Bạn biết gì về biến thể delta và các biến thể khác của virus corona?

Đại dịch covid vẫn đang tiếp tục lan tràn trên thế giới, chúng ta đang đổ dồn sự chú ý về sự đột biến của virus corona và những biến thể có thể lây nhiễm dễ dàng hơn và gây tử vong cao hơn chủng cũ. Virus liên tục thay đổi để sinh tồn trước sự tấn công của con người và các biến thể xuất hiện khi có một hoặc nhiều sự đột biến khác với các loại đột biến khác.

Tổ chức Y tế thế giới giám sát các biến thể để tìm ra nếu sự truyền nhiễm có thể dẫn đến tăng đột biến số ca nhiễm và tử vong do COVD-19 cũng như liệu vaccine có đủ sức để bảo vệ hay không. Theo phân loại của Mỹ, những biến chủng được phân thành các loại như “biến thể đáng lưu ý” có thể gây ra bùng dịch nhưng không lan rộng ra nhiều quốc gia; “biến thể được quan tâm” có bằng chứng tăng lây nhiễm và gây bệnh nghiêm trọng hơn hoặc “biến thể để lại hậu quả lớn” làm cho vaccine và phương pháp điều trị không còn hoạt động tốt nữa.

Cho đến bây giờ, Mỹ vẫn chưa xếp biến thể coronavirus vào loại có hậu quả lớn, nhưng nhiều chủng của virus đó lại được gắn nhãn là “biến thể được quan tâm” nghĩa là cần theo dõi một cách sát sao. Đặc biệt biến thể delta đã nhận được nhiều sự chú ý hơn trong những tháng qua vì khả năng lây nhiễm nhanh chóng ở nhiều quốc gia.

Đây là những gì chúng ta đã biết về biến thể delta:

Biến thể delta là gì?

Biến thể delta hay còn gọi là B.1.617.2, có khả năng lây nhiễm dễ dàng. Chủng này đột biến ở gai protein khiến chúng dễ dàng nhiễm vào tế bào người hơn. Điều đó có nghĩa là con người cũng dễ lây nhiễm virus hơn nếu họ đang mang virus và dễ lây cho người khác hơn. Đây là chủng đang thống trị ở nhiều quốc gia khu vực Đông Nam Á.

Thực tế, các nghiên cứu nói rằng biến thể Delta lây nhiễm gấp đôi so với biến thể Alpha trước đó cũng là một chủng siêu lây nhiễm. Alpha còn được biết đến với cái tên B.1.17, cũng có khả năng lây nhiễm cao gấp đôi so với chủng coronavirus gốc lần đầu phát hiện ở Trung Quốc vào năm 2019. Các chuyên gia y tế công cộng ước tính rằng trung bình một người bị nhiễm biến thể delta có thể lây truyền cho khoảng 3-4 người khác cao hơn so với 1-2 người của chủng gốc. Biến thể delta cũng có khả năng lẩn tránh được sự phòng ngự của vaccine và một số phương pháp điều trị COVID-19, mặc dù cần nhiều nghiên cứu chuyên sâu hơn.

Biến thể Delta plus là gì?
Delta plus hay còn biết đến là B.1.617.2.1 hay AY.1, được coi là một biến thể phụ của phiên bản Delta. Đột biến khiến virus này có khả năng tấn công vào tế bào phổi dễ dàng hơn và có khả năng lần trốn vaccine tốt hơn.

Biến thể này lần đầu ghi nhận ở Ấn Độ, delta plus giờ đây đã được tìm thấy ở Anh, Mỹ và nhiều quốc gia khác. Ấn Độ đã xếp biến thể này vào mức độ quan tâm nhưng WHO thì chưa.

Biến thể Delta xuất hiện từ đâu?

Biến thể Delta lần đầu được phát hiện vào tháng 12 năm 2020 tại Ấn Độ và là nguyên nhân chính gây ra dịch bùng phát tại quốc gia này. Sau đó nó nhanh chóng lan rộng và giờ đây theo báo cáo của CDC Mỹ, chủng này xuất hiện ở 104 quốc gia.

Đầu tháng 7 năm nay, Delta đã thành chủng thống trị của corona virus ở Anh, Mỹ, Đức, Indonesia, Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Ví dụ tại Anh ước tính biến thể delta hiện nay đã gây bệnh cho 97% số ca nhiễm mới của COVID-19.

Triệu chứng khi nhiễm biến thể Delta

Triệu chứng tương tự như nhiễm chủng corona gốc và những biến thể khác bao gồm có ho dai dẳng, đau đầu, sốt và đau họng. Nhưng ở Anh, các ca nhiễm covid chủng delta được báo cáo lại rằng những triệu chứng nhiễm virus đã có những thay đổi nhỏ. Đau đầu, viêm họng, chảy nước mũi và sốt ngày càng phổ biến.

Biến thể delta có gây tử vong cao hơn không?

Các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục theo dõi các dữ liệu để các định xem sự tử vong của biến thể này như thế nào. Dựa vào số liệu nhập viện tại Anh, biến thể delta dường như dẫn đến khả năng nhập viện và tử vong nhiều hơn, đặc biệt là ở nhóm không được tiêm vaccine.

Sự quan trọng của biến thể delta với những người không được tiêm vaccine?

Những người chưa được tiêm đầy đủ vaccine là những người có nguy cơ cao nhất. Trẻ em và tuổi vị thành niên là những đối tượng chưa có vaccine để tiêm cũng là một đối tượng dễ bị nhiễm chủng này.

Biến thể delta với những người đã tiêm vaccine

Các nhà khoa học đang tìm hiểu làm thế nào mà biến thể delta có thể gây ra bùng phát dịch hoặc nhiễm biến chủng này ở những người đã tiêm vaccine đầy đủ, Cho đến giờ tỷ lệ người tiêm vaccine đầy đủ bị nhiễm biến thể này khá hiếm.

Ở những phân tích ban đầu, hai liều vaccine Pfizer hoặc Moderna giúp dự phòng khoảng 88%  chống lại bệnh và khoảng 96% giảm khả năng nhập viện do biến thể Delta. Vaccine Astra Zeneca có khoảng 60% hiệu quả chống lại bệnh và 93% giảm khả năng nhập viện. Trong khi đó Johnson &Johnson báo cáo về hiệu quả của một mũi tiêm vẫn có thể chống lại biến thể Delta. Hiện các nhà sản xuất vaccine đang thử nghiệm các mũi tiêm nhắc lại để tìm hiểu xem liệu chúng có bảo vệ cơ thể tốt hơn trước các biến thể delta hiện nay và nhiều biến thể khác trong tương lại hay không.

Biến thể epsilon là gì?

Biến thể epsilon hay còn được biết đến là B.1.427/B.1.429, lần đầu được phát hiện ở miền nam California, Mỹ.  Nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm cho thấy Epsilon có ba đột biến ở gai protein khiến những biện pháp điều trị và vaccine COVID-19 kém hiệu quả hơn. Và giờ đây biến thể này đã xuất hiện ở hơn 30 quốc gia. Epsilon có khả năng lây nhiễm cao hơn 20% so với biến thể trước đó, bắt đầu được xếp vào nhóm biến thể cần được quan tâm tại Mỹ và hiện tại đến giờ vaccine vẫn có hiệu quả với biến thể này.

Biến thể lambda là gì?

Biến thể Lambda, hay còn được biết đến là C.37, lần đầu phát hiện ở Peru vào tháng 8 năm 2020. Biến thể này đã lan rộng ở khu vực Nam Mỹ và được WHO xếp vào loại biến thể đáng lưu ý vào giữa tháng 6 vừa qua. Biến thể lambda có một vài đột biến tương tự với các biến thể lây nhiễm mạnh khác nhưng người ta vẫn chưa biết rõ độ nguy hiểm của biến thể này.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Biến thể Delta tấn công người đã tiêm vaccine COVID-19 thế nào?