Sự phát triển thể chất, tâm thần vận động của trẻ
Trẻ em là cơ thể đang lớn và phát triển, nhất là trong những năm đầu tiên của cuộc đời. Các bà mẹ cần theo dõi đánh giá tình trạng sức khỏe của trẻ qua giám sát sự tăng trưởng về thể chất và phát triển tinh thần vận động.
Sự phát triển thể chất, tâm thần vận động của trẻ
Trẻ em là cơ thể đang lớn và phát triển, nhất là trong những năm đầu tiên của cuộc đời. Các bà mẹ cần theo dõi đánh giá tình trạng sức khỏe của trẻ qua giám sát sự tăng trưởng về thể chất và phát triển tinh thần vận động.
Sự tăng trưởng về thể chất
Để đánh giá sự tăng trưởng về thể chất thường dựa vào các chỉ số cân nặng, chiều cao, vòng đầu, vòng ngực, vòng cánh tay…
1.1 Tăng trưởng về cân nặng
- Cân nặng trung bình của trẻ sơ sinh đủ tháng lúc mới đẻ là 3000g. Con trai thường lớn hơn con gái, con dạ thường nặng hơn con so.
- Sau đẻ do có mất cân sinh lý 10% (khoảng 150-300g) trong tuần đầu và đạt được cân nặng ban đầu vào ngày thứ 10 sau đẻ
- Cân nặng của trẻ tăng nhanh trong 6 tháng đầu, cân nặng tăng gấp đôi khi trẻ được 4-5 tháng và cuối năm cân nặng tăng gấp 3 lúc đẻ.
- Từ năm thứ 2 trở đi cân nặng tăng chậm hơn (1,5-2kg/năm)
- Công thức tính cân nặng của trẻ trên 1 tuổi:
Cân nặng (kg) = 9 + 1,5 (N – 1)
(N = số tuổi của trẻ tính theo năm)
1.2 Tăng trưởng về chiều cao
- Chiều cao trung bình của trẻ sơ sinh là 48-50cm
- Trong năm đầu chiều cao của trẻ tăng rất nhanh nhất là những tháng đầu sau đẻ
- 3 tháng đầu mỗi tháng tăng lên 3-3,5cm
- 3 tháng tiếp theo mỗi tháng tăng 2cm
- 6 tháng cuối mỗi tháng tăng 1-1,5cm
- Lúc 12 tháng chiều cao đạt từ 70-75cm
- Trên 1 tuổi trung bình mỗi năm tăng thêm 5cm
- Công thức tính chiều cao của trẻ trên 1 tuổi:
Chiều cao (cm) = 75 + 5 (N-1)
(N: số tuổi của trẻ tính theo năm)
1.3 Tăng trưởng vòng đầu, vòng cánh tay
- Vòng đầu của trẻ sơ sinh trung bình 30cm, lúc 1 tuổi là 45cm
- Vòng cánh tay lúc 1 tháng tuổi khoảng 11cm. Trẻ 1-5 tuổi là 14-15cm
- Với trẻ đẻ thiếu tháng có thể đánh giá phát triển thể chất dựa theo biểu đồ tăng trưởng Fenton, tính theo tuổi điều chỉnh của trẻ.
Biểu đồ tăng trưởng
Sự phát triển tâm thần, vận động
Sự phát triển về tâm thần vận động của trẻ diễn biến song song với sự tăng trưởng về thể chất và sự trưởng thành các chức năng trong cơ thể. Theo dõi sự phát triển tâm thần vận động của trẻ sẽ giúp các bà mẹ chăm sóc và giáo dục trẻ phù hợp theo lứa tuổi.
2.1 Trẻ sơ sinh
- Trẻ ngủ nhiều (20-24 giờ), có các phản xạ tự nhiên: tìm vú mẹ, bú, phản xạ nắm tay, phản xạ bắt chộp…
- Đặt trẻ nằm ngửa: tay chân ở tư thế co duỗi khác nhau.vận động tự phát, không chủ động được mọi động tác.
2.2 Trẻ 2 tháng
- Biết hóng chuyện, mỉm cười, mắt nhìn theo vật sáng di động.
- Đặt nằm sấp có thể ngẩng đầu từng lúc.
- Ngôn ngữ: phát âm líu lo.
2.3 Trẻ 3-4 tháng
- Trẻ có thể nhìn theo vật di động.
- Biết lẫy từ ngửa sang sấp.
2.4 Trẻ 5-6 tháng
- Biết lạ quen, nhận được mẹ.
- Lẫy được từ sấp sang ngửa, biết ngồi nhưng chưa vững.
2.5 Trẻ 7-9 tháng
- Trẻ có cảm xúc vui mừng hoặc sợ hãi.
- Tự ngồi vững hơn, trẻ biết bò.
- Có thể vẫy tay chào, hoan hô, biết phát âm ba ba, ma ma…
2.6 Trẻ 10-12 tháng
- Trẻ đứng vững, bắt đầu tập đi men, sử dụng ngón tay dễ dàng, linh hoạt.
- Chơi được trò chơi đơn giản, nói câu 2-3 từ (bà ơi…).
2.7 Trẻ 1-2 tuổi
- Lời nói phát triển nhanh, có thể nói được thành câu ngắn.
- Chỉ được các bộ phận trên cơ thể mình (mặt, mũi, tai, mắt…).
- Các động tác khéo léo hơn, có thể cầm cốc uống, cầm thìa ăn…
- Đi vững, bò được lên cầu thang, đứng lên ngồi xuống một mình, nhìn xa.
- Biết đòi đi vệ sinh.
2.8 Trẻ 3 tuổi
- Lời nói phát triển nhiều, thường tự đặt câu hỏi, học thuộc bài hát ngắn.
- Đi nhanh, chạy theo bậc cửa, tập múa được.
- Tự phục vụ các một số việc đơn giản như cài cúc áo, đi tất, xúc cơm…
2.9 Trẻ 4-5 tuổi
- Ngôn ngữ phát triển, thích nghe kể chuyện và kể chuyện lại.
- Tay khéo léo, biết buộc dây, cầm dao kéo.
- Thích tìm hiểu về môi trường xung quanh.
- Khi đi học trẻ cảm thấy như bị bỏ rơi, trẻ cần được chăm lo vỗ về khi xa mẹ để thích nghi với đời sống cộng đồng.
Lưu ý: Trẻ sinh non đánh giá sự phát triển của trẻ theo tuổi điều chỉnh đến khi trẻ được 24 tháng tuổi.
- Sau thời điểm 24 tháng đánh giá sự phát triển của trẻ như các trẻ khác.
Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Nghe, nhìn và các giác quan ở trẻ sơ sinh
-
7 loại thức uống tăng cường sức khỏe
Các loại thức uống tăng cường sức khỏe, như loại làm từ gừng và nghệ, là những thức uống nhỏ đậm đặc giúp tăng cường năng lượng, cải thiện hệ miễn dịch và hỗ trợ tiêu hóa. Chúng chứa nhiều vitamin và khoáng chất và có thể được pha chế tại nhà, nhưng cần nhiều nghiên cứu hơn nữa về lợi ích của chúng.
-
Thời điểm tốt nhất để uống nước nóng
Lợi ích của việc giữ đủ nước cho cơ thể đối với sức khỏe và tinh thần được biết đến rộng rãi. Nhiệt độ nước cũng có tác động lớn, đặc biệt là uống nước nóng có thêm lợi ích là tăng cường tuần hoàn máu và hỗ trợ tiêu hóa. Để tối đa hóa những lợi ích này, có những thời điểm nhất định trong ngày nên uống nước nóng (50-70 độ C) để bổ sung nước.
-
Lợi ích của việc tắm nước đá
Tắm nước đá có thể giúp giảm đau cơ, cải thiện quá trình phục hồi sau khi tập luyện bằng cách giảm viêm và sưng, cải thiện sức khỏe chung. Tắm nước đá có nhiều cách, hiệu quả cũng khác nhau tùy mục tiêu mong muốn, khuyến cáo chung nên ngâm mình trong nước đá khoảng 10 đến 15 phút để đạt được những lợi ích tiềm năng.
-
Phòng ngừa đuối nước hiệu quả cho người lớn và trẻ em
Cứ mỗi dịp hè đến với cái nắng oi ả, cũng là thời điểm số vụ tai nạn sông nước gia tăng đáng báo động, trở thành mối hiểm họa khôn lường cho cả người lớn và trẻ em. Để bảo vệ sự an toàn cho cộng đồng và giảm thiểu những thương tâm không đáng có, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ những thông tin cần thiết và khoa học dưới đây, giúp bạn chủ động trang bị các giải pháp bảo vệ toàn diện và bảo vệ bản thân cùng gia đình một cách hiệu quả nhất.
-
Tác động của việc bổ sung Vitamin D trong thai kỳ đối với sự phát triển nhận thức của trẻ em
Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí y khoa quốc tế cho thấy, việc bổ sung vitamin D3 liều cao trong thời kỳ mang thai có thể mang lại lợi ích vượt trội cho sự phát triển hệ thần kinh của trẻ.
-
Cách uống nước chanh buổi sáng giúp giảm cân
Nước chanh ấm buổi sáng là một phần trong thói quen chăm sóc sức khỏe của nhiều người. Tuy nhiên, nên sử dụng thức uống này như thế nào để vừa bảo vệ hệ tiêu hóa vừa hỗ trợ quá trình giảm cân hiệu quả?
-
Tắm nắng bằng dầu dừa liệu có thực sự an toàn?
Dầu dừa từ lâu đã được ca ngợi như một "thần dược" tự nhiên với nhiều lợi ích cho sức khỏe, từ việc cải thiện chức năng não bộ đến hỗ trợ giảm cân. Đặc biệt trong làm đẹp, dầu dừa là thành phần quen thuộc trong các sản phẩm chăm sóc da.
-
Mỗi ngày nên uống bao nhiêu nước để chống chọi với nắng nóng mùa hè?
Những đợt nắng nóng ngày càng xuất hiện dày đặc và gay gắt hơn, khiến nhu cầu bù nước của cơ thể tăng lên đáng kể. Không ít người vẫn đợi đến khi khát mới uống nước, trong khi đó lại là dấu hiệu cho thấy cơ thể đã bắt đầu thiếu nước.
