Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Hình ảnh đầu tiên của virus Zika, triển vọng mới cho vaccine và thuốc đặc trị

Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học có thể quan sát chi tiết cấu trúc bên ngoài của virus Zika dưới cấp độ phân tử, giúp họ dễ dàng hơn trong việc phát triển nên những loại thuốc kháng virus và vaccine ngăn chặn dịch bệnh nguy hiểm đang đe dọa trên phạm vi toàn cầu.

Còn nhớ Zika được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1947 nhưng khi đó nó không được cho là nguy hiểm và từng có thể, đây chỉ là một căn bệnh nhiệt đới dễ chìm vào quên lãng. Nhưng mọi chuyện đã thay đổi khi mà vào tháng 10 năm ngoái, một đợt bùng phát dữ dội của loại virus này đã xảy ra ở Brazil và nhanh chóng lan sang nhiều nhiều nơi khác.

Được lan truyền bởi loài muỗi vằn và gây ra tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh, các nhà khoa học đã nhìn nhận Zika như một mối đe dọa toàn cầu và đòi hỏi đẩy nhanh quá trình nghiên cứu để ngăn chặn trước khi mọi chuyện vượt qua tầm kiểm soát. Sau nhiều tháng nghiên cứu vừa qua, một nhóm khoa học gia dẫn đầu bởi Đại học Purdue đã lần đầu tiên ghi lại được hình ảnh cấu trúc bên ngoài của virus Zika dưới cấp độ phân tử.

Mitch Daniels, chủ tịch của Đại học Purdue cho biết: "Đây là một bước đi cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng trong quá trình tìm hiểu virus Zika, đồng thời đáp lại mong mỏi của toàn cầu trong cuộc chiến chống lại những căn bệnh nguy hiểm mà nó gây ra.
Trong thời gian ngăn nhưng đội ngũ các nhà khoa học đã giải quyết được một bài toán rất khó khăn và cung cấp cho nhiều nhà nghiên cứu khác căn cứ để phát triển ra vaccine và thuốc ngăn chặn loại virus này."

Được biết ký thuật mà các nhà nghiên cứu tại Purdue dùng để tạo ra hình ảnh của Zika gọi là kính hiển vi điện tử nghiệm lạnh (cryo-electron microscopy).

Sau khi đóng băng các phân tử virus, họ bắn một chùm electron năng lượng cao vào mẫu vật để tạo nên hàng chục ngàn hình ảnh dưới kính hiển vi điện tử. Kết hợp tất cả lại với nhau, các nhà khoa học đã tạo nên một hình ảnh virus Zika duy nhất với độ phân giải cao về cấu trúc 3 chiều của nó. Thường thì các nhà nghiên cứu hay dùng kỹ thuật tinh thể học tia X để ghi lại hình ảnh virus nhưng cách làm mới lần này cho kết quả nhanh và chính xác hơn.

So sánh Zika và các loại virus khác lây qua muỗi​


Dựa trên hình ảnh thu được, các nhà khoa học nhận thấy nhiều điểm tương đồng của Zika so với các loại virus họ Flavivirus khác được lây truyền qua muỗi như sốt xuất huyết dengue, sốt vàng da,...

Tương tự như các loài virus này, ZIka cũng có một bộ ARN được bao bọc bởi một màng béo bên trong một lớp vỏ protein 20 mặt. Đây là một tín hiệu đầy khả quan, hứa hẹn các loại vaccine ngừa sốt xuất huyết hoặc sốt sông Nile có thể được áp dụng cho Zika.

Tuy nhiên, có sự khác biệt đáng chú ý của virus Zika so với các loại virus khác chính là trên bề mặt của nó có một loại protein gọi là E glycoprotein. Có khoảng 180 các chởm này nhô ra khỏi bề mặt của nó (các hạt màu đỏ trong ảnh) để virus có thể gắn vào các tế bào vật chủ, bao gồm các kháng thể và thụ thể của vật chủ.

Và dựa trên loại protein này, các nhà khoa học đã hiểu được vì sao Zika có khả năng tấn công vào các tế bào thần kinh, từ đó ngăn chặn sự phát triển bình thường của não bộ thai nhi.

Và cũng từ đây, các nhà khoa học có thể tạo nên những loại thuốc hoặc vaccine nhắm tới E glycoprotein, ngăn chặn nó tiếp cận và tàn phá các tế bào não của người bị nhiễm bệnh. Tiến xa hơn, họ sẽ khai thác nhiều điểm yếu khác của loại virus này để bảo vệ con người. Thật là một tín hiệu đáng mừng.

Theo Tinh tế
Bình luận
Tin mới
  • 14/03/2026

    Trà thảo mộc – Thức uống giá trị góc nhìn khoa học

    Theo nhiều ghi chép lịch sử và truyền thuyết dân gian Đông Á, trà có nguồn gốc từ rất sớm và từ lâu đã được xem là thức uống vừa giúp giải khát, vừa mang ý nghĩa bồi bổ sức khỏe. Dù các câu chuyện như truyền thuyết Thần Nông mang màu sắc văn hóa – biểu tượng, chúng phản ánh thực tế rằng con người đã sớm khai thác thực vật như một phần của chăm sóc sức khỏe qua hàng nghìn năm. Các bằng chứng khảo cổ và tư liệu lịch sử cũng cho thấy trà và các chế phẩm thảo mộc đã được sử dụng rộng rãi trong chế độ ăn và y học dân gian của nhiều nền văn minh, đặc biệt tại châu Á.

  • 14/03/2026

    5 thói quen uống cà phê sai cách phổ biến nên tránh

    Uống cà phê sai cách như thêm nhiều đường, uống quá sớm hoặc quá nhiều có thể gây mất ngủ và cản trở giảm cân. Chỉ cần vài điều chỉnh nhỏ trong thói quen hàng ngày sẽ giúp bạn tối ưu hóa lợi ích sức khỏe từ thức uống này.

  • 14/03/2026

    Các vận động viên thể thao có uống nước ngọt tăng lực không?

    Trong thế giới thể thao hiện đại, từ những tay đua trên các chặng đua rực lửa, những trận bóng đá đỉnh cao cho đến các giải đấu Thể thao điện tử (Esports) triệu đô, hình ảnh các hãng đồ uống tăng lực khổng lồ hay xuất hiện trên mọi phương diện. Chúng ta thường thấy các vận động viên hàng đầu cầm trên tay những lon nước đặc trưng, uống một ngụm đầy sảng khoái trước ống kính truyền hình. Tuy nhiên, đằng sau những chiến dịch truyền hình và hình ảnh đầy năng lượng đó là một sự thật mà không phải ai cũng biết.

  • 13/03/2026

    Lý do phụ nữ sau 30 tuổi nên ăn đu đủ chín

    Sau tuổi 30, khi hệ nội tiết bắt đầu có những dấu hiệu 'lỗi nhịp', đu đủ chín không chỉ là món tráng miệng ngọt ngào mà còn là giải pháp tự nhiên giúp chị em cân bằng nội tiết từ sâu bên trong.

  • 13/03/2026

    Những mùi lạ thầm lặng gây hại sức khỏe của bạn

    Khứu giác không chỉ giúp chúng ta thưởng thức hương vị cuộc sống mà còn là một hệ thống cảnh báo sớm quan trọng của cơ thể. Tuy nhiên, nhiều người thường phớt lờ những mùi lạ trong môi trường sống mà không biết rằng ô nhiễm mùi có thể gây ra những tác động tiêu cực ngay lập tức hoặc lâu dài đến sức khỏe thể chất và tinh thần.

  • 12/03/2026

    Flavonoids và lợi ích trong phòng ngừa bệnh Alzheimer

    Alzheimer là dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất ở người cao tuổi, đặc trưng bởi sự thoái hóa dần dần của tế bào thần kinh và synap trong não. Hậu quả là trí nhớ, tư duy, ngôn ngữ và khả năng sinh hoạt hàng ngày của người bệnh suy giảm nghiêm trọng.

  • 12/03/2026

    Những ai nên tránh ăn rau cải bẹ xanh?

    Dù có nhiều lợi ích cho sức khỏe nhưng rau cải bẹ xanh vẫn tiềm ẩn nguy cơ có hại cho sức khỏe với một số người. Nếu ăn uống thiếu kiến thức, loại rau này có thể khiến bệnh tình trở nên tồi tệ hơn.

  • 12/03/2026

    Cách giảm mỡ mặt - 8 mẹo hiệu quả giúp khuôn mặt thon gọn tự nhiên

    Bạn đang cảm thấy tự ti với đôi má bánh bao, nọng cằm hay vùng cổ kém thon gọn? Bạn không đơn độc. Mặc dù trên thị trường có rất nhiều loại đai định hình hay thiết bị massage được quảng cáo là "thần dược" giúp mặt thon gọn, nhưng thực tế có rất ít bằng chứng khoa học ủng hộ các phương pháp này.

Xem thêm