Tăng huyết áp: Một số lưu ý khi chữa trị

Tăng huyết áp: Một số lưu ý khi chữa trị

Những người trên 65 tuổi có tăng huyết áp (THA) - một yếu tố nguy cơ chính gây đột quỵ, bệnh động mạch vành, suy tim và bệnh thận. Người cao tuổi hay người trẻ tuổi đã mắc bệnh THA đều cần được điều trị. Tuy nhiên, nhiều người cao tuổi phải đối mặt với hai thách thức đặc biệt để kiểm soát tốt huyết áp: Thứ nhất, đa số người cao tuổi chủ yếu mắc bệnh THA tâm thu. Thứ hai, người cao tuổi thường khó khăn trong việc thực hiện đầy đủ liệu trình điều trị hạ huyết áp.

THA tâm thu thường gặp ở người cao tuổi: hầu hết những người cao tuổi bị THA chủ yếu là THA tâm thu (áp lực trong động mạch, trong khi cơ tim co bóp), trong khi chỉ số huyết áp tâm trương vẫn bình thường hoặc gần như bình thường. Do khi già đi, các mạch máu trở nên “xơ cứng” hơn, huyết áp tâm thu có khuynh hướng tăng lên. Trị số huyết áp tâm thu dưới 140mmHg được coi là bình thường.

THA tâm thu là yếu tố nguy cơ cao gây biến cố tim mạch: Ở người trên 65 tuổi, THA tâm thu làm tăng nguy cơ tim mạch cao hơn so với THA tâm trương, ở những người trẻ thì ngược lại. Các kết quả thống kê cho thấy, THA tâm thu làm tăng gấp đôi nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Vì vậy, điều trị THA tâm thu là rất quan trọng và giúp hạn chế các biến cố tim mạch.

Điều trị tăng huyết áp ở người cao tuổi cần tuân thủ các bước

Nguyên tắc điều trị: Trong việc điều trị giảm huyết áp tâm thu, điều quan trọng là không để làm giảm đồng thời huyết áp tâm trương quá nhiều. Bởi vì trong những người cao tuổi mắc bệnh mạch vành, giảm huyết áp tâm trương dưới 60 hoặc 65mmHg liên quan với sự gia tăng khởi phát của các cơn đau tim và đột quỵ. Vì vậy, trong điều trị THA tâm thu, cần thiết giảm huyết áp tâm thu dưới 140mmHg - hoặc gần đến 140mmHg càng tốt - trong khi vẫn giữ huyết áp tâm trương trên 60 hoặc 65mmHg.

Tăng huyết áp tâm thu thường gặp ở người cao tuổi và là yếu tố nguy cơ gây biến cố tim mạch.

Điều trị không dùng thuốc: Bước đầu tiên trong điều trị THA ở người cao tuổi là thay đổi lối sống, bao gồm: Giảm cân là một trong những cách hiệu quả nhất để kiểm soát huyết áp, nếu đang thừa cân, giảm khoảng 4,5kg có thể giúp giảm huyết áp; hoạt động thể chất thường xuyên, ít nhất là 30 phút hầu hết các ngày trong tuần có thể làm giảm huyết áp từ 4-9mmHg, tốt nhất là đi bộ, chạy bộ, đi xe đạp, bơi lội hoặc khiêu vũ; chế độ ăn giàu ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau quả và các sản phẩm từ sữa ít chất béo, chất béo bão hòa và cholesterol làm giảm huyết áp; dùng ít hơn 1.500mg natri (muối) mỗi ngày, ít ăn thực phẩm chế biến và đóng hộp; hạn chế uống rượu; bỏ hút thuốc lá; quản lý tốt stress, tập yoga, thiền khi bạn bị stress sẽ có kết quả khả quan hơn.

Điều trị bằng thuốc: Nếu huyết áp vẫn tăng sau 1 hoặc 2 tháng thay đổi lối sống một cách tích cực, bác sĩ sẽ khuyên nên điều trị bằng thuốc giúp hạ huyết áp. Điều trị thường được bắt đầu bằng thuốc lợi tiểu thiazide, hoặc chẹn canxi có tác dụng kéo dài, hoặc một chất ức chế men chuyển (ACE). Nếu thuốc được dung nạp tốt mà không có tác dụng phụ, liều lượng có thể tăng lên sau một vài tuần nếu cần thiết. Nếu liều lượng cao hơn vẫn không kiểm soát được huyết áp tốt, hầu hết các bác sĩ sẽ chỉ định chuyển sang một loại thuốc huyết áp khác, chứ không phải chỉ định thêm một thuốc huyết áp thứ hai. Điều trị kết hợp hai thuốc trở lên thường được dùng chỉ khi đã có nhiều nỗ lực điều trị bằng một loại thuốc huyết áp đơn độc mà không hiệu quả.

Cách áp dụng liều lượng thuốc huyết áp ở người cao tuổi: Khi bắt đầu dùng thuốc huyết áp ở người cao tuổi, chỉ nên sử dụng đơn độc một loại thuốc, nên khởi đầu với liều thấp và tăng liều lên từ từ để tránh các tác dụng phụ. Cùng với một loại thuốc huyết áp như nhau, nhưng người cao tuổi chỉ dùng liều bằng một nửa so với người trẻ. Mục đích là để từng bước đưa huyết áp hạ xuống đạt mục tiêu huyết áp đích theo khuyến cáo, trong vài tuần hoặc vài tháng, cẩn thận theo dõi trong thời gian này để tránh hạ huyết áp quá nhiều. Để đạt được mục tiêu này thường mất nhiều thử nghiệm với một hay nhiều loại thuốc, và một số điều chỉnh liều lượng có thể được thực hiện.

Theo dõi và kiểm soát các tác dụng phụ do dùng thuốc huyết áp: Với người cao tuổi, sử dụng thuốc hạ huyết áp một cách an toàn cần luôn được đặt ra. Không chỉ phải theo dõi cẩn thận để tránh làm giảm huyết áp tâm trương quá nhiều. Ở một số người cao tuổi, đặc biệt là người chủ yếu có THA tâm thu, có thể bị hạ huyết áp tư thế đứng khi sử dụng một số thuốc hạ huyết áp.

Tụt huyết áp sau ăn cũng có thể thấy ở những người cao tuổi dùng thuốc điều trị huyết áp. Hạ huyết áp sau ăn có thể dẫn đến ngất xỉu hoặc té ngã gây nguy hiểm cho người cao tuổi.

Sau khi đã có thay đổi trong điều trị như tăng liều của thuốc, chuyển sang một loại thuốc khác, hoặc thêm một thuốc thứ hai, bác sĩ sẽ đo huyết áp trong khi nằm và sau đó đo huyết áp trong khi đứng lên để so sánh chênh lệch và dự báo sớm hạ huyết áp tư thế đứng. Nếu chóng mặt khi đứng dậy hoặc sau khi ăn, cần thông báo cho bác sĩ để có biện pháp xử trí thích hợp.