Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Cách phòng biến chứng do sốt xuất huyết

Mọi người đều có thể bị bệnh nhưng hay gặp là trẻ em. 70% bệnh nhân bị SXH có thể điều trị tại nhà, tuy nhiên nếu không theo dõi sát sao bệnh có thể gây biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong..

Cách phòng biến chứng do sốt xuất huyết

Đây là bệnh do virut gây nên, muỗi Aedes Aegypty mà ta thường gọi là muỗi vằn là thủ phạm đốt và truyền bệnh. Mọi người đều có thể bị bệnh nhưng hay gặp là trẻ em. 70% bệnh nhân bị sốt xuất huyết có thể điều trị tại nhà, tuy nhiên nếu không theo dõi sát sao bệnh có thể gây biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong.

Các dấu hiệu của bệnh SXH

Bệnh SXH có 2 triệu chứng cơ bản, đó là: sốt và xuất huyết. Trong đó triệu chứng sốt là cơ bản vì luôn xảy ra lúc bệnh khởi phát. Chứng sốt trong bệnh SXH có một số đặc điểm khác với chứng sốt của bệnh khác với 3 đặc điểm: sốt đột ngột; sốt cao: nhiệt độ lên tới 39-40oC hoặc cao hơn, sờ vào trán trẻ thấy nóng ran; sốt liên tục, liên miên ngày đêm không lúc nào ngưng, có cho trẻ dùng thuốc hạ sốt thì nhiệt độ cũng chỉ giảm một lát lại tăng lên. Chứng sốt này thường kéo dài từ 2-7 ngày. Kèm theo sốt, nhiều trẻ còn đau bụng, thường là đau vùng rốn hoặc bên phải rốn. Ói mửa, sình bụng cũng là triệu chứng hay gặp. Triệu chứng xuất huyết thường xảy ra sau khi bắt đầu sốt một vài ngày và rất đa dạng: có trẻ chỉ chảy máu cam, hoặc chảy máu chân răng; có trẻ lại chảy máu dưới da, nôn hay đại tiện ra máu. Có những trẻ bị xuất huyết nhưng lại không hề có một triệu chứng xuất huyết nào. Dù có hoặc không triệu chứng xuất huyết thì bệnh vẫn có thể dẫn tới một biến chứng vô cùng nguy hiểm đó là sốc xuất huyết. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân SXH độ 1 sẽ được điều trị tại nhà theo đơn, có hẹn ngày tái khám. Với độ 2, tùy trường hợp, bệnh nhân có thể điều trị tại nhà có theo dõi chặt chẽ, hoặc nhập viện nếu xét thấy cần thiết. Những trường hợp độ 3 và 4 nhất thiết phải nhập viện ngay.

Diệt muỗi, lăng quăng thường xuyên để ngừa bệnh sốt xuất huyết.

Phát hiện các triệu chứng tiền sốc do SXH

Như trên đã nói, các trẻ SXH thể nhẹ (độ 1, 2) thì có thể điều trị tại nhà theo đúng chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, cha mẹ cần theo dõi bệnh của trẻ thật chu đáo để phát hiện các triệu chứng tiền sốc, bao gồm: trẻ đang tỉnh táo bỗng trở nên lừ đừ, có khi vật vã; trẻ có những cơn đau bụng dữ dội mà trước đây không có hoặc rất ít; tay, chân lạnh; da trẻ đổi màu, trở nên bầm bầm, môi xám lại. Trẻ tiểu ít hẳn hoặc không tiểu chút nào, nhưng rất khát. Nhất là từ ngày thứ 3 của bệnh (tính từ ngày bắt đầu sốt), nếu nhận thấy một hoặc vài triệu chứng kể trên thì phải cấp tốc đưa trẻ đến bệnh viện.

Suy đa tạng, xuất huyết não là biến chứng đáng sợ

Trong các biến chứng do SXH thì nặng nhất là tràn dịch màng phổi, máu đọng trong thận. Hai biến chứng này rất nguy hiểm và có thể ảnh hưởng đến tính mạng hoặc để lại những hậu quả nặng nề sau này cho người bệnh. Một biến chứng thường gặp nữa là tổn thương một số cơ quan nội tạng như suy gan, não, suy hô hấp, thận. Đặc biệt, những bệnh nhân đã có những bệnh nền như suy thận, suy gan do rượu... thì sẽ rất nguy hiểm đến tính mạng. Đối với bệnh nhân xuất huyết nặng, biến chứng tiểu cầu giảm là tình trạng rất nguy hiểm. Nếu đã bị giảm tiểu cầu, bệnh nhân không được truyền kịp thời có thể dẫn đến xuất huyết não, dễ tử vong.

Những điều cần làm khi chăm sóc trẻ SXH tại nhà

Cho trẻ nằm nghỉ trong một phòng thoáng mát. Tuyệt đối không ra mưa, ra nắng, không đi đâu vì nhiều trẻ tuy sốt nhưng vẫn có vẻ khỏe mạnh. Cho trẻ uống nước đầy đủ là điều rất cần thiết vì bệnh SXH thường làm máu bị cô đặc lại, rất khó lưu thông. Đó chính là nguyên nhân chủ yếu gây ra biến chứng sốc. Để phòng tránh, nên cho trẻ uống oresol (chất thường dùng để bù nước trong bệnh tiêu chảy) hoặc nước cam, nước chanh, nước khoáng hay nước lọc đun sôi. Cho trẻ uống từ từ, thong thả vì việc uống quá nhanh, quá nhiều cùng một lúc có thể sẽ gây nôn, đầy bụng. Về ăn, cần chọn các chất dễ tiêu như cháo, súp và không bao giờ được ăn no quá.
Trong bệnh SXH, các bác sĩ thường cho trẻ dùng thuốc hạ sốt thông thường như paracetamol, efferalgan (liều dùng theo cân nặng của trẻ). Tuyệt đối không dùng các thuốc nhóm aspirin, chúng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Không được tự ý cho trẻ dùng thuốc kháng sinh vì chúng không có tác dụng gì với bệnh SXH mà chỉ làm trẻ mệt thêm. Trường hợp trẻ sốt cao, có thể áp dụng thêm phương pháp vật lý như lau mát để tránh biến chứng sốt cao, co giật.

Những điều không nên làm

Cạo gió, cắt lể: Làm đau và có thể gây chảy máu, nhiễm khuẩn trẻ. Tự ý cho uống thuốc aspirin: Có thể gây chảy máu dạ dày. Truyền dịch tại các phòng khám không đủ điều kiện: Đã có nhiều trường hợp truyền dịch không đúng làm bệnh nặng kéo dài, phù nề, suy tim, khi chuyển đến bệnh viện thì đã quá trễ không thể cứu được. Khi bệnh SXH trở nặng, trẻ cần được truyền dịch đúng và được theo dõi sát sao tại bệnh viện bởi các bác sĩ, điều dưỡng có kinh nghiệm và được trang bị đầy đủ phương tiện để theo dõi. Cha mẹ phải theo dõi sát diễn biến bệnh vì thời điểm nguy hiểm nhất là khi trẻ hết sốt (thường từ ngày thứ 3 đến hết ngày thứ 6), bệnh có thể trở nặng và gây sốc, dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không được phát hiện kịp thời.

Lời khuyên của thầy thuốc

Mục tiêu của chăm sóc và theo dõi SXH tại nhà là phát hiện sớm trẻ bị bệnh, chăm sóc đúng và phát hiện sớm những dấu hiệu bệnh trở nặng để đưa trẻ đến cơ sở y tế cấp cứu kịp thời. Các dấu hiệu trở nặng gồm: ói mửa nhiều; đau bụng; bứt rứt; quấy khóc; tay chân lạnh, tím, vã mồ hôi; chảy máu mũi, chảy máu chân răng, ói máu, đại tiện ra máu. Khi có dấu hiệu này, phải đưa đi cấp cứu. Lưu ý, trẻ hết sốt chưa hẳn đã qua cơn nguy hiểm. Trong 10 trẻ bị SXH, chỉ khoảng 1-3 trường hợp có biến chứng phải nhập viện; số còn lại được điều trị tại nhà và tái khám theo dõi mỗi ngày, cho đến hết ngày thứ 7. Khi trẻ hết sốt, thèm ăn, chạy chơi là an toàn.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Sốt xuất huyết nguy hiểm thế nào với trẻ em?
 

Bs. Trần Kim Anh - Theo Sức khỏe& Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 22/11/2026

    Thoái hóa điểm vàng dạng teo địa lý: Bệnh tiến triển như thế nào và có thể kiểm soát ra sao?

    Thoái hóa hoàng điểm dạng teo địa lý là giai đoạn tiến triển của thoái hóa điểm vàng thể khô, có thể gây mất thị lực trung tâm vĩnh viễn. Vậy bệnh tiến triển theo thời gian như thế nào và người bệnh có thể làm gì để bảo tồn thị lực còn lại?

  • 21/11/2026

    Ngừng đột ngột thuốc giảm cân GLP-1 có thể làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ

    Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn theo dõi người bệnh sau khi ngưng sử dụng các loại thuốc giảm cân nhóm GLP-1 (như Ozempic, Wegovy, Mounjaro) vừa đưa ra lời cảnh báo: các lợi ích bảo vệ tim mạch có thể biến mất nhanh chóng sau khi dừng thuốc, đi kèm với nguy cơ biến cố nhồi máu cơ tim và đột quỵ tăng tới 22%.

  • 21/11/2026

    Rối loạn cương dương ở nam giới trẻ: Nguyên nhân và cách khắc phục

    Rối loạn cương dương không còn là vấn đề riêng của nam giới lớn tuổi. Ngày càng nhiều nam giới trẻ gặp phải tình trạng này do lối sống và áp lực tâm lý. Vậy nguyên nhân do đâu và làm thế nào để cải thiện?

  • 20/11/2026

    Nhịn ăn gián đoạn: Cơ chế, lợi ích và những người không nên áp dụng

    Nhịn ăn gián đoạn là chế độ ăn tập trung vào thời điểm ăn thay vì loại thực phẩm được ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích đối với cân nặng và chuyển hóa, tuy nhiên phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người.

  • 20/11/2026

    Xem tivi quá nhiều ở tuổi 40-50 có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ

    Nhiều người coi việc xem tivi là cách thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy thói quen này ở độ tuổi trung niên có thể để lại hậu quả không nhỏ cho não bộ khi về già.

  • 19/11/2026

    Liệt mặt hai bên: Những điều cần biết

    Liệt mặt hai bên là tình trạng yếu cơ ở cả hai bên mặt cùng lúc, đây là tình trạng bệnh lý hiếm gặp và thường là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý tiềm ẩn về toàn thân, thần kinh hoặc nhiễm trùng cần được thăm khám kỹ lưỡng. Cùng tìm hiểu về bệnh lý này qua bài viết sau!

  • 19/11/2026

    Bệnh khàn tiếng kéo dài ở giáo viên và cách phòng ngừa hiệu quả

    Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.

  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

Xem thêm