Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Nỗi sợ Siêu vi khuẩn kháng thuốc

Được phát hiện năm 1928 rồi đưa vào sản xuất hàng loạt từ năm 1943, kháng sinh được xem như phép màu giúp con người chữa trị nhiều loại bệnh nhiễm khuẩn nguy hểm như thương hàn, lao, tả…

Nhưng, chỉ 4 năm sau khi kháng sinh được đưa vào sử dụng rộng rãi, các loại vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh cũng bắt đầu xuất hiện.

Cho tới ngày nay, các loại vi khuẩn gây ra những căn bệnh nguy hiểm nhất trên thế giới đều thay đổi cấu trúc nhanh theo thời gian. Thông thường, mỗi loại kháng sinh có tác dụng chống lại một số vi khuẩn nhất định và những vi khuẩn cứng đầu không bị khắc chế bởi loại kháng sinh này có thể sẽ chịu khuất phục trước loại kháng sinh khác.

Do đó, dưới áp lực chọn lọc khi tiếp xúc với chất kháng sinh, gene kháng thuốc kháng sinh sẽ tự hình thành trong vi khuẩn thông qua một đột biến gene có lợi nào đó. Không những có khả tăng tự sản sinh ra gene kháng thuốc, vi khuẩn còn có thể thu nhận gene kháng thuốc từ các vi khuẩn khác.

Đây chỉ là những phản ứng bình thường trong y học. Tuy nhiên, mọi việc đã trở nên phức tạp hơn rất nhiều khi giới y học phát hiện ra loại vi khuẩn “siêu kháng thuốc” khi chúng trơ lì trước hầu hết các loại kháng sinh hiện có.

Ảnh minh họa

Gene NDM-1 là gì?

Loại gene kháng thuốc kháng sinh NDM-1 (New Delhi Metallo-Beta-Lactamase) được đặt theo tên thủ đô Ấn Độ - New Delhi khi nó được phát hiện cuối năm 2009.

Một bệnh nhân người Thụy Điển phát bệnh tại Ấn Độ và sau khi điều trị không thành công ở New Delhi, đã được đưa về nước tiếp tục chạy chữa. Các bác sĩ đã phát hiện trong mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân này một loại gene nguy hiểm có khả năng vô hiệu hóa hầu như mọi loại kháng sinh hiện có.

Các chuyên gia nghiên cứu cũng đã tìm ra được rằng NDM-1 có nguồn gốc từ Ấn Độ và Pakistan. Sau ca bệnh đầu tiên được phát hiện đó, giờ đây NDM-1 cũng đã được xác định xuất hiện tại nhiều nước như Anh, Mĩ, Úc, Canađa, Nhật Bản, Bỉ, Braxin...

Theo thống kê, các vi khuẩn kháng thuốc sẽ thường xuất hiện ở những người bệnh có tiền sử sử dụng kháng sinh không đúng cách. Thực tế này đã được chứng minh khi hầu hết các bệnh nhân phát hiện dương tính với NDM-1 đều đã từng điều trị tại các bệnh viện ở Ấn Độ, Pakistan hoặc Bangladesh... (những nước có thói quen sử dụng thuốc kháng sinh tràn lan).

Và những người mất cân bằng tỉ lệ vi khuẩn trong cơ thể, người thường tiếp xúc với các thiết bị y tế trong thời gian dài, người có hệ miễn dịch yếu, hoặc những bệnh nhân nằm viện lâu ngày cũng có nguy cơ cao bị nhiễm các vi khuẩn mang gene NDM-1. Ngoài ra, gene NDM-1 còn có thể lây nhiễm cho cả những người có sức khỏe tốt chỉ nhập viện để phẫu thuật thẩm mĩ.

Các chuyên gia y tế hoàn toàn có lý do để lo lắng về mức độ lây lan gia tăng của NMD-1 trên phạm vi toàn cầu khi mà du lịch, đặc biệt là du lịch kết hợp khám chữa bệnh đang ngày càng trở nên phổ biến.

Sự nguy hiểm của NDM-1

Vi khuẩn sản sinh ra NDM-1 kháng lại hầu hết các loại kháng sinh hiện có bao gồm cả carbapenems - nhóm kháng sinh đặc trị thường được dùng trong các trường hợp khẩn cấp và được xem như hy vọng cuối cùng của bệnh nhân.

Cho đến nay, NDM-1 đã được phát hiện có trong 2 loại vi khuẩn: Vi khuẩn đường ruột E.coli gây bệnh tả và loại vi khuẩn gây bệnh viêm phổi Klebsiella. Cả hai loại vi khuẩn này đều có thể dẫn tới nhiễm trùng đường tiết niệu và nhiễm độc máu.

Mức độ nguy hiểm càng cao hơn khi NDM-1 có thể dễ dàng nhảy từ nhóm vi khuẩn này sang nhóm vi khuẩn khác. Điều đó có nghĩa là chẳng có gì đảm bảo rằng NMD-1 chỉ dừng chân ở hai loại vi khuẩn nói trên. Nếu NDM-1 thâm nhập vào loại vi khuẩn đã sẵn kháng với nhiều loại kháng sinh khác thì nó sẽ gây ra những căn bệnh gần như không thể nào chữa được.

Đối phó với siêu vi khuẩn kháng thuốc

Theo các nhà khoa học, chúng ta vẫn còn nhiều biện pháp khả thi giúp kiểm soát quá trình này.

Bào chế kháng sinh mới:

Cho đến nay mới chỉ có hai loại kháng sinh polymyxins và tigecycline có thể trị được loại vi khuẩn mang gene NDM-1 nhưng cũng không đảm bảo chắc chắn thành công.

Các nhà khoa học và các công ty dược phẩm vẫn không ngừng tích cực nghiên cứu tìm ra loại kháng sinh mới có khả năng tiêu diệt hoặc kìm hãm sự phát triển của những loại vi khuẩn kháng thuốc nguy hiểm này.

Kiểm soát sự lây lan của vi khuẩn:

Một trong những cách đơn giản nhất giúp “phòng bệnh”, đặc biệt đối với những người dễ lây nhiễm như bệnh nhân hay y bác sĩ chính là rửa tay đúng cách. Những bệnh nhân nhiễm bệnh gây ra bởi các vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh cũng cần được xác định kịp thời và cách ly trong toàn bộ trong thời gian điều trị để đảm bảo ngăn chặn sự lây lan.

Những nơi có nguy cơ cao như bệnh viện, nhà bệnh nhân… cần được tăng cường vệ sinh và áp dụng các biện pháp khử khuẩn đối với các bề mặt môi trường (giường bệnh, chăn màn, quần áo, dụng cụ y tế…), xử lý rác thải y tế đúng cách…

Ảnh minh họa

Dùng thuốc đúng cách

Tình trạng sử dụng thuốc kháng sinh tràn lan, thiếu kiểm soát chính là môi trường phát triển lý tưởng cho các loại vi khuẩn kháng thuốc. Tại Việt Nam hiện nay, người bệnh luôn thường có thể tự mua thuốc về uống mà không nhất thiết cần bác sĩ kê đơn.

Ngay cả y bác sĩ cũng vẫn còn nhiều người lạm dụng thuốc kháng sinh trong điều trị cho bệnh nhân mà quên đi khuyến cáo dùng kháng sinh trị sai bệnh cũng giống với việc tập cho các vi khuẩn trong cơ thể những “miếng võ” chống lại kháng sinh và khi thời gian tập dượt đủ dài, kháng sinh sẽ bị vô hiệu hóa.

Điều tương tự cũng xảy ra với những trường hợp sử dụng quá liều hoặc không đủ liều. Nhiều người dừng uống thuốc ngay khi thấy mình khỏe hơn dù chưa dùng hết liều chỉ định mà không biết rằng làm như vậy là đang tạo điều kiện cho vi khuẩn xấu đang “ngắc ngoải” sống dậy.

Một bệnh nhân lao thông thường chỉ cần được điều trị trong vòng từ sáu đến chín tháng với khoảng 10 đôla tiền thuốc là có thể khỏi bệnh nhưng nếu bỏ dở nửa chừng, vi trùng sẽ chiến đấu chống lại và biến thể thành một loại khác khó trị hơn.

Khi đó, người ta có thể tốn tới 100.000 đôla để trị các loại nhờn thuốc từ thấp đến cao và thậm chí là mất đến hơn một năm rưỡi với 500.00 đôla nếu rơi phải trường hợp lao phổi kháng thuốc tối đa mà cũng chưa chắc chắn là sẽ khỏi bệnh.

 Ước tính sẽ cần khoảng 800 triệu đôla đến 1,5 tỉ đôla để có thể đưa các loại thuốc kháng sinh mới ra thị trường.

Tuy nhiên, ngay cả khi đã sản xuất được loại kháng sinh có khả năng ngăn chặn NDM-1 hiệu quả thì vẫn hoàn toàn có khả năng sẽ xuất hiện loại vi khuẩn kháng thuốc thậm chí còn nguy hiểm hơn cả NDM-1.

Hoàng Khánh - Theo Sức khỏe gia đình
Bình luận
Tin mới
  • 20/04/2024

    Những tác hại khi nằm ngủ gối cao

    Lựa chọn một chiếc gối với độ cao phù hợp sẽ mang lại cho bạn một giấc ngủ ngon, cải thiện tư thế và giảm đau lưng, mỏi cổ. Dưới đây là một số vấn đề về sức khỏe khi nằm gối quá cao hoặc kê nhiều gối trong thời gian dài.

  • 20/04/2024

    Cách giúp đỡ người tự gây thương tích

    Khi người bạn yêu thương đang tự gây thương tích, những dấu hiệu tưởng chừng dễ dàng nhận biết thường bị bỏ qua. Đó thường là một hành vi bí mật, được giấu bởi lớp quần áo hoặc dưới lí do như những vết thương từ thể thao và các hoạt động khác. Hỗ trợ, giúp đỡ nhiệt tình và thấu hiểu, lắng nghe một cách không phê phán, bạn có thể học cách giúp đỡ người đang tự gây thương tích.

  • 19/04/2024

    Phát hiện ung thư dạ dày bằng hơi thở

    Hơi thở có mùi khiến cho bạn cảm thấy xấu hổ. Nhưng việc kiểm tra hơi thở nhanh ngoài việc có thể giúp bạn thoát khỏi nhiều tình huống khó xử còn có thể cứu mạng bạn. Theo một nghiên cứu, công nghệ kiểm tra hơi thở có thể phát hiện ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm nhất .

  • 19/04/2024

    Đưa con đến viện ngay nếu con có dấu hiệu này khi mắc cúm B

    Cúm B là một loại cúm mùa do virus, thường gây nhiễm trùng đường hô hấp. Phần lớn khi trẻ mắc cúm B nhẹ sẽ tự khỏi, tuy nhiên virus cũng có thể gây biến chứng nghiêm trọng. Nếu trẻ mắc cúm B có các dấu hiệu nguy hiểm dưới đây, cha mẹ cần đưa con đến viện ngay để điều trị.

  • 19/04/2024

    5 bệnh tự miễn thường gặp mà bạn cần biết

    Hệ thống miễn dịch của chúng ta có vai trò chính là nhận diện và bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus và nấm. Tuy nhiên, đôi khi, các thành phần của hệ thống miễn dịch lại nhầm lẫn phản ứng với các protein trong cơ thể và gây ra các bệnh tự miễn.

  • 19/04/2024

    Tìm hiểu về các rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng ở trẻ em

    Các rối loạn tiêu hóa ở trẻ em là một vấn đề phổ biến mà nhiều gia đình phải đối mặt. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về một số rối loạn tiêu hóa phổ biến ở trẻ, nguyên nhân và cách điều trị.

  • 19/04/2024

    Vì sao không nên uống trà khi ăn thực phẩm giàu sắt?

    Trà không chỉ là thức uống giải khát mà còn có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, kết hợp trà vào chế độ ăn uống không đúng cách có thể ảnh hưởng đến sự hấp thu sắt của cơ thể, đặc biệt ở người bị thiếu máu do thiếu sắt.

  • 19/04/2024

    Những điều cần biết về bệnh viêm phổi ở trẻ em

    Viêm phổi là một trong những bệnh lý đường hô hấp nghiêm trọng thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là những trẻ dưới 5 tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Bệnh không chỉ gây ra những triệu chứng khó chịu như ho, sốt, khó thở mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách.

Xem thêm