Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Sốt rét – Nguyên nhân, biểu hiện và điều trị

Sốt rét được coi là một căn bệnh nguy hiểm đến tính mạng do ký sinh trùng sốt rét Plasmodium gây ra

Sốt rét là một trong những căn bệnh nguy hiểm, đe dọa đến tính mạng nhiều người ở các nước đang phát triển hiện nay. Ước tính nó ảnh hưởng đến khoảng hơn 500 triệu người, gây ra tử vong của 1 phần 3 số người mắc bệnh mỗi năm. Mặc dù phạm vi của sốt rét ngày càng được thu hẹp nhưng nó vẫn xuất hiện nhiều ở các khu vực nhiệt đới. Du khách đến các vùng nhiệt đới phải tự bảo vệ mình trước nguy cơ sốt rét.

Nguyên nhân

Sốt rét gây ra bởi ký sinh trùng sốt rét Plasmodium, lây truyền qua vết cắn của muỗi Anopheles bị nhiễm bệnh. Bốn loài Plasmodia chính có liên quan đến nguyên nhân gây sốt rét ở người là Plasmodium Vivax, Plasmodium Ovale, Plasmodium Malariae và Plasmodium Falciparum. Trong số những loài này, Plasmodium Falciparum là nguy hiểm nhất và chịu trách nhiệm cho hầu hết các trường hợp tử vong do sốt rét. Nhiễm trùng bắt đầu khi muỗi Anopheles cái nhiễm bệnh đốt người bình thường. Các dạng ký sinh trùng được truyền qua dòng máu bệnh nhân tới gan. Tại gan chúng sẽ xâm nhập vào các tế bào gan và bắt đầu tái tạo.

Một khi vào bên trong máu, các thể này sẽ xâm nhập vào hồng cầu và bắt đầu phát triển. Chúng tiêu thụ và phân hủy các protein nội bào bên trong hồng cầu, đặc biệt là hemoglobin, cuối cùng khiến cho các tế bào hồng cầu nhiễm ký sinh trùng vỡ.

Triệu chứng và dấu hiệu

Các triệu chứng sớm của sốt rét không cụ thể. Bệnh nhân thường cảm thấy mệt mỏi, đau đầu, đau cơ và đau bụng. Tiếp theo là triệu chứng sốt. Sốt rét cổ điển là một chuỗi các cơn sốt, ớn lạnh, ra mồ hôi toàn thân nhiều. Khám lâm sàng thấy một vài biểu hiện như sờ thấy lách, thiếu máu nhẹ, ở một số bệnh nhân sẽ thấy các dấu hiệu như gan to, sờ thấy gan. Bệnh nhân nhiễm Falciparum có thể bị thay đổi ý thức và một vài dấu hiệu đáng ngại như co giật. Sự tham gia của hệ thống thần kinh được nhìn thấy trong sốt rét thể não, gây ra bởi Plasmodium Falciparum-dạng gây tử vong nhiều nhất. Suy thận cũng có thể xảy ra ở một vài trường hợp nhiễm Falciparum.

Chẩn đoán

Việc chẩn đoán sốt rét sẽ được bác sĩ chỉ định xét nghiệm máu để tìm ký sinh trùng gây bệnh. Hiện nay đã có thêm một số phương pháp mới để tìm ký sinh trùng trong máu. Các xét nghiệm máu giúp bác sĩ biết bạn có mắc sốt rét hay không, loại ký sinh trùng sốt rét gây bệnh, liệu nhiễm trùng có do ký sinh trùng kháng thuốc hay không và cơ quan quan trọng nào bị ảnh hưởng. Một số xét nghiệm có thể mất vài ngày mới có được kết quả, trong khi một số khác chỉ cần khoảng 15 phút.

Điều trị và tiên lượng

Chloroquine được sử dụng chính trong điều trị sốt rét. Các loại thuốc khác thường dùng như Mefloquine, Tetracyclines, Primaquine, Pyrimethamine, Proguanil và Quinine. Các loại thuốc mới hơn như Halofantrine, Artesunate và Qinghaosu đang được sử dụng cho các trường hợp sốt rét kháng Chloroquine. Sức để kháng với các loại thuốc thông thường ngày càng tăng, là nguyên nhân chính đang gây lo lắng hiện nay.

Sốt rét thể não là một trường hợp cấp cứu nguy hiểm, ngay cả khi được điều trị tốt nhất vẫn có tỷ lệ tử vong đáng kể.

Phòng ngừa

Phòng ngừa là biện pháp hiệu quả nhất để hạn chế sốt rét:

  • Sử dụng quần áo phù hợp, thuốc chống côn trùng, màn….
  • Phun thuốc diệt muỗi lên tường nhà
  • Giữ chỗ ở sạch sẽ, khô ráo và vệ sinh. Bạn có thể sử dụng detol, phenyl để làm sạch nhà và nhà vệ sinh.
  • Khi mắc bệnh sốt rét, bạn nên ăn thức ăn lỏng. Trong thời gian phục hồi, bạn có thể ăn rau xanh và trái cây.
  • Không để nước đọng, ao tù gần nhà.

Thông tin chi tiết tham khảo thêm tại: Triển vọng về vắc xin phòng sốt rét

Thanh Hà - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (theo webhealthcentre)
Bình luận
Tin mới
  • 22/11/2026

    Thoái hóa điểm vàng dạng teo địa lý: Bệnh tiến triển như thế nào và có thể kiểm soát ra sao?

    Thoái hóa hoàng điểm dạng teo địa lý là giai đoạn tiến triển của thoái hóa điểm vàng thể khô, có thể gây mất thị lực trung tâm vĩnh viễn. Vậy bệnh tiến triển theo thời gian như thế nào và người bệnh có thể làm gì để bảo tồn thị lực còn lại?

  • 21/11/2026

    Ngừng đột ngột thuốc giảm cân GLP-1 có thể làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ

    Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn theo dõi người bệnh sau khi ngưng sử dụng các loại thuốc giảm cân nhóm GLP-1 (như Ozempic, Wegovy, Mounjaro) vừa đưa ra lời cảnh báo: các lợi ích bảo vệ tim mạch có thể biến mất nhanh chóng sau khi dừng thuốc, đi kèm với nguy cơ biến cố nhồi máu cơ tim và đột quỵ tăng tới 22%.

  • 21/11/2026

    Rối loạn cương dương ở nam giới trẻ: Nguyên nhân và cách khắc phục

    Rối loạn cương dương không còn là vấn đề riêng của nam giới lớn tuổi. Ngày càng nhiều nam giới trẻ gặp phải tình trạng này do lối sống và áp lực tâm lý. Vậy nguyên nhân do đâu và làm thế nào để cải thiện?

  • 20/11/2026

    Nhịn ăn gián đoạn: Cơ chế, lợi ích và những người không nên áp dụng

    Nhịn ăn gián đoạn là chế độ ăn tập trung vào thời điểm ăn thay vì loại thực phẩm được ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích đối với cân nặng và chuyển hóa, tuy nhiên phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người.

  • 20/11/2026

    Xem tivi quá nhiều ở tuổi 40-50 có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ

    Nhiều người coi việc xem tivi là cách thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy thói quen này ở độ tuổi trung niên có thể để lại hậu quả không nhỏ cho não bộ khi về già.

  • 19/11/2026

    Liệt mặt hai bên: Những điều cần biết

    Liệt mặt hai bên là tình trạng yếu cơ ở cả hai bên mặt cùng lúc, đây là tình trạng bệnh lý hiếm gặp và thường là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý tiềm ẩn về toàn thân, thần kinh hoặc nhiễm trùng cần được thăm khám kỹ lưỡng. Cùng tìm hiểu về bệnh lý này qua bài viết sau!

  • 19/11/2026

    Bệnh khàn tiếng kéo dài ở giáo viên và cách phòng ngừa hiệu quả

    Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.

  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

Xem thêm