Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

5 can thiệp y khoa bị lạm dụng quá nhiều cho trẻ sơ sinh

Là một phần của chiến dịch “Lựa chọn thông minh”, Viện hàn lâm nhi khoa Hoa Kỳ đã ra thông báo về danh sách 5 loại hình can thiệp y tế không nên áp dụng thường xuyên cho trẻ sơ sinh.

Nếu đứa con mới chào đời của bạn phải nằm trong lồng ấp thì liệu bạn có bao giờ thắc mắc về những test kiểm tra của bác sỹ cho trẻ hay không? Những xét nghiệm đó hay những thuốc đó có cần thiết hay không? Có những bằng chứng khoa học nào chứng minh điều đó?

Đi ngược lại với những phương pháp chữa bệnh truyền thống, giờ đây các bệnh nhi và cha mẹ đang là trung tâm của một chính sách y tế mới nhằm giảm thiểu những xét nghiệm hay điều trị không cần thiết trong hệ thống chăm sóc sức khỏe Viện hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ.

5 can thiệp y khoa cần cân nhắc khi áp dụng:

Ảnh minh họa.

Danh sách top 5 này là một phần của chiến dịch “Lựa chọn thông minh” (Choosing Wisely campaign)  được khởi động bởi Hội đồng y học nội khoa Mỹ (ABIM) vào năm 2012.

Chiến dịch này kêu gọi những tổ chức như Viện hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cùng vào cuộc để lên danh sách những xét nghiệm và liệu pháp điều trị thừa thãi, không cần thiết.

Tuần này, AAP vừa mới thông báo danh sách top 5 lần hai trong một bài báo trực tuyến trên tạp chí Pediatrics. Danh sách này tập trung chủ yếu vào đối tượng trẻ sơ sinh về những test kiểm tra và điều trị cần thận trọng khi sử dụng bao gồm:

  • Thuốc chống trào ngược để điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản hay hiện tượng ngưng thở lúc ngủ ở trẻ sinh non.
  • Sử dụng kháng sinh nhiều hơn 48 giờ khi không có dấu hiệu nhiễm khuẩn.
  • Đo biểu đồ hoạt động của phổi (test hơi thở) để đánh giá tình trạng ngưng thở ở trẻ đẻ non.
  • Chụp X quang hàng ngày cho trẻ sơ sinh dùng ống thở khi không có chỉ định dùng.
  • Chụp cộng hưởng từ hạt nhân não bộ cho trẻ sinh non.

 Mặc dù sử dụng thường xuyên các biện pháp này là không cần thiết nhưng có nhiều trường hợp sử dụng vẫn là hợp lý.

Tác giả nghiên cứu tiến sỹ Timmy Ho, một chuyên gia sơ sinh học ở trung tâm y tế Beth Israel Deaconess ở Boston nói rằng: “Chúng tôi không nói rằng tuyệt đối không được sử dụng chúng. Ý của chúng tôi là nếu bạn có ý định dùng chúng thì hãy sử dụng một cách phù hợp để thu được những thông tin y khoa cần thiết.”

Chiến dịch “Lựa chọn thông minh” có mục tiêu loại bỏ những can thiệp y khoa rườm rà, không cần thiết

Danh sách top 5 trong khoa sơ sinh khởi đầu với danh sách của 2870 mục được đề xuất bởi hơn 1000 chuyên gia sơ sinh học, y tá, các bậc cha mẹ và các chuyên gia về chăm sóc sức khỏe khác.

Ảnh minh họa.

Bản khảo sát hỏi ý kiến những người tham gia về các biện pháp can thiệp mà thiếu cơ sở chứng minh tính hiệu quả hay là các can thiệp y khoa không cần thiết.

Danh sách này được rút ngắn dần qua rất nhiều kết luận của các hội đồng khoa học và việc khảo sát các dữ liệu khoa học bởi các chuyên gia.

Đối với 2 mục đầu tiên của top 5 - thường xuyên sử dụng thuốc chống trào ngược dạ dày và kháng sinh – các nhà khoa học đã đưa ra một số các nghiên cứu chứng minh rằng chúng có hại cho trẻ sơ sinh. Lạm dụng kháng sinh còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc.

Theo các tác giả, 3 mục cuối của danh sách này không cung cấp đủ bẳng chứng hợp lý cho việc sử dụng mặc dù chúng có thể không có hại ngay lập tức. Khi càng có nhiều bằng chứng được thu thập thì các bác sỹ có thể tiếp tục cải tiến các thực hành y khoa.

Tiến sỹ Ho nói: “Chỉ khoảng hai năm nữa thì danh sách top 5 này cũng sẽ lỗi thời và rồi sẽ có thêm một danh sách các can thiệp y khoa khác mà chúng ta cần giảm thiểu. Do đó, chúng ta cần phải nâng cao chất lượng công việc mỗi ngày.”

Cha mẹ có vai trò quan trọng đối với việc chăm sóc trẻ sơ sinh

Trong nỗ lực giảm thiểu những can thiệp thừa thãi trong hệ thống chăm sóc sức khỏe, chiến dịch “Lựa chọn thông minh” cũng khuyến khích sự tham gia nhiều hơn của các bệnh nhân.

Theo Daniel Wolfson, phó chủ tịch và giám đốc điều hành của hiệp hội ABIM, một tổ chức phi lợi nhuận hỗ trợ cho chiến dịch, chương trình “Lựa chọn thông minh” được khởi động ngay từ đầu để khuyến khích các cuộc đối thoại giữa các bệnh nhân và bác sỹ về việc lạm dụng các can thiệp y khoa vốn là một vấn đề có ảnh hưởng đến chất lượng và độ an toàn của các can thiệp đó, đồng thời có thể gây nên những ảnh hưởng có hại cho bệnh nhân.

Đối với các bệnh nhân là trẻ em thì vai trò này lại thuộc về cả các bậc cha mẹ, bao gồm việc trao đổi với bác sỹ về những lợi ích và tác hại tiềm tàng của các can thiệp y khoa và về các bằng chứng khoa học hỗ trợ cho việc sử dụng chúng.

Wolfson nói: “Chúng tôi thực sự quan tâm đến việc cộng đồng cần bắt đầu đặt các câu hỏi cho các bác sỹ đồng thời cũng trao đổi với các bác sỹ về tính cần thiết của các can thiệp này.”

Tiến sỹ Ho cho biết: Chúng tôi thực hiện những điều mà chiến dịch “Lựa chọn thông minh” khuyên nên làm, sau đó những người cha người mẹ sẽ kế thừa những nguyên tắc đó và áp dụng chúng vào cuộc sống của con cái họ.”

Ts.Bs.Trương Hồng Sơn - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp
Bình luận
Tin mới
  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

  • 18/11/2026

    Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế

    Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.

  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

Xem thêm