Song thị (Nhìn đôi) và những điều bạn cần biết

Song thị là gì?

Song thị là khi bạn nhìn thấy hai ảnh của cùng một vật. Bạn có thể đã từng nghe thấy những tên khác của tình trạng này như nhìn đôi/nhìn kép. Bạn có thể gặp phải tình trạng song thị ở một hoặc cả hai mắt. Nói chung thì, song thị ở cả hai mắt thường nghiêm trọng hơn so với khi bạn gặp phải tình trạng này chỉ ở một mắt.

Phân loại và nguyên nhân song thị

• Song thị một mắt thường có nguyên nhân liên quan đến:
  • Giác mạc – cửa sổ của mắt – với chức năng tập trung ánh sáng. Nếu như tình trạng song thị bị biến mất khi bạn che đi một mắt, chỉ chỉ xuất hiện khi bạn đổi sang che mắt còn lại, thì điều đó có nghĩa là bạn có thể đang bị tổn thương giác mạc hoặc giác mạc không đồng đều ở mắt xuất hiện tình trạng nhìn đôi. Nguyên nhân có thể đến từ các tình trạng như keratoconus (khi giác mạc của bạn hình nón hoặc hình chóp), nhiễm trùng, sẹo khoặc khô mắt.
  • Thủy tinh thể nằm sau đồng tử, giúp tập trung ánh sáng vào võng mạc phía sau. Đục thủy tinh thể là vấn đề phổ biến nhất và bạn hoàn toàn có thể chỉ bị đục thủy tinh thể ở một mắt. Tuy nhiên, đục thủy tinh thể hầu như có thể được giải quyết bằng phẫu thuật.

• Song thị cả hai mắt thường có nguyên nhân liên quan đến:
  • Cơ mắt – kiểm soát chuyển động của mắt và giữ cho đôi mắt thẳng hàng với nhau. Nếu một trong số các cơ ở mắt bị yếu, nó sẽ không di chuyển đồng bộ với mắt còn lại. Khi bạn nhìn theo hướng được kiểm soát bởi cơ mắt bị yếu, bạn sẽ gặp phải tình trạng song thị. Các nguyên nhân gây nên tình trạng này có thể đến từ dây thần kinh kiểm soát cơ mắt, myasthenia gravis -  một bệnh tự miễn dịch ngăn chặn giao tiếp giữa dây thần kinh với cơ mắt, bệnh graves – một tình trạng tuyến giáp có thể gây ảnh hưởng đến cơ mắt.
  • Dây thần kinh – đưa thông tin từ não đến mắt. Các vấn đề với dây thần kinh có thể gây nên tình trạng song thị: Bệnh đa xơ cứng có thể ảnh hưởng đến dây thần kinh ở bất cứ nơi nào trong não hoặc tủy sống. Nếu các dây thần kinh kiểm soát mắt bị ảnh hưởng, thì bạn có thể bị song thị. Hội chứng Guillain-Barre là một tình trạng thần kinh có thể gây kém phát triển. Đôi khi các triệu chứng đầu tiên xuất hiện ở mắt, bao gồm cả song thị.
  • Tiểu đường có thể gây tổn thương thần kinh trong các cơ di chuyển ở mắt, từ đó gây nên tình trạng song thị.
  • Não – các dây thần kinh kiểm soát mắt được kết nối trực tiếp với mắt. Nguyên nhân gây ra tình trạng song thị thường bắt đầu trong não, bao gồm: phình động mạch, tăng áp lực từ chấn thương, chảy máu hoặc nhiễm trùng, khối u, đau nửa đầu...

Triệu chứng của song thị

Bên cạnh tình trạng nhìn thấy hai ảnh của một vật, bạn cũng có thể gặp phải những triệu chứng khác như:

• Một hoặc hai mắt không thẳng hàng
• Đau khi di chuyển mắt
• Đau quanh mắt như ở thái dương hoặc lông mày
• Chứng nhức đầu
• Buồn nôn
• Mí mắt sụp

Chẩn đoán song thị

Bác sĩ có thể sẽ sử dụng nhiều hơn một xét nghiệm để tìm ra nguyên nhân của tình trạng song thị bao gồm xét nghiệm máu, khám lâm sàng hoặc chẩn đoán bằng hình ảnh thông qua CT và MRI.

Tuy nhiên, bạn cũng nên chuẩn bị sẵn sàng cho những câu hỏi của bác sĩ bao gồm:

• Tình trạng này xuất hiện từ khi nào?
• Bạn có ngã đập đầu, hay bất tỉnh không?
• Bạn có bị tai nạn không?
• Tình trạng song thị có tồi tệ hơn vào cuối ngày hoặc khi bạn mệt mỏi không?
• Bạn có bất cứ triệu chứng nào khác ngoài nhìn thấy hai ảnh của vật không?
• Bạn có xu hướng nghiêng đầu sang một bên không?
• Tình trạng nhìn đôi chỉ xảy ra khi cả hai mắt đang mở?

Hãy thử tập trung vào một cái gì đó không di chuyển, như cửa sổ hoặc cây. Hãy tự trả lời những câu hỏi dưới đây:

• Hai hình ảnh ở cạnh nhau, hay là một cái trên đầu cái kia? Ảnh có hơi nghiêng không? Cái nào cao hơn hay thấp hơn?
• Cả hai hình ảnh đều rõ ràng? Hay mờ? Hay một bên mờ, một bên rõ?
• Che một mắt và sau đó chuyển sang mắt còn lại. Vấn đề có biến mất khi một trong hai mắt được che đi không?
• Nghiêng đầu sang phải và sau đó sang trái. Có vị trí nào giúp cho thị lực của bạn được cải thiện hơn hoặc làm cho nó tồi tệ hơn không?

Điều trị song thị

Điều quan trọng nhất là xác định và điều trị nguyên nhân:

• Nếu cơ mắt yếu là nguyên nhân hoặc cơ mắt bị chèn ép vì chấn thương thì có thể can thiệp bằng phẫu thuật.
• Điều trị nhược cơ gravis bằng thuốc.
• Phẫu thuật để điều trị bệnh Graves.
• Thuốc và insulin để kiểm soát lượng đường trong máu đối với bệnh tiểu đường.

Phòng ngừa triệu chứng song thị

Không có cách nào để ngăn ngừa song thị từ đục thủy tinh thể hoặc một số nguyên nhân khác. Nhưng bạn có thể phòng ngữa chấn thương, ngã hoặc tai nạn. Phòng ngừa tiểu đường cũng có thể giúp phòng song thị và giảm nguy cơ tổn thương thần kinh.

Triển vọng cải thiện sau khi bị song thị

Gần 70% các trường hợp trở nên tốt hơn với thuốc và phẫu thuật, chẳng hạn như phẫu thuật đục thủy tinh thể. Đôi khi song thị có thể tự khỏi. Trong một số trường hợp, mắt bạn không thể quay trở lại tình trạng bình thường thì bạn có thể sẽ phải sử dụng kính thuốc để cải thiện tầm nhìn.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Bệnh nhược thị