Amip ăn não là gì?
Amip ăn não (Naegleria fowleri) là một loại amip phổ biến trên khắp thế giới, sống ở đất và nước ngọt. Khi điều kiện thích hợp, thường là mùa hè, chúng sinh sôi rất nhanh.
Amip ăn não gây nhiễm khuẩn khi nước chứa amip tràn vào mũi, xảy ra khi thực hiện các hoạt động với nước như bơi lội, nhảy, lặn hoặc các môn thế thao như lướt ván trên nước. Rửa mũi, sục mũi bằng nước chưa qua đun sôi cũng có thể mắc bệnh. Nuốt phải nước nhiễm khuẩn thì không mắc bệnh.
Amip khi vào cơ thể sẽ hoạt đọng tại não, gây ra viêm não-màng não do amip (VNMNA). Vì vậy chúng được gọi là Amip ăn não.
Viêm não-màng não do amip (VNMNA)
VNMNA ít gặp nhưng tỉ lệ tử vong là 99% và thường tác động đến người trẻ, khỏe mạnh, năng động. Tính đến tháng 8 năm 2016, 40 ca được báo cáo ở Mỹ, tính trung bình 8 người mắc mỗi năm. Với xu hướng nóng lên toàn cầu, môi trường sống của amip ăn não người được mở rộng, nhiều ca bệnh đã xảy ra ở những nơi không ngờ đến.
Người mắc VNMNA có triệu chứng bệnh rầm rộ như sốt, đau đầu, cứng cổ, cuối cùng hôn mê và chết.
VNMNA có triệu chứng không khác viêm màng não do vi khuẩn hay virus. Vì viêm màng não do vi khuẩn thì phổ biến, xét nghiệm và điều trị thường tập trung vào vi khuẩn. VNMNA dễ bị chẩn đoán là viêm màng não vi khuẩn nhưng không tìm thấy vi khuẩn, trong khi kháng sinh không có tác dụng.
Chẩn đoán amip ăn não cũng dễ bị bỏ sót ngay cả khi bác sĩ chủ đích tìm bằng chứng cho bệnh này. Giống viêm màng não vi khuẩn, chuẩn đoán đòi hỏi chọc dò dịch tủy ở thắt lưng. Dịch tủy sẽ được xét nghiệm amip đặc hiệu, tuy nhiên sẽ khó phát hiện nếu không có test có tính đặc hiệu cao, vốn không có sẵn ở hầu hết các bệnh viện.
![]()
Chẩm đoán VNMNA phải dựa trên các yếu tố dịch tễ, đầu mối quan trọng nhất là phơi nhiễm với vùng nước ngọt và ấm trong vòng 2 tuần trước. Những người có yếu tố phơi nhiễm này và có triệu chứng của viêm naõ, màng não nên đến cơ sở y tế ngay lập tức và nói cho nhân viên y tế biết.
Điều trị: một trong những lựa chọn điều trị là amphotericin B truyền tĩnh mạch, là hỗn hợp các loại kháng sinh. Miltefosine (Impavido) là thuốc có nhiều hứa hẹn, hiện có sẵn và được khuyến cáo trong phác đồ. Việc điều trị phải được tiens hành ngay lập tức, không được trì hoãn.
Phòng tránh VNMNA khá đơn giản. Nên tránh để mũi tiếp xúc với nước ngọt chưa được xử lý từ bất kì đâu, đặc biệt trong những tháng nhiệt độ nóng, hay suối nước nóng. Tránh tiếp xúc vùng nước vào những giai đoạn này. Khi bơi hoặc tắm, nên giữ đầu khô ráo ở trên mặt nước, hoặc sử dụng kẹp mũi.
Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?
Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.
Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.
Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.
Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.
Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.
Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.
Hội chứng alpha-gal (AGS) là một dạng dị ứng nghiêm trọng, có khả năng đe dọa tính mạng, được kích hoạt bởi vết cắn của ve và gây ra dị ứng với một phân tử đường có trong thịt, các sản phẩm từ động vật có vú. Cùng tìm hiểu về hội chứng alpha-gal qua bài viết sau!