Phát hiện sớm ung thư cổ tử cung, các tổn thương tiền ung thư bằng phiến đồ Pap

Ngày nay, phiến đồ Pap đã được giới y học trên thế giới công nhận là một biện pháp hữu hiệu để phát hiện sớm ung thư đường sinh dục nữ, chủ yếu là ung thư cổ tử cung. Ðứng về phương diện ung thư học, đây là vấn đề rất cơ bản vì nếu phát hiện được giai đoạn ung thư sớm như dị sản cổ tử cung hay ung thư tại chỗ thì tỷ lệ khỏi bệnh đạt gần 100%, điều đó nói lên ý nghĩa của công tác phòng chống một bệnh lý ung thư đứng hàng đầu trong phụ khoa.

Hàng ngày, bề mặt của lớp tế bào các tạng rỗng trong cơ thể như lớp niêm mạc miệng, bàng quang, tử cung sẽ bong ra tự nhiên, lợi dụng đặc điểm này các nhà tế bào học đã chú ý tìm cách đánh giá bệnh học của lớp tổ chức bên dưới, chẳng hạn như ung thư cổ tử cung.

Phiến đồ Pap là một phương pháp đơn giản, an toàn, không xâm nhập và có hiệu quả kinh tế cao để phát hiện các thay đổi không phải ung thư, tiền ung thư và ung thư ở cổ tử cung (CTC) và âm đạo. Phiến đồ CTC đã được chấp nhận như một xét nghiệm nhạy và sàng lọc phát hiện sớm tổn thương CTC. Hệ thống phân loại được sử dụng rộng rãi nhất để mô tả kết quả phiến đồ Pap là hệ thống Bethesda.

Sự sàng lọc tế bào cũng như các thay đổi trong phúc lợi kinh tế xã hội đã làm giảm tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết do UTCTC trên thế giới. Nhờ sự phát hiện UTCTC và các tổn thương tiền ung thư bằng phiến đồ Pap, tỷ lệ tử vong do UTCTC ở các nước phát triển đã giảm 2/3 đến 3/4 trong hơn 40 năm qua.

Ở nước ta, nhiều chương trình khám sàng lọc UTCTC và ung thư vú cho phụ nữ trong cộng đồng đã được thực hiện. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự của nó chưa cao. Một trong những lý do ảnh hưởng đến hiệu quả khám sàng lọc là phương pháp dùng để nhuộm phiến đồ tế bào thường là dùng giemsa.

 Tổn thương ASC là loại tổn thương gây ra nhiều băn khoăn nhất để đi đến quyết định chẩn đoán xác định cho bệnh nhân. Những trường hợp này thường được theo dõi chặt chẽ bằng phiến đồ Pap.

Để đánh giá tổn thương do HPV trên phiến đồ khi chúng ta phát hiện thấy các tế bào biểu mô có quầng sáng quanh nhân và có sự không điển hình về nhân.

Đôi khi các tế bào biểu mô vảy chứa glycogen trong bào tương hoặc các tế bào bị teo ở phụ nữ không có kinh nguyệt như người cho con bú hoặc mãn kinh có thể gây nhầm lẫn là tổn thương do HPV, khó khăn hơn so với nhuộm giemsa, đặc biệt trong xác định trichomonas. Việc chẩn đoán HPV trên phiến đồ cổ tử cung-âm đạo có vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm và phòng ngừa ung thư cổ tử cung.

Tại Việt Nam, qua số liệu ghi nhận gần đây ở Hà Nội, UTCTC đứng hàng thứ hai ở phụ nữ sau ung thư vú, trong khi đó, tỷ lệ này đứng hàng đầu và ung thư vú chiếm vị trí thứ hai ở Thành phố Hồ Chí Minh và ở các tỉnh phía Nam. Các nghiên cứu đã chỉ ra nguyên nhân chính gây ra UTCTC là do nhiễm HPV.

Vì vậy, phòng lây nhiễm HPV để dự phòng UTCTC chiếm vị trí rất quan trong việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Ngành y tế cần tăng cường giáo dục cho phụ nữ kiến thức thông thường về vệ sinh và phòng chống các bệnh phụ nữ, phòng chống các bệnh lây truyền qua đường tình dục nói chung và chương trình khám sàng lọc UTCTC, truyền thông phòng lây nhiễm HPV nói riêng cho phụ nữ Việt Nam;  gắn công tác phòng chống các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản với công tác KHHGĐ nhằm không ngừng nâng cao chất lượng sức khỏe sinh sản, góp phần nâng cao chất lượng dân số; thường xuyên triển khai công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản.