Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Ung thư tuyến tiền liệt và chỉ số PSA

Khi nam giới có tuổi, hầu hết đều gặp tình trạng phì đại tuyến tiền liệt, khiến chỉ số PSA tăng cao. PSA tăng cao có thể do phì đại tuyến tiền liệt, đôi khi từ khối u tuyến tiền liệt và rất khó để phân biệt giữa 2 tình trạng này. PSA tăng cao có thể bắt nguồn từ ung thư tiền liệt tuyến cả lành tính và ác tính.

Ung thư tuyến tiền liệt và chỉ số PSA

Kích thước của tuyến tiền liệt có thể được ước lượng thông qua việc thăm khám trực tràng bằng ngón tay thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa. Tuy nhiên, rất ít bác sĩ có kỹ năng ước tính kích cỡ tuyến tiền liệt bằng thăm khám thông thường. Do đó, trong hầu hết các trường hợp, kích thước tuyến tiền liệt chỉ có thể được xác định bằng cách siêu âm hoặc chụp cộng hưởng từ.

Khi kích thước của tuyến tiền liệt đã được xác định chắc chắn bằng siêu âm, nồng độ PSA bình thường cho cá nhân đó có thể được tính toán. Thông thường, PSA tăng lên 1 điểm cho mỗi 10 ml khối lượng tuyến tiền liệt tăng lên. Do đó, công thức để tính toán PSA liên quan đến kích thước tuyến tiền liệt ở người bình thường là chia khối lượng tiền liệt tuyến cho 10.

Ví dụ: đối với tuyến tiền liệt 30ml, PSA thông thường nên ở khoảng 3; với tuyến tiền liệt 50ml, PSA sẽ ở khoảng 5. Một người đàn ông có tuyến tiền liệt khoảng 100ml sẽ có PSA bình thường khoảng 10.

Mức PSA sẽ  trở nên bất thường khi nó cao hơn 50% so với dự kiến ​​- dựa trên kích cỡ tuyến tiền liệt. Ví dụ, PSA "bất thường" đối với một người có tiền liệt tuyến 30ml là 4,5 hoặc cao hơn.

PSA bất thường đối với tuyến tiền liệt 50ml là trên 7,5. Đối với tuyến 100ml, PSA cần phải ở trên 15. Trong sách giáo khoa y học tỷ lệ kích thước tuyến tiền liệt và PSA được gọi là mật độ PSA. Trừ khi bạn xác định được kích thước của tuyến tiền liệt và PSA của bạn ngoài khoảng cho phép (trên 20), nếu không, không thể đưa ra bất cứ kết luận nào về PSA và nguy cơ ung thư tiền liệt tuyến tiềm ẩn của bạn cả.

PSA cũng có thể sẽ tăng cao do các nguyên nhân khác, ngoài ung thư tiền liệt tuyến hoặc phì đại tiền liệt tuyến. Tăng PSA tạm thời có thể xảy ra do hoạt động tình dục gần đây, đạp xe trong thời gian dài và viêm tuyến tiền liệt không đặc hiệu.

Viêm tuyến tiền liệt cận lâm sàng  không đặc hiệu là nguyên nhân rất phổ biến gây tăng PSA ở nam giới nói chung. Nhiễm trùng tuyến tiền liệt nghiêm trọng có thể khiến nam giới cảm thấy đau ở vùng chậu và sốt, (viêm tuyến tiền liệt) thường rất hiếm gặp. Tuy nhiên, nhiễm trùng tuyến tiền liệt cận lâm sàng, một tình trạng mà nam giới thường không ý thức được có thể xảy ra ở hầu hết nam giới vào bất cứ thời điểm nào trong cuộc đời. Một số chuyên gia nghi ngờ rằng tình trạng nhiễm trùng cận lâm sàng này là nguyên nhân gốc rễ của sự phì đại tuyến tiền liệt nhưng mối liên hệ này chưa được xác định rõ ràng.

Điều quan trọng về viêm tuyến tiền liệt là quá trình viêm thường xuyên sẽ dẫn đến lượng PSA tăng cao, gây ra các hiểu lầm về khả năng ung thư tuyến tiền liệt tiềm ẩn. Điều không may là cho tới nay, vẫn chưa có các biện pháp để làm giảm bớt tình trạng viêm tiền liệt tuyến. Đôi khi thuốc kháng sinh được thử nghiệm nhưng thường thì sẽ không có hiệu quả hoặc sự suy giảm PSA chỉ là tạm thời.

Bằng cách xây dựng hình ảnh tuyến tiền liệt và xác định chính xác kích cỡ của nó, chúng ta có thể tìm ra ý nghĩa của xét nghiệm PSA một cách chính xác nhất.

PSA đã là một xét nghiệm rất hữu ích, nhưng các bác sỹ thường quên rằng kích thước tuyến tiền liệt của mỗi nam giới là rất khác nhau nên thường yêu cầu sinh thiết tuyến tiền liệt khi không cần thiết. Vì mức độ PSA bị ảnh hưởng bởi kích thước của tuyến tiền liệt, nên nếu xét nghiệm cho thấy tuyến tiền liệt lớn hơn bình thường có thể sẽ là một tin tốt. Tuyến tiền liệt lớn hơn bình thường sẽ là một lời giải thích tốt cho tình trạng PSA tăng cao và giúp làm giảm số trường hợp sinh thiết tuyến tiền liệt không cần thiết.

Thông tin thêm trong bài viết: Hiểu lầm và sự thật về ung thư tiền liệt tuyến

Bình luận
Tin mới
  • 05/12/2021

    Nên lựa chọn nước tăng lực hay cà phê?

    Caffeine là chất kích thích được tiêu thụ rộng rãi nhất trên thế giới. Nhiều người thích uống cà phê, trong khi đó những người khác thì lại thích đồ uống năng lượng để đạt được sự tỉnh táo. Bạn có bao giờ tự hỏi làm thế nào để so sánh những thức uống này, cả về hàm lượng caffeine và ảnh hưởng đến sức khỏe?

  • 04/12/2021

    Khẩu trang y tế có dùng nhiều lần được không?

    Khẩu trang y tế được sử dụng hàng ngày, phổ biến với mọi người hiện nay, nhất là khi có sự bùng phát mạnh mẽ của virus Corona. Vậy 1 chiếc khẩu trang y tế có thể tái sử dụng được bao nhiêu lần? Chúng ta cùng tìm hiểu thông tin dưới đây.

  • 04/12/2021

    Chảy máu cam ở trẻ gia tăng khi thời tiết hanh khô và cách xử trí

    Năm nào cũng vậy, khi thời tiết chuyển sang hanh khô là nhiều trẻ lại bị chảy máu cam. Có những trẻ có thể bị chảy máu cam nhiều lần trong tuần, khiến bố mẹ lo lắng, thậm chí là hoảng sợ. Vậy cách xử trí và phòng ngừa như thế nào?

  • 04/12/2021

    4 phương pháp điều trị tăng nhãn áp phổ biến

    Bệnh tăng nhãn áp nếu không được điều trị kịp thời có thể gây tổn thương dây thần kinh thị giác và dẫn đến mất dần thị lực không hồi phục.

  • 04/12/2021

    Mùa lạnh, chú ý phòng và xử trí bệnh ho gà ở trẻ nhỏ

    Ho gà là bệnh thường xảy ra vào mùa lạnh. Mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh, nhưng chủ yếu là trẻ em. Trẻ càng nhỏ tuổi bệnh càng dễ diễn biến nặng. Vì vậy bên cạnh việc chủ động phòng ngừa, cha mẹ cần chú ý phát hiện và xử trí đúng cách để tránh biến chứng nguy hiểm cho trẻ.

  • 04/12/2021

    Những loại trái cây giúp da "bật tông" trắng sáng

    Không chỉ có hương vị thơm ngon, hấp dẫn, một số loại trái cây quen thuộc như kiwi, đu đủ, ổi,... còn chứa nhiều dưỡng chất tốt cho cơ thể, giúp trẻ hóa và làm trắng da đáng kinh ngạc.

  • 04/12/2021

    Những thời điểm lý tưởng để uống mật ong giúp phát huy tối đa công dụng

    Dù biết mật ong tốt cho sức khỏe, thế nhưng nhiều người có thể không biết thời điểm uống mật ong cũng cần được chú ý để phát huy tối đa công dụng của chúng.

  • 04/12/2021

    Những công dụng tuyệt vời của quả lê nâu đối với sức khỏe

    Không chỉ là loại trái cây có hương vị thơm ngon, quả lê nâu còn chứa nhiều chất dinh dưỡng rất tốt cho sức khỏe, giúp bảo vệ hệ tim mạch, giảm cân, ngăn ngừa ung thư hiệu quả,...

Xem thêm