Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Chứng đầu nhỏ và virus Zika

Tháng 10 năm 2015, Brazil chứng kiến sự gia tăng đột biến các ca trẻ sơ sinh bị chứng đầu nhỏ có liên quan đến virus Zika. Các nhà chức trách ước tính có hơn 1000 ca như vậy xuất hiện ở phía Đông bắc Brazil năm 2016 nhưng chỉ khoảng 80 ca được thông báo. Các nhà nghiên cứu cho rằng có thể virus Zika không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra hội chứng đầu nhỏ.

Chứng đầu nhỏ và virus Zika

Tháng 10 năm 2015, Brazil chứng kiến sự gia tăng bất thường của các ca chứng đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh - một chứng bệnh với biểu hiện kích thước đầu của trẻ nhỏ hơn rất nhiều so với bình thường.

Sự gia tăng của các ca bệnh này có liên quan đến virus Zika được truyền qua muỗi với những triệu chứng nhiễm virus nhẹ hoặc cứ 1 trong 4 người nhiễm virus không xuất hiện bất cứ triệu chứng nào.

Trung tâm Kiểm soát  và phòng chống dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho biết, trong 250 phụ nữ mang thai được xác nhận là nhiễm virus Zika năm 2016 chỉ có 24 trường hợp ghi nhận có con bị dị tật bẩm sinh liên quan đến virus Zika.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã  ghi nhận việc này vào năm 2016, nhưng Brazil lại báo cáo rằng mối liên quan giữa nhiễm virus Zika và chứng chứng đầu nhỏ cũng như hội chứng Guillain-Barré vẫn chưa được chứng minh một cách rõ ràng.

Hơn thế nữa, trên thực tế,  nếu như virus Zika gây ra chứng chứng đầu nhỏ ở Brazil thì năm 2016 sẽ chính là năm bùng phát của dịch này đặc biệt là trong mùa muỗi phát triển như tháng 12, 1 và tháng 2. Tuy nhiên một chuyên gia của WHO cho biết: họ đã ghi nhận được nhiều ca nhiễm virus Zika năm 2016 nhưng không có trường hợp nào được báo cáo là bị chứng chứng đầu nhỏ.

Trước khi virus Zika lan rộng ra khắp Brazil, tỷ lệ các ca chứng đầu nhỏ không hề cao, do đó chúng ta cần phải nghĩ  rằng chưa chắc là chỉ có mỗi virus Zika mới gây ra  chứng đầu nhỏ.

Các nhà chức trách ước tính rằng năm 2016  sẽ có 1.000 ca chứng đầu nhỏ xảy ra ở đông bắc Brazil nhưng chỉ có 80 ca được  báo cáo. Điều này có thể được giải thích bằng 3 giả thuyết sau:
  1. Có thể năm 2016 chúng ta nhiễm một loại virus khác

Các nhà khoa học cho rằng, việc bùng phát dịch virus Zika năm 2015 khiến con người xuất hiện quá trình miễn dịch năm 2016. Như vậy có khả năng sự gia tăng các ca bệnh Guillan-Barre không hoàn toàn do virus Zika mà là do một loại arbovirus được truyền qua muỗi Aedes aegypti, ví dụ như virus chikungunya được biết đến như là nguyên nhân gây ra bệnh Guillan-Barre. Theo giả thuyết này, cả virus Zika và chikungunya có thể dẫn đến bệnh Guillan-Barre, nhưng chỉ có Zika mới được cho là có liên quan đến chứng đầu nhỏ. Nếu đúng như vậy thì điều gì đã xảy ra với virus Zika vào năm 2016.

Có thể những trường hợp đó đã bị chẩn đoán sai, nghĩa là không có nhiều trường hợp nhiễm Zika vào năm 2016. Tuy nhiên nhiều chuyên gia không đồng tình với giả thuyết này.

Bác sỹ Albert Ko- một chuyên gia dịch tễ học của Trường Y tế công cộng thuộc Đại học Yale cho biết chẩn đoán sai có thểxảy ra nhưng nó không phải là lời giải thích thỏa đáng cho toàn bộ câu chuyện diễn ra ở đây.

  1. Có thể virus Zika không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra chứng đầu nhỏ

Nhiều nhà khoa học cho rằng nhiễm virus Zika trong suốt quá trình mang bầu là điều kiện cần cho việc phát triển chứng đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh. Nói cách khác sự hiện diện của những yếu tố khác còn chưa được biết đến mới là điều kiện đủ cho bệnh Guillain-Barre. Vậy những nguyên nhân chưa được biết đến ở đây có thể là gì? một câu hỏi đã được đưa ra trước đó, bởi khi những ca chứng đầu nhỏ đầu tiên xuất hiện và chúng được thông báo là có liên quan đến virus Zika, các chuyên gia y tế cho rằng có thể sẽ xuất hiện làn sóng dị tật não bẩm sinh ở Brazil, nhưng điều đó lại không hề xảy ra.

Thay vào đó gần 90% các ca chứng đầu nhỏ năm 2015 ở brazil đều xảy ra ở phía đông bắc. Đa số các phụ nữ sinh con ở đây đều nghèo và sống trong những thành phố nhỏ hoặc sống trong những khu ở chuột ở những thành phố lớn.

Theo các nhà khoa học, họ đã loại trừ khả năng thuốc trừ sâu cũng là một yếu tố tham gia vào việc phát triển chứng chứng đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh. Nhưng vẫn còn rất nhiều yếu tố ảnh hưởng như việc thiếu vệ sinh, thiếu Vitamin A, thiếu kẽm trên diện rộng dẫn đến tình trạng sức khỏe kém ở trẻ sơ sinh trong khu vực này

Tuy nhiên những người khác lại cho rằng sốt dengue (sốt xuất huyết)cũng do muỗi Aedes lây truyền có thể liên quan.

  1. Nỗi sợ virus Zika gây bệnh khiến các phụ nữ muốn sinh con ít hơn

Đây cũng có thể là một giả thuyết có thể xảy ra, do những lo ngại về virus Zikanên nhiều phụ nữ không muốn mang thaihoặc đi phá thai. Nhưng việc này chỉ có thể làm giảm một số lượng rất nhỏ chứ không nhiều như những gì người ta thống kê được.

Một nghiên cứu trên chuột  cho thấy 80% những  con chuột tiếp xúc với kháng thể chống virus dengue trước sau đó lại tiếp xúc với virus Zika  sẽ tử vong trong khi nếu không tiếp xúc thì chỉ là 10%.  Nghĩa là nhiễm virus dengue trước khi nhiễm virus Zika sẽ khiến tình trạng bệnh trở lên nghiêm trọng hơn.  Đặc biệt việc thiếu hụt vitamin A và kẽm cũng có liên quan đến nguy cơ cao mắc bệnh nhiễm trùng cũng như có vai trò trong việc cấu tạo , tham gia vào chức năng của não bộ. Trung tâm kiểm soát và phòng chống dịch bệnh Hoa Kỳ  đã đưa suy dinh dưỡng và nhiễm hóa chất độc hại là hai trong 3 yếu tố  nguy cơ gây ra bệnh chứng đầu nhỏ. Yếu tố thứ ba là nhiễm khuẩn khi mang thai bao gồm rubela, cytomega virus, toxoplas và nhiều virus, vi khuẩn khác.

 Thông tin thêm về virus Zika tại bài viết: 10 điều cần biết về virus Zika

Bs.Đào Ngọc - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Mercola
Bình luận
Tin mới
  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

  • 18/11/2026

    Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế

    Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.

  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

Xem thêm