Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Thuyên tắc - huyết khối tĩnh mạch: “Kẻ giết người” thầm lặng

Thống kê cho thấy chết sau mổ do thuyên tắc - huyết khối tĩnh mạch mỗi năm ở châu Âu nhiều hơn do ung thư vú, tai nạn giao thông và AIDS cộng lại.

Nguyên nhân gây ra huyết khối tĩnh mạch

Thuyên tắc - huyết khối tĩnh mạch không mới khi nhà bác học Rudolf Virchow (1821 - 1902) đã đưa ra lý thuyết hình thành cục máu đông trong tĩnh mạch bao gồm yếu tố tăng đông, sự lưu thông tĩnh mạch bị chậm lại, và tổn thương mạch máu. Lý thuyết này được biết dưới tên tam giác Virchow. Theo ông, những bệnh nhân có hội tụ cả ba yếu tố trên sẽ có nguy cơ bị cục máu đông trong tĩnh mạch và cục máu đông này có thể di chuyển và sẽ gây triệu chứng khi làm tắc nghẽn mạch máu. Thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch bao gồm hai biểu hiện là huyết khối tĩnh mạch nghĩa là trong tĩnh mạch của bệnh nhân có 1 cục máu đông và thuyên tắc động mạch phổi nghĩa là cục máu đông trong tĩnh mạch sẽ theo dòng máu trôi về tim và được đưa lên động mạch phổi gây tắc động mạch phổi. Cả hai biểu hiện này đều là của 1 bệnh vì 79% số bệnh nhân thuyên tắc động mạch phổi có bằng chứng huyết khối tĩnh mạch sâu và 50% bệnh nhân huyết khối tĩnh mạch sâu bị thuyên tắc động mạch phổi.

thuyen-tac-huyet-khoi-tinh-mach-ke-giet-nguoi-tham-lang-1

Thuyên tắc huyết khối tình mạch: từ trái qua phải máu lưu thông trong tĩnh mạch bình thường, hình thành cục máu đông do tổn thương thành mạch, máu chảy chậm và có yếu tố tăng đông. Cục máu đông rời ra và theo tĩnh mạch về tim đi lên động mạch phổi gây thuyên tắc động mạch phổi.

Thuyên tắc - huyết khối tĩnh mạch có nguy hiểm không?

Bệnh lý này rất nguy hiểm. Nếu bệnh nhân may mắn chỉ bị huyết khối tĩnh mạch sẽ gây ra hiện tượng phù nề vùng cẳng chân, loét mạn tính vùng cẳng chân vì rối loạn dinh dưỡng do phù nề. Việc điều trị rất tốn kém. Vì tầm quan trọng như vậy nên tất cả các cuộc phẫu thuật có nguy cơ gây ra thuyên tắc - huyết khối tĩnh mạch các bác sĩ đều dùng thuốc dự phòng huyết khối cho bệnh nhân.

Ai có nguy cơ bị huyết khối tình mạch?

Những bệnh nhân phải trải qua các cuộc phẫu thuật như phẫu thuật vùng bụng, vùng chậu, phẫu thuật chi dưới của ngành chấn thương chỉnh hình.

Phẫu thuật chấn thương chỉnh hình đặc biệt là phẫu thuật thay khớp vùng háng có đầy đủ ba yếu tố mà tác giả Virchow đã đề ra vì đó là phẫu thuật lớn nên gây tổn thương mạch máu, tổn thương mô gây yếu tố tăng đông, dòng máu sẽ chảy chậm do hồi lưu tĩnh mạch bị cản trở. Chính vì yếu tố nguy cơ cao nên tất cả các bệnh nhân sau mổ thay khớp háng đều được dùng thuốc chống đông trong vòng 35 ngày.

thuyen-tac-huyet-khoi-tinh-mach-ke-giet-nguoi-tham-lang-2

Một bệnh nhân đã được phẫu thuật mổ kết hợp xương liên mấu chuyển và bị huyết khối tĩnh mạch

Những phụ nữ có tiền căn dùng thuốc ngừa thai nếu gặp điều kiện ít vận động hai chi dưới cũng dễ bị thuyên tắc - huyết khối tĩnh mạch, ví dụ ngồi tàu xe hay nhất là máy bay trong 1 thời gian dài; những người béo phì, những người có bệnh lý tĩnh mạch từ trước… Lời khuyên cho những người đi máy bay đường dài là nên đứng dậy và tập các bài tập căng cơ cẳng chân bằng cách đứng nhón gót, gồng cơ đùi và cẳng chân mỗi 4 giờ ngồi liên tục.

Làm thế  nào để tránh biến chứng thuyên tắc - huyết khối tĩnh mạch?

Khi bạn phải trải qua một cuộc mổ vùng bụng, vùng chậu, mổ sản phụ khoa các bác sĩ sẽ cho bạn dùng thuốc ngăn ngừa huyết khối tĩnh mạch. Các bạn nên tự vận động hai chi dưới bằng cách gồng cơ. Hãy hỏi nhân viên vật lý trị liệu hay bác sĩ của bạn để được hướng dẫn cách gồng cơ. Hãy bước ra khỏi giường càng sớm càng tốt để đi lại sớm. bạn có thể dùng vớ ép tĩnh mạch để tránh huyết khối.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Nhận biết huyết khối tại các vị trí khác nhau trên cơ thể

TS.BS. Tăng Hà Nam Anh - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 02/08/2026

    Tác động của việc bổ sung Vitamin D trong thai kỳ đối với sự phát triển nhận thức của trẻ em

    Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí y khoa quốc tế cho thấy, việc bổ sung vitamin D3 liều cao trong thời kỳ mang thai có thể mang lại lợi ích vượt trội cho sự phát triển hệ thần kinh của trẻ.

  • 01/08/2026

    Cách uống nước chanh buổi sáng giúp giảm cân

    Nước chanh ấm buổi sáng là một phần trong thói quen chăm sóc sức khỏe của nhiều người. Tuy nhiên, nên sử dụng thức uống này như thế nào để vừa bảo vệ hệ tiêu hóa vừa hỗ trợ quá trình giảm cân hiệu quả?

  • 01/08/2026

    Tắm nắng bằng dầu dừa liệu có thực sự an toàn?

    Dầu dừa từ lâu đã được ca ngợi như một "thần dược" tự nhiên với nhiều lợi ích cho sức khỏe, từ việc cải thiện chức năng não bộ đến hỗ trợ giảm cân. Đặc biệt trong làm đẹp, dầu dừa là thành phần quen thuộc trong các sản phẩm chăm sóc da.

  • 31/07/2026

    Mỗi ngày nên uống bao nhiêu nước để chống chọi với nắng nóng mùa hè?

    Những đợt nắng nóng ngày càng xuất hiện dày đặc và gay gắt hơn, khiến nhu cầu bù nước của cơ thể tăng lên đáng kể. Không ít người vẫn đợi đến khi khát mới uống nước, trong khi đó lại là dấu hiệu cho thấy cơ thể đã bắt đầu thiếu nước.

  • 31/07/2026

    Biện pháp phòng tránh sốc nhiệt, đột quỵ do nắng nóng

    Mùa hè năm nay ghi nhận những đợt nắng nóng kỷ lục, làm tăng mạnh nguy cơ đột quỵ, tai biến và suy kiệt do mất nước - đặc biệt ở người già và người có bệnh nền. Trước tình hình này, chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện ngay các biện pháp phòng bệnh để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

  • 30/07/2026

    Có nên ngâm trứng vào nước lạnh sau khi luộc?

    Ngâm trứng vào nước lạnh ngay sau khi luộc là thói quen của nhiều người giúp vỏ trứng dễ bóc hơn. Tuy nhiên lại có một số thông tin cho rằng ngâm nước như vậy trứng dễ bị nhiễm khuẩn. Thực hư thế nào?

  • 30/07/2026

    Bệnh ghẻ ở trẻ em

    Bệnh ghẻ (scabies) là một trong những bệnh da liễu thường gặp ở trẻ em, đặc biệt trong môi trường đông đúc, vệ sinh chưa đảm bảo như nhà trẻ, trường học hoặc khu dân cư có điều kiện sinh hoạt hạn chế. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm trên toàn cầu ghi nhận từ 200–300 triệu ca mắc ghẻ, một con số cho thấy mức độ phổ biến đáng báo động.

  • 29/07/2026

    Loại đồ uống làm tăng nguy cơ ung thư hơn cả đồ ăn ngọt

    Nhiều chuyên gia khẳng định đồ uống này là mối lo ngại lớn làm tăng nguy cơ ung thư, đồng thời gợi ý những món ngọt thay thế lành mạnh.

Xem thêm