Phòng và điều trị chấy rận

1. Bệnh chấy rận là gì?

Chấy hay rận là loài côn trùng rất nhỏ, sống kí sinh trên da và hút máu để tồn tại. Tuy không nguy hiểm, nhưng chấy rận rất dễ lây truyền qua quần áo hoặc khi tiếp xúc gần với nhau.

Chấy rận có các loại như:

• Chấy: Sống ký sinh trên da đầu và hút máu người
• Rận: Sống chủ yếu trên quần áo, giường, những nơi có môi trường sống chật chội hay bị ô nhiễm. Loài rận thường di chuyển lên da người, nhất là ở người ít tắm giặt để hút máu
• Rận mu: Sống chủ yếu trên da và lông ở vùng mu, đôi khi có cả những vùng như lông ngực, lông mày, lông mi. Loại côn trùng ký sinh này chủ yếu lây truyền qua đường tình dục

Khi tồn tại trên cơ thể con người, chấy rận sẽ gây ra các bệnh nhiễm trùng và viêm da, điển hình như đỏ da, ngứa, sưng…

2. Nguyên nhân gây bệnh chấy rận

Như đã đề cập bên trên, loài chấy rận sẽ hút máu vật chủ để tồn tại. Chúng ta có thể tìm thấy chúng ở trên đầu, cơ thể và vùng mu. Thông thường, rận cái sẽ tạo ra một chất dính để gắn chặt từng quả trứng vào gốc sợi lông và tóc, sau đó 6-9 ngày thì trứng sẽ nở.

Ai cũng có thể bị nhiễm chấy rận nếu trước đó có từng tiếp xúc với chấy hoặc trứng chấy. Tùy thuộc vào đặc tính của từng loài khác nhau mà nguyên nhân gây ra bệnh chấy cũng sẽ khác nhau.

Chấy da đầu

Đây là một loại chấy  kích cỡ khoảng từ 1,5 – 3 mm, có màu da hoặc xám và dễ dàng có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Đặc điểm của chấy da đầu là miệng chúng có sáu đôi móc để bám chắc vào tóc. Ngoài ra, chấy da đầu còn có một mũi nhọn dùng để chích và hút máu trên đầu người.

Chấy da đầu rất dễ lây lan vì chúng lây truyền qua tiếp xúc. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến trẻ em hay mắc phải trong môi trường nhà trường, nơi sinh hoạt chung với nhau.

Rận cơ thể

Đây là loại rận sinh sôi nảy nở trong môi trường sống mất vệ sinh. Loại này có hình dạng giống chấy da đầu và có thể quan sát bằng mắt thường. Màu bên ngoài của rận cơ thể từ trắng xám, gồm có sáu chân, kích thước to bằng hạt vừng.

Khi sinh hoạt trong điều kiện đông đúc, vệ sinh kém hoặc không tắm rửa và thay quần áo sạch thường xuyên, rất dễ lây nhiễm rận cơ thể. Đây là một trong những lý do chính rận cơ thể hay xuất hiện trong môi trường tập thể (quân đội, trường nội trú), khu vực người vô gia cư, dân tị nạn…

Ngoài ra, rận cũng có thể lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với các vật dụng như quần áo, giường, ga giường, khăn tắm mà bị người nhiễm rận sử dụng.

Đây là loại rận có cơ thể hình bầu dục, màu xám, dài tầm 2 mm. Đặc điểm hình thái của chúng là đầu nhọn hơn thân, gồm sáu chân có móng vuốt. Chúng có thể ngoạm chắc trên lông người. Rận mu chủ yếu lây qua đường tình dục, phổ biến ở người trưởng thành. Loại này có thể lây lan rất nhanh nếu sử dụng chung các vật dụng như quần áo, giường, ga giường, khăn tắm. Ngoài ra, rận mu cũng đã được tìm thấy ở trên đầu, lông mi trẻ em do tiếp xúc gần với cha mẹ.

3. Triệu chứng

Triệu chứng chấy da đầu

• Quan sát thấy có vật thể lạ trên đầu, bám chặt gần chân tóc, tóc sau tai, gáy.
• Cảm giác ngứa da đầu dữ dội hoặc nhột nhẹ
• Cảm giác có di chuyển lạ trên da đầu
• Đau nhói
• Xuất hiện các vết loét trên da đầu, cổ và vai (chấy có thẻ cắn hoặc do ngứa gãi gây ra)

• Khi gấp quần áo, phát hiện có vật thể lạ trên áo hoặc rận bò trên áo, các vật dụng cá nhân.
• Cảm giác có vật lạ di chuyển trên da, lông…
• Ngứa dữ dội, thậm chí đau.
• Có vết loét trên da do gãi, hoặc vết cắn nhỏ trên da do rận cơ thể gây ra.

Triệu chứng rận mu

• Quan sát thấy có trứng rận hoặc rận bò trên vùng long mu hoặc ở ở những nơi khác trên cơ thể như lông mày, lông mi, râu, ria nép, nách, vùng quanh hậu môn, bẹn, thân, da đầu,… (ít phổ biến hơn)
• Cảm giác có vật thể lạ thường xuyên di chuyển tại những bộ phận trên
• Ngứa dữ dội, nhột nhẹ hoặc có thể đau.
• Có vết loét trên cơ thể do gãi hoặc bị rận cắn trên da, đặc biệt ở vùng eo, hang, đùi và vùng mu.
• Xuất hiện các đốm phân màu đen trong đồ lót

4. Điều trị

Đối với chấy da đầu

Cách điều trị chấy da đầu tối ưu nhất là sử dụng thuốc diệt trứng chấy, gội dầu gội đặc trị chấy. Thêm vào đó, hãy kết hợp cùng với một số biện pháp sau:

• Cắt ngắn tóc 
• Tìm ra người lây chấy, không tiếp xúc trực tiếp hay dùng chung đồ với người bị chấy.
• Vệ sinh cá nhận thường xuyên, những vật dụng cá nhận bị nhiễm cần phải được giặt sạch và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời.

Điều trị rận

• Cải thiện vệ sinh cá nhân bị nhiễm bằng cách sử dụng thuốc trị rận đặc hiệu, đảm bảo quần áo sạch sẽ thường xuyên.
• Các vật dụng cá nhân, khăn tắm, khăn trải giường của người bị nhiễm khuẩn cần phải được giặt bằng nước nóng (Tối thiểu 60°C), sau đó sấy khô và bọc kín trong túi nhựa trong 2 tuần.

Điều trị rận mu

Với loại bệnh này, bệnh nhân sử dụng một số thuốc đặc trị không kê đơn như thuốc bôi 1% permethrin hoặc pyrethrin, rửa sạch sau 10 phút. Trong trường hợp đã dùng thuốc mà không hiệu quả, hãy đến gặp bác sĩ để được khám và kê thuốc chỉ định như Malathion, Ivermectin, Lindane để điều trị rận.

Kèm với thuốc, cũng cần chỉnh lại lối sống

• Vệ sinh sạch sẽ vùng đang nhiễm khuẩn
• Lấy kẹp gắp rận, trứng ra khỏi vùng mu
• Sử dụng và vệ sinh đồ lót và quần áo sạch sẽ, phơi ở nơi khô ráo.
• Thường xuyên vệ sinh các vật dụng cá nhân để hạn chế rận lây lan sang người khác
• Tránh quan hệ tình dục cho đến khi khỏi bệnh

5. Một số lưu ý phòng ngừa chấy rận

• Tuyệt đối không quan hệ tình dục trong thời gian điều trị rận.
• Nghe theo chỉ thị của bác sĩ trước và sau khi khám để hạn chế sự lây lan của bệnh chấy rận.
• Các vật dụng cá nhân phải được vệ sinh, khử trùng thường xuyên: quần áo, khăn, chăn, bàn chải đánh răng… Khử trùng các vật dụng cá nhân ở nhiệt độ cao, từ 60°C trở lên và sấy khô.
• Vệ sinh nhà cửa sạch sẽ là tốt nhất để ngăn ngừa sự lây lan của chấy rận.
• Tuyệt đối không để người khác sử dụng đồ dùng cá nhân, đặc biệt là trong giai đoạn nhiễm chấy rận.