Ăn thịt lợn nhiễm Dịch tả châu Phi: Có an toàn không?

Tác nhân gây bệnh và cơ chế lây lan

Dịch tả lợn châu Phi là bệnh truyền nhiễm do virus ASF (African swine fever virus), một virus DNA thuộc họ Asfarviridae gây ra. Virus này có khả năng tồn tại bền vững trong môi trường và trong các sản phẩm từ thịt lợn, đặc biệt trong điều kiện bảo quản lạnh hoặc đông lạnh, làm gia tăng nguy cơ lan rộng trong chuỗi thực phẩm.

Bệnh lây lan chủ yếu giữa các quần thể lợn thông qua tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh hoặc gián tiếp qua các sản phẩm từ lợn, thức ăn thừa, dụng cụ chăn nuôi, phương tiện vận chuyển và môi trường bị nhiễm virus. Ngoài ra, một số loài ve mềm thuộc giống Ornithodoros cũng được ghi nhận có vai trò là vector truyền bệnh trong tự nhiên. Đáng lưu ý, virus ASF không có khả năng lây nhiễm sang người, theo đánh giá của Tổ chức Y tế Thế giới, tuy nhiên khả năng tồn tại lâu trong thực phẩm lại đặt ra vấn đề về kiểm soát an toàn thực phẩm trong cộng đồng.

Virus gây dịch tả lợn Châu Phi có gây bệnh cho người không?

Dịch tả lợn châu Phi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên động vật, tuy nhiên từ góc độ y học, điểm quan trọng nhất là virus này không có khả năng lây nhiễm sang người. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cho đến nay chưa ghi nhận bất kỳ ca bệnh nào ở người liên quan đến virus ASF. Điều này cho thấy nguy cơ nhiễm virus trực tiếp từ thịt lợn bệnh là không đáng kể.

An toàn thực phẩm và bệnh lây qua thực phẩm

Mặc dù Dịch tả lợn châu Phi không lây sang người, nhưng thịt từ lợn bệnh có thể chứa các vi khuẩn gây bệnh đường tiêu hóa như Salmonella hoặc E. coli. Khi ăn phải, người dùng có thể gặp các triệu chứng điển hình của ngộ độc thực phẩm như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn, sốt hoặc mệt mỏi. Các triệu chứng này thường xuất hiện sau vài giờ đến vài ngày sau khi ăn.

Trong đa số trường hợp, bệnh có thể tự khỏi, nhưng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, tình trạng tiêu chảy kéo dài có thể dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải, thậm chí phải nhập viện. Một số trường hợp nhiễm khuẩn nặng còn có thể gây nhiễm trùng huyết nếu không được điều trị kịp thời.

Vì vậy, nguy cơ chính không phải từ virus ASF mà từ các vi khuẩn đi kèm trong thịt không đảm bảo an toàn,

Ngoài ra, thịt từ lợn bệnh nếu không được kiểm soát giết mổ có thể trải qua quá trình phân hủy sinh học sớm, làm tăng nguy cơ hình thành các sản phẩm chuyển hóa có hại. Trong điều kiện giết mổ và bảo quản không đảm bảo, thịt từ lợn bệnh có thể bị phân hủy sớm dưới tác động của vi sinh vật. Quá trình này tạo ra các hợp chất như amoniac, sulfide hydro và các amin sinh học (histamine, putrescine, cadaverine), có khả năng gây kích ứng đường tiêu hóa và góp phần làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

Những chất này có thể gây kích ứng đường tiêu hóa, dẫn đến các triệu chứng như buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy. Trong một số trường hợp, đặc biệt khi lượng độc tố cao hoặc cơ thể yếu, có thể gây ngộ độc nặng hơn, ảnh hưởng đến gan, thận hoặc toàn trạng cơ thể

Cơ quan Thú y Việt Nam, WHO và Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH/OIE) đều quy định toàn bộ lợn mắc bệnh hoặc nghi mắc ASF phải được tiêu hủy bắt buộc để ngăn chặn dịch lây lan.

Nhận diện nguy cơ từ góc độ người tiêu dùng

Một thách thức lớn là người tiêu dùng khó có khả năng nhận biết thịt lợn nhiễm bệnh bằng cảm quan. Các dấu hiệu như thịt sẫm màu, có điểm xuất huyết hoặc mùi bất thường có thể gợi ý tình trạng không an toàn, nhưng không có giá trị chẩn đoán xác định. Điều này làm tăng nguy cơ tiếp xúc với thực phẩm không đảm bảo nếu mua từ các nguồn không kiểm soát.

Để giảm thiểu nguy cơ đối với sức khỏe, người dân cần ưu tiên sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đã được kiểm soát thú y. Thịt lợn cần được nấu chín hoàn toàn trước khi sử dụng, vì nhiệt độ trên 70°C có thể tiêu diệt hầu hết vi sinh vật gây bệnh thường gặp. Đồng thời, cần tránh tiêu thụ thịt có dấu hiệu bất thường hoặc được bán ngoài hệ thống kiểm soát chính thức.

Nên mua thịt tại siêu thị, cửa hàng uy tín hoặc nơi có dấu kiểm dịch, hạn chế mua thịt trôi nổi ngoài chợ không đảm bảo kiểm soát.

Khi quan sát, thịt lợn tươi ngon thường có màu hồng đỏ tự nhiên, bề mặt khô ráo, không nhớt và không có mùi lạ. Khi ấn nhẹ vào miếng thịt thấy có độ đàn hồi tốt, không bị nhão. Mỡ có màu trắng hoặc hơi ngà, không vàng đậm hay có mùi ôi. Nếu thấy thịt có màu sẫm bất thường, chảy dịch, có mùi hôi hoặc dấu hiệu xuất huyết thì không nên mua.

Ngoài ra, nên chọn thịt còn tươi, không để ngoài môi trường quá lâu và bảo quản lạnh nếu chưa dùng ngay. Khi chế biến, cần nấu chín kỹ để đảm bảo an toàn.

Bên cạnh đó, thực hành vệ sinh an toàn thực phẩm như tách riêng thực phẩm sống – chín, rửa tay và dụng cụ chế biến đúng cách cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh.

Kết luận

Dịch tả lợn châu Phi không phải là bệnh lây sang người, tuy nhiên việc tiêu thụ thịt từ lợn nhiễm bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ đáng kể đối với sức khỏe thông qua các tác nhân vi sinh vật khác và điều kiện an toàn thực phẩm không đảm bảo. Do đó, từ góc độ y tế, việc lựa chọn thực phẩm an toàn và tuân thủ nguyên tắc chế biến hợp vệ sinh là biện pháp cốt lõi để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng.