Viêm chít hẹp đường mật nguyên phát

Mật cần thiết cho sự tiêu hóa chất béo và mang chất thải ra khỏi gan. Viêm chít hẹp đường mật nguyên phát  gây hẹp ống mật do sẹo và viêm, và mật bắt đầu tích tụ trong gan, gây tổn thương gan. Tổn thương này cuối cùng dẫn đến sự hình thành sẹo và xơ gan, ảnh hưởng đến việc gan thực hiện các chức năng quan trọng của nó. Một vài năm mắc viêm chít hẹp đường mật nguyên phát  có thể dẫn đến ung thư ống mật, xảy ra trong 10 đến 15% bệnh nhân.

Viêm chít hẹp đường mật nguyên phát thường tiến triển chậm, hầu hết bệnh này không dự đoán được tiến triển và cũng có những trường hợp đe doạ đến tính mạng. Những người bị viêm chít hẹp đường mật nguyên phát có thể được điều trị để giảm các triệu chứng và giúp họ sống một cuộc sống tích cực.

Nguy cơ

Thông thường, những người bị ảnh hưởng bởi viêm chít hẹp đường mật nguyên phát  thường trong độ tuổi từ 30 đến 60, với độ tuổi trung bình là 40 tuổi. Viêm chít hẹp đường mật nguyên phát  có xu hướng phổ biến ở nam giới; 60 đến 75% người được chẩn đoán là nam giới. Nhưng nhìn chung, viêm chít hẹp đường mật nguyên phát  là một bệnh không phổ biến.

Triệu chứng

Một số người không có triệu chứng khi được chẩn đoán bệnh hoặc thậm chí vẫn không xuất hiện triệu chứng gì vài năm sau đó.

Các triệu chứng bao gồm:

• Tiêu chảy (do kém hấp thu chất béo)
• Mệt mỏi
• Sốt / ớn lạnh (do nhiễm trùng đường mật)
• Ngứa thường ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể
• Hoàng đảm (vàng da và mắt)

Các bệnh liên quan

Những người bị viêm chít hẹp đường mật nguyên phát  có nhiều khả năng bị viêm ruột (IBD) hoặc loãng xương.

Viêm chít hẹp đường mật nguyên phát có liên quan mật thiết đến viêm loét đại tràng ở 70% số bệnh nhân, nhưng nó cũng có thể liên quan đến bệnh Crohn ở đại tràng, đôi khi được gọi là viêm đại tràng Crohn. Lý do liên quan đến bệnh viêm ruột là không rõ, nhưng có thể là do kết quả của phản ứng miễn dịch.

Chẩn đoán

Viêm chít hẹp đường mật nguyên phát  thường được chẩn đoán bằng thủ thuật gọi là ERCP (nội soi mật tụy ngược dòng). Trong khi nội soi mật tụy ngược dòng, bác sĩ sẽ đưa một ống nội soi vào miệng và di chuyển nó xuống qua thực quản và dạ dày đến các ống dẫn mật của mật. Thuốc nhuộm được đưa vào trong ống dẫn để chúng sẽ xuất hiện khi chụp X quang. Hình ảnh X quang sau đó được phân tích để xác định xem có vấn đề gì với ống mật hay không.

Chẩn đoán viêm chít hẹp đường mật nguyên phát cũng có thể được xác nhận bằng một xét nghiệm máu được gọi là xét nghiệm ALK (alkaline phosphatase), mặc dù kết quả dương tính có thể chỉ ra nhiều điều kiện khác ngoài viêm chít hẹp đường mật nguyên phát.

Sinh thiết gan cũng rất hữu ích để chẩn đoán xác định tình trạng viêm chít hẹp đường mật nguyên phát, cũng như theo dõi sự tiến triển của bệnh sau khi chẩn đoán.

Điều trị

Không có cách điều trị nào đã được chứng minh là có hiệu quả với tình trạng viêm chít hẹp đường mật nguyên phát. Nghiên cứu để tìm một phương pháp điều trị hiệu quả hiện đang được tiến hành. Các kế hoạch điều trị tập trung vào việc làm giảm các triệu chứng, làm gián đoạn sự tiến triển của bệnh, và theo dõi các biến chứng có thể xảy ra.

Các triệu chứng của viêm chít hẹp đường mật nguyên phát có thể được điều trị để làm cho bệnh nhân thoải mái hơn. Ngứa có thể được điều trị bằng Questran (cholestyramine) hoặc Benadryl (diphenhydramine). Đối với nhiễm trùng tái phát, kháng sinh có thể sẽ được sử dụng. Vì viêm chít hẹp đường mật nguyên phát làm cản trở việc hấp thu chất béo, do vậy cần điều trị tình trạng thiếu vitamin A, D, E và K.

Nếu tắc nghẽn xảy ra trong ống dẫn mật, cần phải làm thủ thuật phẫu thuật để mở rộng ống mật. Các ống mật có thể được đặt stent để thông thoáng hơn.

Nếu tiến triển của tình trạng iêm chít hẹp đường mật nguyên phát dẫn đến suy gan hoặc nhiễm trùng đường mật liên tục, cần phải ghép gan. Cấy ghép gan giúp người bệnh nâng cao được chất lượng cuộc sống, cũng như nâng cao được tỷ lệ sống sót khoảng 75%.

Khi nào cần gọi bác sĩ

Nếu bất kỳ triệu chứng nào sau đây xảy ra với cùng với tình trạng viêm chít hẹp đường mật nguyên phát, hãy gọi bác sĩ:

• Đau bụng
• Đại tiện phân đen
• Vàng da
• Sốt trên 39 độ
• Nôn ra máu

Tham khảo thêm thông tin trong bài viết: Các phương pháp điều trị sỏi mật