Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý

Hội chứng ruột ngắn là tình trạng kém hấp thu các chất dinh dưỡng, có thể do bẩm sinh, nhưng hay gặp là do sau các phẫu thuật ống tiêu hoá. Nếu không được chăm sóc tốt và dinh dưỡng không phù hợp, trẻ sẽ có nguy cơ bị suy dinh dưỡng, thậm chí dẫn đến nhiều hệ lụy khác.

Nguyên nhân gây hội chứng ruột ngắn ở trẻ

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu là nguyên nhân sau phẫu thuật cắt ruột do: Viêm ruột hoại tử (hay gặp nhất), xoắn ruột, hẹp ruột, tắc ruột, teo ruột, bệnh Hirschsprung… dẫn đến tình trạng ruột ngắn. Ở trẻ lớn thường sau khi phẫu thuật do: Lồng ruột, bệnh Crohn, tổn thương ruột (do chấn thương, thiểu dưỡng), ung thư ruột và hậu quả của điều trị ung thư... cũng gặp tình trạng hội chứng ruột ngắn.

Ngoài ra, hội chứng ruột ngắn ở trẻ còn do bẩm sinh, chủ yếu là khiếm khuyết thành bụng bẩm sinh (khe hở thành bụng).

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý - Ảnh 2.

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu là nguyên nhân sau khi phẫu thuật cắt ruột.

Biểu hiện hội chứng ruột ngắn ở trẻ

Theo tiêu chuẩn để đánh giá, hội chứng ruột ngắn khi trẻ có chiều dài đoạn ruột non còn lại dưới 25%, chiều dài ruột non theo tuổi thai hoặc rối loạn chức năng ruột sau phẫu thuật cần phải nuôi dưỡng tĩnh mạch trên 60 ngày. Thông thường hội chứng ruột ngắn ở trẻ được chia ra 3 giai đoạn.

- Ở giai đoạn cấp: Thường từ 1 - 4 tuần sau phẫu thuật, biểu hiện đặc trưng bởi sự mất khối lượng lớn nước và điện giải qua phân. Ở giai đoạn này cần phải hỗ trợ dinh dưỡng ngoài ruột, kiểm soát nước và điện giải. Tuy nhiên, tùy theo vị trí, độ dài của đoạn ruột bị cắt sẽ liên quan đến sự tăng bài tiết dịch dạ dày ở giai đoạn cấp.

- Ở giai đoạn thích nghi: Giai đoạn này có thể kéo dài vài tuần hoặc vài tháng, cũng có thể vài năm. Với đặc trưng cải thiện dần tình trạng tiêu chảy, nên sẽ giảm các biểu hiện mất nước, điện giải. Tùy thuộc vào các yếu tố như: Dinh dưỡng ngoài ruột giảm, vị trí, độ dài của ruột bị cắt bỏ, tình trạng của ruột còn lại vào thời điểm phẫu thuật và sự thích nghi... nên mức độ thích nghi kéo dài bao lâu.

- Ở giai đoạn ổn định: Giai đoạn này là sự thành công của việc thích ứng ruột, khi đó dinh dưỡng ruột được dung nạp và có thể ngưng dinh dưỡng ngoài ruột. Nên người bệnh có thể ăn như bình thường.

Điểm chung của các giai đoạn bệnh là bệnh nhi sẽ bị suy dinh dưỡng nặng, do thiếu hụt các chất dinh dưỡng. Biểu hiện rõ nhất của hội chứng ruột ngắn là tiêu chảy, do giảm chức năng hấp thu của ruột non.

Biểu hiện mất nước ở các mức độ khác nhau, phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và khả năng hấp thu của đoạn ruột còn lại.

Biểu hiện nhiễm trùng là do suy dinh dưỡng, do nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, do cắt ruột, trẻ dễ bị nhiễm trùng do suy giảm khả năng miễn dịch.

Ngoài ra trẻ còn có các rối loạn tiêu hóa khác như: Nôn trớ, đau bụng, đầy hơi…

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý - Ảnh 3.

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ còn do bẩm sinh, chủ yếu là khiếm khuyết thành bụng bẩm sinh.

(Ảnh minh hoạ)

Hệ lụy của hội chứng ruột ngắn ở trẻ

Khi trẻ mắc hội chứng ruột ngắn kéo theo nhiều hệ lụy, trong đó thường thấy nhất là trẻ bị tiêu chảy mất nước, điện giải. Tình trạng tiêu chảy do tăng tính thấm trong tế bào biểu mô đường ruột vượt quá khả năng hấp thu của các tế bào biểu mô đường ruột; thể tích dịch quá lớn trong đường ruột; kém hấp thu muối mật tại đại tràng.

Các hệ lụy khác liên quan nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, trong đó thường thấy là tình trạng nhiễm trùng, hay gặp là nhiễm trùng máu sẽ đe dọa tính mạng với tỷ lệ mắc và tử vong cao. Nguyên nhân có thể là do sự lây chéo và chăm sóc khi nuôi dưỡng tĩnh mạch không đảm bảo vệ sinh.

Ngoài ra, hệ lụy còn thấy là tăng Bilirubil máu, tắc mật, bệnh lý gan tiến triển cũng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Đặc biệt, trẻ suy dinh dưỡng có nguy cơ nhiễm trùng gấp đối so với trẻ bình thường.

Bệnh nhi thiếu hụt các chất dinh dưỡng, đặc biệt là giai đoạn chuyển tiếp từ nuôi dưỡng tĩnh mạch sang giai đoạn nuôi dưỡng đường ruột, có ít nhất 33% thiếu vitamin, 77% thiếu chất khoáng.

Sau giai đoạn chuyển tiếp đến giai đoạn nuôi dưỡng đường ruột hoàn toàn, nguy cơ thiếu vi chất càng tăng cao, đặc biệt là vitamin A, D, E, K, kẽm, sắt.

Các nguy cơ mắc bệnh xương chuyển hóa do kém hấp thu vitamin D và Ca, nguy cơ cao đối với trẻ sinh non, do giảm khả năng dự trữ vitamin D.

Người ta còn ghi nhận thấy biến chứng sỏi mật chiếm khoảng 40 - 60% bệnh nhân nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, biến chứng tiến triển ngày càng nặng, phải nhịn ăn, nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, đặc biệt ở trẻ sinh non và suy dinh dưỡng.

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý - Ảnh 4.

Dinh dưỡng trong điều trị hội chứng ruột ngắn rất quan trọng trong quá trình điều trị ở trẻ.

Lời khuyên của thầy thuốc

Khi trẻ mắc hội chứng ruột ngắn, việc điều trị theo nguyên tắc kết hợp dinh dưỡng tĩnh mạch và dinh dưỡng đường tiêu hoá theo tình trạng hấp thu của từng bệnh nhân cụ thể. Do vậy, gia đình cần kiên trì và thực hiện theo chỉ định của các bác sĩ. Trẻ cần được điều trị lâu dài và khám định kỳ.

Trẻ cần theo dõi lâu dài tình trạng dinh dưỡng, cũng như sự thiếu hụt các chất dinh dưỡng, để có chế độ theo dõi và bổ sung phù hợp (xét nghiệm vi chất định kỳ).

Để phòng ngừa thiếu hụt các chất dinh dưỡng đặc hiệu, cần chăm sóc trẻ một cách khoa học theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Nhằm đảm bảo đủ chất dinh dưỡng: Năng lượng và Protein, để thúc đẩy sự tăng trưởng của trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ.

Dinh dưỡng trong điều trị hội chứng ruột ngắn rất quan trọng trong quá trình điều trị ở trẻ. Chế độ ăn của trẻ phụ thuộc vào lứa tuổi, khả năng hấp thu của đường ruột và tùy mức độ mà trẻ sẽ được bác sĩ hướng dẫn. Điều cha mẹ cần lưu ý là khi chăm sóc trẻ tại nhà, cha mẹ cần ghi lại nhật ký ăn uống, lượng phân và tính chất phân hàng ngày, sự phát triển thể chất của trẻ (cân nặng, chiều cao) theo hướng dẫn của bác sĩ dinh dưỡng. Cho ăn thật chậm, đổ thìa để tăng thời gian hấp thu tại đường tiêu hoá, nếu trẻ còn trong độ tuổi bú mẹ vẫn nên cho trẻ bú mẹ khi trẻ hấp thu được.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Hội chứng ruột ngắn ở trẻ nhỏ và cảnh báo quan trọng từ bác sĩ.

Theo sức khỏe đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 06/06/2026

    Sau tuổi 50, nhịn ăn để giảm cân gây ảnh hưởng gì cho cơ thể?

    Nhiều người sau tuổi 50 chọn nhịn ăn để giảm cân vì nghĩ càng ăn ít càng nhanh xuống cân. Tuy nhiên, ở độ tuổi này, việc cắt giảm năng lượng quá mức có thể gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe.

  • 06/06/2026

    Bí quyết ngăn ngừa mất cơ ở tuổi già

    Sau tuổi 30, cơ thể chúng ta bắt đầu một quá trình hao mòn thầm lặng: cứ mỗi thập kỷ, khoảng 3% - 5% khối lượng cơ bắp sẽ biến mất. Nếu không có biện pháp can thiệp, sự suy giảm này sẽ dẫn đến hội chứng mất cơ, khiến những việc đơn giản như mở nắp lọ hay đứng dậy khỏi ghế cũng trở thành một thử thách với người cao tuổi.

  • 05/06/2026

    3 lợi ích bất ngờ khi tăng số bước đi bộ mỗi ngày trong 3 tháng

    Đi bộ là một trong những hình thức vận động đơn giản và dễ duy trì nhất. Chỉ cần tăng số bước mỗi ngày và duy trì đều đặn trong vài tháng, cơ thể đã có nhiều thay đổi tích cực từ vóc dáng, năng lượng đến tinh thần.

  • 05/06/2026

    5 mùi hương có thể giúp tăng cường năng lượng và sự tỉnh táo của bạn trong mùa thi

    Việc ăn uống rõ ràng có thể giúp tăng cường năng lượng nhưng chỉ cần ngửi mùi một số loại thực phẩm cũng có tác dụng tương tự. Những thực phẩm này chứa các hợp chất giúp não bộ tỉnh táo hơn, cải thiện tâm trạng và khả năng nhận thức trong mùa thi cử. Tuy nhiên, tác dụng này không giống như caffeine hay việc tiêu thụ calo.

  • 04/06/2026

    Bữa sáng với trứng luộc và cà phê có giúp giảm cân?

    Trứng luộc và cà phê là bữa sáng quen thuộc trong thực đơn giảm cân nhờ cảm giác gọn nhẹ, ít calo, tiện lợi. Tuy nhiên, liệu bộ đôi này có thực sự giúp kiểm soát cân nặng hiệu quả hay không?

  • 04/06/2026

    Đồng hành cùng con trên phổ tự kỷ: Nhận thức đúng để yêu thương và phát triển

    Dù nhận thức về Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) đang ngày càng lan tỏa, nhưng xã hội vẫn tồn tại nhiều định kiến và sự kỳ thị với trẻ tự kỷ. Để xây dựng môi trường sống công bằng và giúp trẻ tự kỷ phát huy tiềm năng, việc thấu hiểu đúng bản chất là vô cùng cần thiết. Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ đồng hành cùng gia đình thông qua việc cung cấp cái nhìn toàn diện và các giải pháp thiết thực để trẻ tự tin hòa nhập cộng đồng.

  • 03/06/2026

    Cách ăn xoài giúp da sáng, mắt khỏe vào mùa hè

    Xoài là loại trái cây quen thuộc của mùa hè với vị ngọt thơm, lượng vitamin phong phú. Không chỉ giúp cơ thể bổ sung năng lượng trong ngày nóng, xoài còn chứa nhiều dưỡng chất liên quan đến sức khỏe làn da và đôi mắt.

  • 03/06/2026

    6 tác dụng phụ tiềm ẩn khi dùng melatonin mỗi ngày

    Thuốc bổ sung melatonin được sử dụng rộng rãi như một loại thuốc hỗ trợ giấc ngủ, nhưng chúng có thể gây đau đầu, chóng mặt và buồn nôn. Mặc dù melatonin nhìn chung được coi là an toàn, nhưng dùng quá liều có thể dẫn đến các tác dụng phụ không mong muốn.

Xem thêm