Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Ung thư tuyến tiền liệt và chỉ số PSA

Khi nam giới có tuổi, hầu hết đều gặp tình trạng phì đại tuyến tiền liệt, khiến chỉ số PSA tăng cao. PSA tăng cao có thể do phì đại tuyến tiền liệt, đôi khi từ khối u tuyến tiền liệt và rất khó để phân biệt giữa 2 tình trạng này. PSA tăng cao có thể bắt nguồn từ ung thư tiền liệt tuyến cả lành tính và ác tính.

Ung thư tuyến tiền liệt và chỉ số PSA

Kích thước của tuyến tiền liệt có thể được ước lượng thông qua việc thăm khám trực tràng bằng ngón tay thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa. Tuy nhiên, rất ít bác sĩ có kỹ năng ước tính kích cỡ tuyến tiền liệt bằng thăm khám thông thường. Do đó, trong hầu hết các trường hợp, kích thước tuyến tiền liệt chỉ có thể được xác định bằng cách siêu âm hoặc chụp cộng hưởng từ.

Khi kích thước của tuyến tiền liệt đã được xác định chắc chắn bằng siêu âm, nồng độ PSA bình thường cho cá nhân đó có thể được tính toán. Thông thường, PSA tăng lên 1 điểm cho mỗi 10 ml khối lượng tuyến tiền liệt tăng lên. Do đó, công thức để tính toán PSA liên quan đến kích thước tuyến tiền liệt ở người bình thường là chia khối lượng tiền liệt tuyến cho 10.

Ví dụ: đối với tuyến tiền liệt 30ml, PSA thông thường nên ở khoảng 3; với tuyến tiền liệt 50ml, PSA sẽ ở khoảng 5. Một người đàn ông có tuyến tiền liệt khoảng 100ml sẽ có PSA bình thường khoảng 10.

Mức PSA sẽ  trở nên bất thường khi nó cao hơn 50% so với dự kiến ​​- dựa trên kích cỡ tuyến tiền liệt. Ví dụ, PSA "bất thường" đối với một người có tiền liệt tuyến 30ml là 4,5 hoặc cao hơn.

PSA bất thường đối với tuyến tiền liệt 50ml là trên 7,5. Đối với tuyến 100ml, PSA cần phải ở trên 15. Trong sách giáo khoa y học tỷ lệ kích thước tuyến tiền liệt và PSA được gọi là mật độ PSA. Trừ khi bạn xác định được kích thước của tuyến tiền liệt và PSA của bạn ngoài khoảng cho phép (trên 20), nếu không, không thể đưa ra bất cứ kết luận nào về PSA và nguy cơ ung thư tiền liệt tuyến tiềm ẩn của bạn cả.

PSA cũng có thể sẽ tăng cao do các nguyên nhân khác, ngoài ung thư tiền liệt tuyến hoặc phì đại tiền liệt tuyến. Tăng PSA tạm thời có thể xảy ra do hoạt động tình dục gần đây, đạp xe trong thời gian dài và viêm tuyến tiền liệt không đặc hiệu.

Viêm tuyến tiền liệt cận lâm sàng  không đặc hiệu là nguyên nhân rất phổ biến gây tăng PSA ở nam giới nói chung. Nhiễm trùng tuyến tiền liệt nghiêm trọng có thể khiến nam giới cảm thấy đau ở vùng chậu và sốt, (viêm tuyến tiền liệt) thường rất hiếm gặp. Tuy nhiên, nhiễm trùng tuyến tiền liệt cận lâm sàng, một tình trạng mà nam giới thường không ý thức được có thể xảy ra ở hầu hết nam giới vào bất cứ thời điểm nào trong cuộc đời. Một số chuyên gia nghi ngờ rằng tình trạng nhiễm trùng cận lâm sàng này là nguyên nhân gốc rễ của sự phì đại tuyến tiền liệt nhưng mối liên hệ này chưa được xác định rõ ràng.

Điều quan trọng về viêm tuyến tiền liệt là quá trình viêm thường xuyên sẽ dẫn đến lượng PSA tăng cao, gây ra các hiểu lầm về khả năng ung thư tuyến tiền liệt tiềm ẩn. Điều không may là cho tới nay, vẫn chưa có các biện pháp để làm giảm bớt tình trạng viêm tiền liệt tuyến. Đôi khi thuốc kháng sinh được thử nghiệm nhưng thường thì sẽ không có hiệu quả hoặc sự suy giảm PSA chỉ là tạm thời.

Bằng cách xây dựng hình ảnh tuyến tiền liệt và xác định chính xác kích cỡ của nó, chúng ta có thể tìm ra ý nghĩa của xét nghiệm PSA một cách chính xác nhất.

PSA đã là một xét nghiệm rất hữu ích, nhưng các bác sỹ thường quên rằng kích thước tuyến tiền liệt của mỗi nam giới là rất khác nhau nên thường yêu cầu sinh thiết tuyến tiền liệt khi không cần thiết. Vì mức độ PSA bị ảnh hưởng bởi kích thước của tuyến tiền liệt, nên nếu xét nghiệm cho thấy tuyến tiền liệt lớn hơn bình thường có thể sẽ là một tin tốt. Tuyến tiền liệt lớn hơn bình thường sẽ là một lời giải thích tốt cho tình trạng PSA tăng cao và giúp làm giảm số trường hợp sinh thiết tuyến tiền liệt không cần thiết.

Thông tin thêm trong bài viết: Hiểu lầm và sự thật về ung thư tiền liệt tuyến

Bình luận
Tin mới
  • 29/11/2022

    Những "siêu thực phẩm" giúp giảm đau khớp

    Hơn 58 triệu người Mỹ bị đau khớp, chiếm 24% tổng dân số nước này - theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC).

  • 29/11/2022

    7 nguyên nhân khiến bạn tăng cân vù vù

    Bạn chăm tập thể dục, theo dõi lượng calories nạp vào cơ thể mà vẫn tăng cân. Nguyên nhân có thể do những thủ phạm mà bạn không ngờ tới.

  • 29/11/2022

    Dùng đúng thuốc, ăn đúng cách và sinh hoạt đúng chuẩn khi bị viêm mũi dị ứng

    Mùa đông - một mùa phiền toái với người bệnh viêm mũi dị ứng sắp đổ bộ. Bạn cần trang bị những gì để vượt qua cửa ải này?

  • 29/11/2022

    Khô mắt nên ăn gì? 5 gợi ý hữu ích dành cho bạn

    Khô mắt là một bệnh lý phổ biến, do đó, khô mắt nên ăn gì luôn là vấn đề được nhiều bạn đọc quan tâm.

  • 29/11/2022

    Thải độc gan - bảo vệ bạn khỏi bệnh gan nhưng chưa đủ!

    Viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ là những căn bệnh quen thuộc mà rất nhiều người mắc phải. Đặc biệt, cuộc sống hiện đại với môi trường sống ô nhiễm, áp lực công việc,... lại càng khiến chức năng gan ngày một suy giảm. Các biện pháp thải độc gan chính là cách giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả nhưng thực tế thì chỉ như vậy thôi vẫn chưa đủ.

  • 29/11/2022

    7 món ăn vặt giúp tăng cường miễn dịch cho trẻ nhỏ

    Mùa lạnh và cúm đang đến gần. Và mặc dù không có cách chắc chắn nào để tránh bị ốm, nhưng việc bổ sung một số chất dinh dưỡng trong chế độ ăn uống cho con bạn có thể giúp trẻ tăng cường hệ thống miễn dịch và có cơ hội không bị ốm.

  • 29/11/2022

    Vệ sinh, tắm rửa đúng cách cho trẻ sơ sinh

    Việc chăm sóc đúng cách trẻ sơ sinh là vô cùng quan trọng, nhưng nhiều cặp vợ chồng trẻ lại lóng ngóng không biết chăm sóc thế nào cho đúng, ngay cả việc đơn giản như tắm rửa, vệ sinh cho trẻ ra sao, bao lâu thì nên thay tã cho bé?...

  • 29/11/2022

    Thời gian tốt nhất trong ngày để quan hệ tình dục

    Thời điểm tốt nhất trong ngày để quan hệ tình dục có thể là câu hỏi của nhiều người. Đàn ông khi thức dậy thường rất phấn khích và cảm thấy tràn đầy năng lượng, vì vậy buổi sáng sẽ là thời gian tốt nhất với phái nam. Tuy nhiên, phụ nữ thường ưu tiên buổi tối, sau khi mọi công việc đã xong xuôi và con cái đã được đưa đi ngủ. Tại sao điều này xảy ra và làm thế nào bạn có thể giải quyết vấn đề?

Xem thêm