/ kẽm từ khẩu phần.

- Thay đổi một số thói quen ăn uống có thể làm tăng hấp thu kẽm từ khẩu phần như uống nước chè 1-2 giờ sau ăn.

- Nuôi con bằng sữa mẹ và ăn bổ sung hợp lý là biện pháp tốt nhất phòng chống thiếu kẽm ở trẻ nhỏ. Vì vậy, các bà mẹ sau sinh nên cho con bú sớm trong vòng nửa giờ đầu sau khi sinh, cho trẻ bú mẹ hoàn toàn đến 6 tháng tuổi và tiếp tục cho bú tới 24 tháng tuổi.

Kẽm có nhiều trong các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật.

5. Vai trò của kẽm trong việc rút ngắn thời gian bị bệnh đường hô hấp và giảm tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân COVID-19

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Úc tại Viện Nghiên cứu Sức khỏe NICM, Đại học Western Sydney cho thấy, kẽm có thể giúp rút ngắn thời gian mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp như: cảm lạnh, cúm, viêm xoang và viêm phổi...

Các nhà khoa học đã xem xét các thử nghiệm lâm sàng bao gồm hơn 5.400 người trưởng thành tham gia và nhận thấy, so với giả dược, người dùng viên ngậm kẽm hoặc thuốc xịt mũi được ước tính có thể ngăn ngừa khoảng 5 ca nhiễm trùng đường hô hấp mới trong 100 người mỗi tháng và tác dụng mạnh nhất là giảm nguy cơ mắc các triệu chứng nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như cảm lạnh và bệnh giống cúm.

Đối với trường hợp bệnh nhân mắc COVID-19, các nhà nghiên cứu thuộc Bệnh viện Del Mar ở Barcelona, Tây Ban Nha cũng phát hiện ra rằng những bệnh nhân COVID-19 nhập viện với nồng độ kẽm trong máu thấp có xu hướng tiến triển tình trạng sức khỏe xấu hơn những người có mức độ kẽm trong máu ổn định.

Các nhà khoa học cho biết: Nồng độ kẽm trong máu cao hơn có liên quan đến mức protein chống viêm khi bệnh nhân bị nhiễm trùng. Nghiên cứu giúp mở ra hướng đi mới trong đánh giá tác động và điều trị hiệu quả đối với các bệnh nhân mắc COVID-19.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: 6 lý do người cao tuổi cần ăn thực phẩm giàu kẽm trong bữa cơm hàng ngày.