Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý

Hội chứng ruột ngắn là tình trạng kém hấp thu các chất dinh dưỡng, có thể do bẩm sinh, nhưng hay gặp là do sau các phẫu thuật ống tiêu hoá. Nếu không được chăm sóc tốt và dinh dưỡng không phù hợp, trẻ sẽ có nguy cơ bị suy dinh dưỡng, thậm chí dẫn đến nhiều hệ lụy khác.

Nguyên nhân gây hội chứng ruột ngắn ở trẻ

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu là nguyên nhân sau phẫu thuật cắt ruột do: Viêm ruột hoại tử (hay gặp nhất), xoắn ruột, hẹp ruột, tắc ruột, teo ruột, bệnh Hirschsprung… dẫn đến tình trạng ruột ngắn. Ở trẻ lớn thường sau khi phẫu thuật do: Lồng ruột, bệnh Crohn, tổn thương ruột (do chấn thương, thiểu dưỡng), ung thư ruột và hậu quả của điều trị ung thư... cũng gặp tình trạng hội chứng ruột ngắn.

Ngoài ra, hội chứng ruột ngắn ở trẻ còn do bẩm sinh, chủ yếu là khiếm khuyết thành bụng bẩm sinh (khe hở thành bụng).

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý - Ảnh 2.

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu là nguyên nhân sau khi phẫu thuật cắt ruột.

Biểu hiện hội chứng ruột ngắn ở trẻ

Theo tiêu chuẩn để đánh giá, hội chứng ruột ngắn khi trẻ có chiều dài đoạn ruột non còn lại dưới 25%, chiều dài ruột non theo tuổi thai hoặc rối loạn chức năng ruột sau phẫu thuật cần phải nuôi dưỡng tĩnh mạch trên 60 ngày. Thông thường hội chứng ruột ngắn ở trẻ được chia ra 3 giai đoạn.

- Ở giai đoạn cấp: Thường từ 1 - 4 tuần sau phẫu thuật, biểu hiện đặc trưng bởi sự mất khối lượng lớn nước và điện giải qua phân. Ở giai đoạn này cần phải hỗ trợ dinh dưỡng ngoài ruột, kiểm soát nước và điện giải. Tuy nhiên, tùy theo vị trí, độ dài của đoạn ruột bị cắt sẽ liên quan đến sự tăng bài tiết dịch dạ dày ở giai đoạn cấp.

- Ở giai đoạn thích nghi: Giai đoạn này có thể kéo dài vài tuần hoặc vài tháng, cũng có thể vài năm. Với đặc trưng cải thiện dần tình trạng tiêu chảy, nên sẽ giảm các biểu hiện mất nước, điện giải. Tùy thuộc vào các yếu tố như: Dinh dưỡng ngoài ruột giảm, vị trí, độ dài của ruột bị cắt bỏ, tình trạng của ruột còn lại vào thời điểm phẫu thuật và sự thích nghi... nên mức độ thích nghi kéo dài bao lâu.

- Ở giai đoạn ổn định: Giai đoạn này là sự thành công của việc thích ứng ruột, khi đó dinh dưỡng ruột được dung nạp và có thể ngưng dinh dưỡng ngoài ruột. Nên người bệnh có thể ăn như bình thường.

Điểm chung của các giai đoạn bệnh là bệnh nhi sẽ bị suy dinh dưỡng nặng, do thiếu hụt các chất dinh dưỡng. Biểu hiện rõ nhất của hội chứng ruột ngắn là tiêu chảy, do giảm chức năng hấp thu của ruột non.

Biểu hiện mất nước ở các mức độ khác nhau, phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và khả năng hấp thu của đoạn ruột còn lại.

Biểu hiện nhiễm trùng là do suy dinh dưỡng, do nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, do cắt ruột, trẻ dễ bị nhiễm trùng do suy giảm khả năng miễn dịch.

Ngoài ra trẻ còn có các rối loạn tiêu hóa khác như: Nôn trớ, đau bụng, đầy hơi…

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý - Ảnh 3.

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ còn do bẩm sinh, chủ yếu là khiếm khuyết thành bụng bẩm sinh.

(Ảnh minh hoạ)

Hệ lụy của hội chứng ruột ngắn ở trẻ

Khi trẻ mắc hội chứng ruột ngắn kéo theo nhiều hệ lụy, trong đó thường thấy nhất là trẻ bị tiêu chảy mất nước, điện giải. Tình trạng tiêu chảy do tăng tính thấm trong tế bào biểu mô đường ruột vượt quá khả năng hấp thu của các tế bào biểu mô đường ruột; thể tích dịch quá lớn trong đường ruột; kém hấp thu muối mật tại đại tràng.

Các hệ lụy khác liên quan nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, trong đó thường thấy là tình trạng nhiễm trùng, hay gặp là nhiễm trùng máu sẽ đe dọa tính mạng với tỷ lệ mắc và tử vong cao. Nguyên nhân có thể là do sự lây chéo và chăm sóc khi nuôi dưỡng tĩnh mạch không đảm bảo vệ sinh.

Ngoài ra, hệ lụy còn thấy là tăng Bilirubil máu, tắc mật, bệnh lý gan tiến triển cũng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Đặc biệt, trẻ suy dinh dưỡng có nguy cơ nhiễm trùng gấp đối so với trẻ bình thường.

Bệnh nhi thiếu hụt các chất dinh dưỡng, đặc biệt là giai đoạn chuyển tiếp từ nuôi dưỡng tĩnh mạch sang giai đoạn nuôi dưỡng đường ruột, có ít nhất 33% thiếu vitamin, 77% thiếu chất khoáng.

Sau giai đoạn chuyển tiếp đến giai đoạn nuôi dưỡng đường ruột hoàn toàn, nguy cơ thiếu vi chất càng tăng cao, đặc biệt là vitamin A, D, E, K, kẽm, sắt.

Các nguy cơ mắc bệnh xương chuyển hóa do kém hấp thu vitamin D và Ca, nguy cơ cao đối với trẻ sinh non, do giảm khả năng dự trữ vitamin D.

Người ta còn ghi nhận thấy biến chứng sỏi mật chiếm khoảng 40 - 60% bệnh nhân nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, biến chứng tiến triển ngày càng nặng, phải nhịn ăn, nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, đặc biệt ở trẻ sinh non và suy dinh dưỡng.

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý - Ảnh 4.

Dinh dưỡng trong điều trị hội chứng ruột ngắn rất quan trọng trong quá trình điều trị ở trẻ.

Lời khuyên của thầy thuốc

Khi trẻ mắc hội chứng ruột ngắn, việc điều trị theo nguyên tắc kết hợp dinh dưỡng tĩnh mạch và dinh dưỡng đường tiêu hoá theo tình trạng hấp thu của từng bệnh nhân cụ thể. Do vậy, gia đình cần kiên trì và thực hiện theo chỉ định của các bác sĩ. Trẻ cần được điều trị lâu dài và khám định kỳ.

Trẻ cần theo dõi lâu dài tình trạng dinh dưỡng, cũng như sự thiếu hụt các chất dinh dưỡng, để có chế độ theo dõi và bổ sung phù hợp (xét nghiệm vi chất định kỳ).

Để phòng ngừa thiếu hụt các chất dinh dưỡng đặc hiệu, cần chăm sóc trẻ một cách khoa học theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Nhằm đảm bảo đủ chất dinh dưỡng: Năng lượng và Protein, để thúc đẩy sự tăng trưởng của trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ.

Dinh dưỡng trong điều trị hội chứng ruột ngắn rất quan trọng trong quá trình điều trị ở trẻ. Chế độ ăn của trẻ phụ thuộc vào lứa tuổi, khả năng hấp thu của đường ruột và tùy mức độ mà trẻ sẽ được bác sĩ hướng dẫn. Điều cha mẹ cần lưu ý là khi chăm sóc trẻ tại nhà, cha mẹ cần ghi lại nhật ký ăn uống, lượng phân và tính chất phân hàng ngày, sự phát triển thể chất của trẻ (cân nặng, chiều cao) theo hướng dẫn của bác sĩ dinh dưỡng. Cho ăn thật chậm, đổ thìa để tăng thời gian hấp thu tại đường tiêu hoá, nếu trẻ còn trong độ tuổi bú mẹ vẫn nên cho trẻ bú mẹ khi trẻ hấp thu được.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Hội chứng ruột ngắn ở trẻ nhỏ và cảnh báo quan trọng từ bác sĩ.

Theo sức khỏe đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 22/07/2026

    Mùa hè uống gì tốt nhất?

    Vào mùa hè, nhu cầu bổ sung nước và dưỡng chất của cơ thể tăng cao. Bên cạnh nước lọc, một số đồ uống giúp cung cấp vitamin, chất chống oxy hóa, hỗ trợ tiêu hóa và góp phần duy trì sức khỏe nếu sử dụng hợp lý.

  • 22/07/2026

    Tại sao người Nhật có sức khỏe tốt?

    Nhật Bản không chỉ giữ kỷ lục về tuổi thọ, mà tỷ lệ béo phì, thừa cân ở Nhật Bản cũng luôn được duy trì ở mức thấp nhất trên thế giới (3%). Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam tìm hiểu bí quyết sức khỏe của người Nhật.

  • 21/07/2026

    Uống nước lá đinh lăng, lạc tiên có tác dụng gì?

    Nước lá đinh lăng, lạc tiên là sự kết hợp giữa hai loại thảo dược phổ biến trong y học cổ truyền Việt Nam, bao gồm lá đinh lăng và lạc tiên. Cả hai loại thảo dược này đều có nhiều công dụng cho sức khỏe.

  • 21/07/2026

    Sai lầm thường gặp của cha mẹ khiến trẻ “bỏ lỡ” tăng trưởng mùa hè

    Mùa hè chính là "giai đoạn vàng" để trẻ bứt phá chiều cao nhờ quỹ thời gian thoải mái, giúp dễ dàng thiết lập các thói quen tốt.

  • 20/07/2026

    Phụ nữ mang thai có nên ăn gạo lứt?

    Tỷ lệ rối loạn đường huyết và đái tháo đường thai kỳ ở Việt Nam tăng lên, khiến nhiều phụ nữ mang thai lo lắng. Vì vậy, nhiều mẹ bầu lựa chọn gạo lứt thay thế gạo trắng trong bữa ăn. Điều này có thực sự tốt cho thai kỳ?

  • 20/07/2026

    Những dấu hiệu trẻ mắc bệnh tay chân miệng nặng mà bố mẹ không nên bỏ qua

    Bệnh tay, chân, miệng có thể gặp ở bất cứ trẻ nào với những triệu chứng phổ biến như sốt nhẹ, loét miệng, phát ban trên da và hoàn toàn có thể tự chăm sóc ở nhà. Tuy nhiên, bệnh tay chân miệng có thể trở nặng nhanh chóng và gây nguy hiểm cho trẻ. Có một số dấu hiệu mà bố mẹ cần chú ý để biết trẻ đang trở nặng và cần chăm sóc y tế ngay. Cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây!

  • 19/07/2026

    8 tác nhân gây hen suyễn bất ngờ mà bạn có thể tiếp xúc mỗi ngày

    Hen suyễn là một bệnh mãn tính gây viêm đường hô hấp và có thể khiến việc thở trở nên khó khăn. Tránh cả những tác nhân gây bệnh phổ biến (mạt bụi và phấn hoa) và những tác nhân bất ngờ (căng thẳng, nước hoa và côn trùng cắn) có thể giúp giảm các cơn hen và kiểm soát triệu chứng tốt hơn.

  • 18/07/2026

    Bí quyết ngủ bù khoa học cho người "cày" thể thao đêm

    Việc thức khuya liên tục để theo dõi các giải đấu thể thao lớn thường làm đảo lộn đồng hồ sinh học, khiến các cơ quan trong cơ thể phải hoạt động quá sức, từ đó dẫn đến suy nhược thể chất và giảm sức đề kháng. Để có thể tiếp tục duy trì niềm đam mê thể thao một cách bền vững mà không gây tổn hại đến cơ thể, việc ngủ bù để hồi phục năng lượng là điều vô cùng cần thiết và quan trọng. Thấu hiểu điều đó, Viện Y học ứng dụng Việt Nam cung cấp những thông tin khoa học hữu ích giúp người hâm mộ nắm vững phương pháp hồi phục sức khỏe hiệu quả sau những đêm mất ngủ.

Xem thêm