Hình ảnh đầu tiên của virus Zika, triển vọng mới cho vaccine và thuốc đặc trị

Còn nhớ Zika được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1947 nhưng khi đó nó không được cho là nguy hiểm và từng có thể, đây chỉ là một căn bệnh nhiệt đới dễ chìm vào quên lãng. Nhưng mọi chuyện đã thay đổi khi mà vào tháng 10 năm ngoái, một đợt bùng phát dữ dội của loại virus này đã xảy ra ở Brazil và nhanh chóng lan sang nhiều nhiều nơi khác.

Được lan truyền bởi loài muỗi vằn và gây ra tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh, các nhà khoa học đã nhìn nhận Zika như một mối đe dọa toàn cầu và đòi hỏi đẩy nhanh quá trình nghiên cứu để ngăn chặn trước khi mọi chuyện vượt qua tầm kiểm soát. Sau nhiều tháng nghiên cứu vừa qua, một nhóm khoa học gia dẫn đầu bởi Đại học Purdue đã lần đầu tiên ghi lại được hình ảnh cấu trúc bên ngoài của virus Zika dưới cấp độ phân tử.

Được biết ký thuật mà các nhà nghiên cứu tại Purdue dùng để tạo ra hình ảnh của Zika gọi là kính hiển vi điện tử nghiệm lạnh (cryo-electron microscopy).

Sau khi đóng băng các phân tử virus, họ bắn một chùm electron năng lượng cao vào mẫu vật để tạo nên hàng chục ngàn hình ảnh dưới kính hiển vi điện tử. Kết hợp tất cả lại với nhau, các nhà khoa học đã tạo nên một hình ảnh virus Zika duy nhất với độ phân giải cao về cấu trúc 3 chiều của nó. Thường thì các nhà nghiên cứu hay dùng kỹ thuật tinh thể học tia X để ghi lại hình ảnh virus nhưng cách làm mới lần này cho kết quả nhanh và chính xác hơn.

Dựa trên hình ảnh thu được, các nhà khoa học nhận thấy nhiều điểm tương đồng của Zika so với các loại virus họ Flavivirus khác được lây truyền qua muỗi như sốt xuất huyết dengue, sốt vàng da,...

Tương tự như các loài virus này, ZIka cũng có một bộ ARN được bao bọc bởi một màng béo bên trong một lớp vỏ protein 20 mặt. Đây là một tín hiệu đầy khả quan, hứa hẹn các loại vaccine ngừa sốt xuất huyết hoặc sốt sông Nile có thể được áp dụng cho Zika.

Tuy nhiên, có sự khác biệt đáng chú ý của virus Zika so với các loại virus khác chính là trên bề mặt của nó có một loại protein gọi là E glycoprotein. Có khoảng 180 các chởm này nhô ra khỏi bề mặt của nó (các hạt màu đỏ trong ảnh) để virus có thể gắn vào các tế bào vật chủ, bao gồm các kháng thể và thụ thể của vật chủ.

Và dựa trên loại protein này, các nhà khoa học đã hiểu được vì sao Zika có khả năng tấn công vào các tế bào thần kinh, từ đó ngăn chặn sự phát triển bình thường của não bộ thai nhi.

Và cũng từ đây, các nhà khoa học có thể tạo nên những loại thuốc hoặc vaccine nhắm tới E glycoprotein, ngăn chặn nó tiếp cận và tàn phá các tế bào não của người bị nhiễm bệnh. Tiến xa hơn, họ sẽ khai thác nhiều điểm yếu khác của loại virus này để bảo vệ con người. Thật là một tín hiệu đáng mừng.