Viêm gan bí ẩn ở trẻ nhỏ - mối lo ngại mới toàn cầu

Sự bùng phát của căn bệnh viêm gan bí ẩn

Lần đầu tiên được báo cáo vào ngày 15/4 tại Anh và Scotland, cho đến nay căn bệnh bí ẩn này đã lan ra hơn 20 quốc gia và khu vực trên khắp thế giới từ châu Âu, Đông Nam Á, châu Á hay khu vực Tây Thái Bình Dương. Tính đến ngày 3/5/2022, theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã có 228 trẻ mắc phải tình trạng này, chưa tính 50 trường hợp đang điều tra thêm. Báo cáo cũng cho thấy có khoảng 10% số lượng các ca mắc phải phải tiến hành ghép gan, và đã có 5 trẻ đã tử vong (3 trường hợp tử vong tại Indonesia). Tỉ lệ tử vong ước tính xấp xỉ 2% - không hề thấp với 1 căn bệnh mới phát hiện.

Hiện tại, chưa rõ tốc độ lây lan của bệnh như thế nào, song các chuyên gia y tế nhận định bệnh có tốc độ lây nhiễm không nhanh như COVID-19. Bệnh xuất hiện ở trẻ từ 1 tháng tuổi đến 16 tuổi, chưa rõ nguyên nhân nhưng ghi nhận ở những nơi có mật độ virus Adeno cao.

Các triệu chứng điển hình của tình trạng viêm gan bí ẩn

Các triệu chứng điển hình ở trẻ trong tình trạng viêm gan bí ẩn bao gồm:

• Nôn, buồn nôn
• Đau bụng
• Tiêu chảy
• Hiện tượng viêm gan (dựa trên xét nghiệm men gan tăng cao rõ rệt): nước tiểu vàng, mắt vàng, suy gan tối cấp…
• Đặc biệt, các bệnh nhi ít gặp phải tình trạng sốt và không nhiễm các loại virus gây viêm gan phổ biến như virus viêm gan A, B, C, D, E

Dựa trên các triệu chứng được mô tả, trẻ mắc phải sẽ xuất hiện các triệu chứng tại đường tiêu hóa trước và sau đó vài ngày mới xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, chán ăn, vàng da. Các phương pháp điều trị hiện tại nhằm mục đích giảm bớt triệu chứng và ổn định cho bệnh nhi trong các trường hợp nghiêm trọng do chưa tìm được nguyên nhân cụ thể của căn bệnh. Hiện đã có 10% trẻ trong số các trẻ mắc viêm gan bí ẩn phải tiến hành ghép gan.

Những nguyên nhân nghi ngờ

Theo báo cáo của WHO, hiện đang nghi ngờ virus Adeno là nguyên nhân của căn bệnh. Các báo cáo ca bệnh cho thấy đa phần các trường hợp mắc bệnh được phát hiện ở những nơi có mật độ virus Adeno cao, song không phải tất cả các trường hợp. Nhiều trường hợp được phát hiện không nhiễm virus Adeno, khi sinh thiết gan không phát hiện ra tình trạng này.

Một vấn đề nghi ngờ nữa được Cơ quan An ninh Y tế Anh phát hiện là trong số hàng loạt các trẻ dưới 10 tuổi mắc phải tình trạng bí ẩn này, nhiều gia đình trẻ có nuôi chó hoặc bị phơi nhiễm với virus Adeno - loại virus gây viêm gan cấp tính ở loài chó. Theo đó, 75% trẻ gặp phải tình trạng viêm gan bí ẩn dương tính với virus Adeno, và điều này đặt ra một giả thuyết về nguyên nhân của căn bệnh.

Hiện tại, chưa có kết luận cụ thể về nguyên nhân, và các nghiên cứu vẫn đang được đốc thúc tiến hành trên toàn thế giới.

Liệu căn bệnh này có lan truyền hay bùng phát thành dịch hay không?

Đến thời điểm hiện tại, y văn mô tả các bệnh viêm gan do virus thường lây qua đường tiêu hóa hay đường máu. Hiện tại chưa có căn bệnh nào có triệu chứng và những tổn thương rõ ràng, thậm chí là nặng như căn bệnh bí ẩn này và có đường lây truyền qua hô hấp. Do đó, khả năng bùng phát thành dịch có thể không cao. Bên cạnh đó, các chuyên gia nhận định bệnh hiện nay gây ra các triệu chứng chủ yếu trên hệ tiêu hóa, do vậy việc lây lan chủ yếu có thể qua hệ tiêu hóa chứ không phải thông qua hô hấp như đại dịch COVID-19.

Cũng theo WHO, đa phần các trường hợp bệnh nhi mắc phải được báo cáo chưa tiêm vaccine COVID-19, do vậy đang loại trừ khả năng có sự liên quan giữa việc tiêm vaccine và tình trạng này tại thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, một số trường hợp phát hiện sự hiện diện của virus SARS-CoV-2 và vấn đề này sẽ là một trong những hướng điều tra tiếp theo, tương tự như với các loại virus khác hay đặc biệt là virus Adeno.

Cha mẹ cần làm gì để bảo vệ con trẻ trong lúc này?

Theo các chuyên gia y tế, điều quan trọng lúc này là cần chú ý đến các triệu chứng đặc trưng của bệnh bao gồm tiêu chảy, nôn mửa, hay tình trạng vàng da, vàng mắt… Nếu phát hiện các triệu chứng, cần đến ngay cơ sở y tế để có biện pháp xử trí kịp thời.

Bên cạnh đó, nên thực hiện các biện pháp đặc biệt và vẫn duy trì các biện pháp hữu hiệu trong mùa dịch COVID-19. Đặc biệt với sự nghi ngại do virus Adeno, các bậc phụ huynh cần lưu ý giữ gìn vệ sinh cho trẻ. Hãy hướng dẫn trẻ thực hiện các biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả như:

• Đảm bảo trẻ cũng như chính các bậc phụ huynh, người chăm sóc trẻ rửa tay sạch sẽ và thường xuyên
• Giữ cho các bề mặt dùng chung sạch sẽ (chẳng hạn như mặt bàn ăn và đồ chơi)
• Đưa trẻ bị nhiễm virus ra khỏi cộng đồng xung quanh các trẻ khác như nhà trẻ và trường học
• Dạy trẻ hắt hơi và ho vào áo hoặc khăn giấy - không phải ho vào tay – và rửa tay sạch sẽ sau khi hắt hơi

Tham khảo thêm thông tin tại: Nhiễm Adenovirus ở trẻ em