Glucocorticoid đường hít có làm trẻ em hen phế quản bị chậm lớn?

Với những tiến bộ của y học trong những năm gần đây, người ta đã nhận thấy vai trò hết sức quan trọng của quá trình viêm mạn tính niêm mạc đường hô hấp trong cơ chế bệnh sinh của hen phế quản. Từ đó, glucocorticoid đường hít, một loại thuốc có tác dụng chống viêm tại chỗ rất mạnh đã được sử dụng rộng rãi như một thuốc nền tảng trong điều trị kiểm soát dài hạn hen phế quản.

Các nghiên cứu trên lâm sàng cho thấy, nếu được sử dụng sớm, thuốc có hiệu quả rõ rệt và vượt trội so với tất cả các thuốc chống hen khác trong việc kiểm soát triệu chứng lâm sàng và chức năng phổi, cũng như ngăn ngừa sự tiến triến triển của bệnh. Vì lí do này, glucocorticoid đường hít được khuyến khích sử dụng sớm cho tất cả các bệnh nhân hen phế quản mức độ trung bình và nặng, đặc biệt là ở trẻ em.
 
Đặc điểm quan trọng nhất của hầu hết các loại glucocorticoid đường hít là có tác dụng tại chỗ rất mạnh nhưng ít được hấp thu vào máu, đặc biệt là với các dẫn xuất mới như fluticasone propionate và budesonide. Do đó, nguy cơ xảy ra các tác dụng phụ toàn thân của glucocorticoid đường hít là tương đối thấp. 

Tuy nhiên, việc thuốc có làm chậm sự phát triển của trẻ em hay không vẫn luôn là một vấn đề được cả thày thuốc và gia đình người bệnh hết sức quan tâm. Để có câu trả lời cho vấn đề này, các nhà khoa học đã tiến hành rất nhiều nghiên cứu nhằm đánh giá cả sự phát triển ngắn hạn và dài hạn của trẻ em khi sử dụng glucocorticoid đường hít ở các liều khác nhau. Tuy nhiên, việc đánh giá này cũng không dễ dàng do chính bản thân bệnh hen, nếu không được kiểm soát tốt, có thể làm cho trẻ bị dậy thì muộn và chậm lớn. 

Để đánh giá sự phát triển ngắn hạn của trẻ em, người ta tiến hành đo sự thay đổi chiều dài phần dưới của cẳng chân trong một khoảng thời gian vài ngày hoặc trong cùng ngày. Kết quả của một số nghiên cứu cho thấy, liều thông thường đối với trẻ em của các loại glucocorticoid mới như fluticasone propionate £ 200 mg/ ngày và budesonide £ 800 mg/ ngày không gây bất cứ ảnh hưởng nào đến sự phát triển chiều dài phần dưới cẳng chân của trẻ. Tuy nhiên các loại glucocorticoid cổ điển như beclomethasone, flunisonide làm giảm rõ rệt sự phát triển này ở trẻ em.

Bên cạnh đó, để đánh giá sự phát triển dài hạn của trẻ em, người ta theo dõi sự phát triển chiều cao của trẻ trong một khoảng thời gian nhiều tháng hoặc nhiều năm. Cho đến nay, các nghiên cứu đã được tiến hành đều cho thấy, các glucocorticoid đường hít như fluticasone propionate và budesonide ở liều thông thường (£ 800 mg/ ngày) không gây ảnh hưởng đáng kể đến chiều cao cuối cùng của trẻ sau 3 - 5 năm sử dụng.

Thậm chí, một vài nghiên cứu sử dụng glucocorticoid đường hít liều khá cao cũng không nhận thấy có sự giảm sút chiều cao cuối cùng của trẻ so với nhóm đối chứng.

Tóm lại, việc sử dụng glucocorticoid đường hít với liều thông thường, đặc biệt là các dẫn xuất mới như fluticasone propionate và budesonide nói chung không gây nên những ảnh hưởng đáng kể đối với sự phát triển của trẻ em hen phế quản.