Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý

Hội chứng ruột ngắn là tình trạng kém hấp thu các chất dinh dưỡng, có thể do bẩm sinh, nhưng hay gặp là do sau các phẫu thuật ống tiêu hoá. Nếu không được chăm sóc tốt và dinh dưỡng không phù hợp, trẻ sẽ có nguy cơ bị suy dinh dưỡng, thậm chí dẫn đến nhiều hệ lụy khác.

Nguyên nhân gây hội chứng ruột ngắn ở trẻ

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu là nguyên nhân sau phẫu thuật cắt ruột do: Viêm ruột hoại tử (hay gặp nhất), xoắn ruột, hẹp ruột, tắc ruột, teo ruột, bệnh Hirschsprung… dẫn đến tình trạng ruột ngắn. Ở trẻ lớn thường sau khi phẫu thuật do: Lồng ruột, bệnh Crohn, tổn thương ruột (do chấn thương, thiểu dưỡng), ung thư ruột và hậu quả của điều trị ung thư... cũng gặp tình trạng hội chứng ruột ngắn.

Ngoài ra, hội chứng ruột ngắn ở trẻ còn do bẩm sinh, chủ yếu là khiếm khuyết thành bụng bẩm sinh (khe hở thành bụng).

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý - Ảnh 2.

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu là nguyên nhân sau khi phẫu thuật cắt ruột.

Biểu hiện hội chứng ruột ngắn ở trẻ

Theo tiêu chuẩn để đánh giá, hội chứng ruột ngắn khi trẻ có chiều dài đoạn ruột non còn lại dưới 25%, chiều dài ruột non theo tuổi thai hoặc rối loạn chức năng ruột sau phẫu thuật cần phải nuôi dưỡng tĩnh mạch trên 60 ngày. Thông thường hội chứng ruột ngắn ở trẻ được chia ra 3 giai đoạn.

- Ở giai đoạn cấp: Thường từ 1 - 4 tuần sau phẫu thuật, biểu hiện đặc trưng bởi sự mất khối lượng lớn nước và điện giải qua phân. Ở giai đoạn này cần phải hỗ trợ dinh dưỡng ngoài ruột, kiểm soát nước và điện giải. Tuy nhiên, tùy theo vị trí, độ dài của đoạn ruột bị cắt sẽ liên quan đến sự tăng bài tiết dịch dạ dày ở giai đoạn cấp.

- Ở giai đoạn thích nghi: Giai đoạn này có thể kéo dài vài tuần hoặc vài tháng, cũng có thể vài năm. Với đặc trưng cải thiện dần tình trạng tiêu chảy, nên sẽ giảm các biểu hiện mất nước, điện giải. Tùy thuộc vào các yếu tố như: Dinh dưỡng ngoài ruột giảm, vị trí, độ dài của ruột bị cắt bỏ, tình trạng của ruột còn lại vào thời điểm phẫu thuật và sự thích nghi... nên mức độ thích nghi kéo dài bao lâu.

- Ở giai đoạn ổn định: Giai đoạn này là sự thành công của việc thích ứng ruột, khi đó dinh dưỡng ruột được dung nạp và có thể ngưng dinh dưỡng ngoài ruột. Nên người bệnh có thể ăn như bình thường.

Điểm chung của các giai đoạn bệnh là bệnh nhi sẽ bị suy dinh dưỡng nặng, do thiếu hụt các chất dinh dưỡng. Biểu hiện rõ nhất của hội chứng ruột ngắn là tiêu chảy, do giảm chức năng hấp thu của ruột non.

Biểu hiện mất nước ở các mức độ khác nhau, phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và khả năng hấp thu của đoạn ruột còn lại.

Biểu hiện nhiễm trùng là do suy dinh dưỡng, do nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, do cắt ruột, trẻ dễ bị nhiễm trùng do suy giảm khả năng miễn dịch.

Ngoài ra trẻ còn có các rối loạn tiêu hóa khác như: Nôn trớ, đau bụng, đầy hơi…

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý - Ảnh 3.

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ còn do bẩm sinh, chủ yếu là khiếm khuyết thành bụng bẩm sinh.

(Ảnh minh hoạ)

Hệ lụy của hội chứng ruột ngắn ở trẻ

Khi trẻ mắc hội chứng ruột ngắn kéo theo nhiều hệ lụy, trong đó thường thấy nhất là trẻ bị tiêu chảy mất nước, điện giải. Tình trạng tiêu chảy do tăng tính thấm trong tế bào biểu mô đường ruột vượt quá khả năng hấp thu của các tế bào biểu mô đường ruột; thể tích dịch quá lớn trong đường ruột; kém hấp thu muối mật tại đại tràng.

Các hệ lụy khác liên quan nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, trong đó thường thấy là tình trạng nhiễm trùng, hay gặp là nhiễm trùng máu sẽ đe dọa tính mạng với tỷ lệ mắc và tử vong cao. Nguyên nhân có thể là do sự lây chéo và chăm sóc khi nuôi dưỡng tĩnh mạch không đảm bảo vệ sinh.

Ngoài ra, hệ lụy còn thấy là tăng Bilirubil máu, tắc mật, bệnh lý gan tiến triển cũng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Đặc biệt, trẻ suy dinh dưỡng có nguy cơ nhiễm trùng gấp đối so với trẻ bình thường.

Bệnh nhi thiếu hụt các chất dinh dưỡng, đặc biệt là giai đoạn chuyển tiếp từ nuôi dưỡng tĩnh mạch sang giai đoạn nuôi dưỡng đường ruột, có ít nhất 33% thiếu vitamin, 77% thiếu chất khoáng.

Sau giai đoạn chuyển tiếp đến giai đoạn nuôi dưỡng đường ruột hoàn toàn, nguy cơ thiếu vi chất càng tăng cao, đặc biệt là vitamin A, D, E, K, kẽm, sắt.

Các nguy cơ mắc bệnh xương chuyển hóa do kém hấp thu vitamin D và Ca, nguy cơ cao đối với trẻ sinh non, do giảm khả năng dự trữ vitamin D.

Người ta còn ghi nhận thấy biến chứng sỏi mật chiếm khoảng 40 - 60% bệnh nhân nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, biến chứng tiến triển ngày càng nặng, phải nhịn ăn, nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài, đặc biệt ở trẻ sinh non và suy dinh dưỡng.

Hội chứng ruột ngắn ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý - Ảnh 4.

Dinh dưỡng trong điều trị hội chứng ruột ngắn rất quan trọng trong quá trình điều trị ở trẻ.

Lời khuyên của thầy thuốc

Khi trẻ mắc hội chứng ruột ngắn, việc điều trị theo nguyên tắc kết hợp dinh dưỡng tĩnh mạch và dinh dưỡng đường tiêu hoá theo tình trạng hấp thu của từng bệnh nhân cụ thể. Do vậy, gia đình cần kiên trì và thực hiện theo chỉ định của các bác sĩ. Trẻ cần được điều trị lâu dài và khám định kỳ.

Trẻ cần theo dõi lâu dài tình trạng dinh dưỡng, cũng như sự thiếu hụt các chất dinh dưỡng, để có chế độ theo dõi và bổ sung phù hợp (xét nghiệm vi chất định kỳ).

Để phòng ngừa thiếu hụt các chất dinh dưỡng đặc hiệu, cần chăm sóc trẻ một cách khoa học theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Nhằm đảm bảo đủ chất dinh dưỡng: Năng lượng và Protein, để thúc đẩy sự tăng trưởng của trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ.

Dinh dưỡng trong điều trị hội chứng ruột ngắn rất quan trọng trong quá trình điều trị ở trẻ. Chế độ ăn của trẻ phụ thuộc vào lứa tuổi, khả năng hấp thu của đường ruột và tùy mức độ mà trẻ sẽ được bác sĩ hướng dẫn. Điều cha mẹ cần lưu ý là khi chăm sóc trẻ tại nhà, cha mẹ cần ghi lại nhật ký ăn uống, lượng phân và tính chất phân hàng ngày, sự phát triển thể chất của trẻ (cân nặng, chiều cao) theo hướng dẫn của bác sĩ dinh dưỡng. Cho ăn thật chậm, đổ thìa để tăng thời gian hấp thu tại đường tiêu hoá, nếu trẻ còn trong độ tuổi bú mẹ vẫn nên cho trẻ bú mẹ khi trẻ hấp thu được.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Hội chứng ruột ngắn ở trẻ nhỏ và cảnh báo quan trọng từ bác sĩ.

Theo sức khỏe đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 03/04/2025

    Đẻ mắc vai hay dấu hiệu “con rùa” trong sản khoa

    Đẻ mắc vai hay còn gọi là dấu hiệu “con rùa” - là tình trạng xảy ra khi một hoặc cả hai vai của em bé bị kẹt trong quá trình sinh thường. Không có dấu hiệu báo trước và không có cách nào để ngăn ngừa tình trạng này xảy ra. Nguyên nhân gây ra tình trạng này có thể bao gồm việc em bé quá lớn, xương chậu của mẹ nhỏ hoặc đỡ đẻ sai tư thế. Tình trạng này có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng bao gồm cả chấn thương thần kinh cho em bé. Cùng đọc bài viết sau để hiểu thêm về tình trạng này!

  • 02/04/2025

    Nâng cao tầm vóc Việt

    Tầm vóc không chỉ là thước đo chiều cao đơn thuần mà còn phản ánh sức khỏe và sự phát triển toàn diện của một dân tộc. Tuy nhiên, thực trạng chiều cao của người Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế so với bạn bè quốc tế

  • 01/04/2025

    Tăng cường miễn dịch cho trẻ mùa xuân

    Mùa xuân đến, mang theo không khí ấm áp và sức sống mới cho vạn vật. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm giao mùa, khí hậu biến đổi thất thường, tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn, virus và mầm bệnh sinh sôi phát triển.

  • 01/04/2025

    Ngày Thế Giới Nhận Thức về Tự Kỷ: Hiểu đúng và đồng hành cùng người tự kỷ

    Ngày 2 tháng 4 hàng năm, thế giới cùng hướng về Ngày Thế Giới Nhận Thức về Tự Kỷ – một sự kiện do Liên Hợp Quốc khởi xướng nhằm kêu gọi sự quan tâm sâu sắc hơn đến rối loạn phổ tự kỷ (ASD).

  • 31/03/2025

    Chăm sóc da cho bé vào mùa xuân: Mẹo nhỏ cho mẹ

    Mùa xuân là thời điểm giao mùa, khí hậu thất thường, hanh khô, độ ẩm thấp, dễ gây ra những ảnh hưởng không tốt đến làn da nhạy cảm của trẻ nhỏ.

  • 30/03/2025

    Những thay đổi về làn da tuổi mãn kinh

    Tuổi mãn kinh không chỉ gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe sinh lý nữ, mà còn ảnh hưởng đến làn da. Chị em phụ nữ nên lưu ý điều gì khi chăm sóc da tuổi ngoài 40?

  • 30/03/2025

    Người cao tuổi và bệnh giao mùa

    Giao mùa là thời điểm chuyển tiếp giữa các mùa trong năm, kéo theo sự thay đổi của thời tiết, khí hậu. Đối với người cao tuổi, giai đoạn này thường tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe do hệ miễn dịch suy giảm và cơ thể dần lão hóa.

  • 29/03/2025

    Đi bộ nhanh mỗi ngày có thể giúp giảm nguy cơ tử vong

    Một nghiên cứu mới cho thấy, hoạt động thể chất vừa phải như đi bộ nhanh, yoga, làm vườn… mỗi ngày có thể giúp giảm nguy cơ tử vong.

Xem thêm