Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Ngạc nhiên: Vi khuẩn trong ruột điều chỉnh cả cảm xúc và trí nhớ

Những sinh vật nhỏ bẻ và tồn tại từ hàng triệu năm qua như vi khuẩn không bao giờ khiến cho giới khoa học hết ngạc nhiên.

Trong một thí nghiệm được tiến hành bởi Hội khoa học thần kinh Mỹ, 22 nam giới trưởng thành đã sử dụng một loại viên uống trong vòng bốn tuần. Sau khoảng thời gian đó, những người này cho biết kết quả rằng họ cảm thấy ít căng thẳng hơn và có trí nhớ tốt hơn trước.

Tuy nhiên, điều khiến cho mọi người ngạc nhiên là những viên thuốc này không chứa các biệt dược như mọi người lầm tưởng mà là chứa đầy những con vi khuẩn. 

Ngạc nhiên: Vi khuẩn trong ruột điều chỉnh cả cảm xúc và trí nhớ - 1

Hoạt động của não bộ chịu sự tác động của nhiều yếu tố khác nhau, kể cả ruột và những vi khuẩn sống trong đó. Nguồn ảnh: TANG YAU HOONG

Hiện nay, với trình độ phát triển của khoa học và công nghệ, có lẽ con người chỉ còn lo sợ trước virus và những biến thể của nó. Còn vi khuẩn dường như đã được loài người chinh phục và thuần hóa hoàn toàn.

Những sinh vật nhỏ bé gây ra sợ hãi ngày nào giờ đây đã trở thành vị cứu tinh sức khỏe. Chúng ta chủ động uống vi khuẩn mỗi ngày, thông qua sữa chua có chứa probiotic, các túi thuốc nhỏ chứa men tiêu hóa… với mong muốn hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn, làn da đẹp hơn. 

Tuy nhiên, bên cạnh việc giúp chúng ta có được một cơ thể khỏe mạnh, vi khuẩn thật sự có nhiều khả năng gây kinh ngạc khác. Chúng có thể thay đổi tâm trí của chúng ta.

Các nghiên cứu gần đây đã bắt đầu cho thấy những bằng chứng rõ nét về cách thức vi khuẩn sống trong ruột có thể thay đổi cấu trúc hoạt động của não. Đây là một vấn đề có ý nghĩa sâu sắc đối với sức khỏe tâm thần lẫn thể chất. Liệu chúng ta có thể làm thay đổi hoạt động bộ não của chính bản thân mình bằng cách nuôi dưỡng những loại vi khuẩn đặc thù sống trong ruột?

Khi các nhà khoa học tiêm những vi khuẩn lấy từ ruột của những người bị trầm cảm vào ruột của những con chuột bình thường, thì những con chuột này cũng dần dần phát triển các triệu chứng của bệnh trầm cảm, bao gồm lo lắng và sợ hãi xã hội.

Các nhà khoa học cho rằng vi khuẩn có thể tạo ra một số loại phân tử hóa học đặc thù tương tự như những chất mà tế bào não tiết ra để điều khiển cảm xúc của cơ thể.

Ngạc nhiên: Vi khuẩn trong ruột điều chỉnh cả cảm xúc và trí nhớ - 2

Mô hình miêu tả sự tương tác giữa vi khuẩn ruột và hoạt động thần kinh

Các vi khuẩn trong ruột có thể làm cho tâm trạng của bạn trở nên tồi tệ và những chứng rối loạn tâm thần cấp tính như lo âu, trầm cảm trở nên nghiêm  trọng hơn. Tuy nhiên, chúng cũng có khả năng làm điều ngược lại, khiến cho tâm hồn bạn cảm thấy thoải mái và hạnh phúc. 

Quan điểm này có thể gặp phải sự phản đối của nhiều người vì họ cho rằng nếu như vậy thì chúng ta đang bị kiểm soát bởi các loại vi khuẩn. Tuy nhiên, các vi khuẩn đã sống cùng với chúng ta ngay từ thời điểm chưa tiến hóa thành con người. Tế bào người và vi khuẩn phát triển đồng thời với nhau, thích nghi lẫn nhau và tạo ra một sự đồng bộ và hài hòa về mặt sinh học. 

Chính về thế các nhà khoa học gần đây đang đẩy mạnh phát triển một lĩnh vực y học có tên là "psychobiotics" – tức dùng thuốc làm từ vi khuẩn sống để cải thiện sức khỏe tâm sinh lý ở bệnh nhân. 

Vào tháng 5 năm 2000, tại vùng Walkerton, Canada, một cơn lũ lụt đã tràn vào nơi này và mang theo hai chủng vi khuẩn khá nguy hiểm là Escherichia coli và Campylobacter. Khoảng một nửa dân số của thị trấn đã mắc bệnh, và một số ít người đã chết.

Sau vài năm, các nhà khoa học bỗng nhận thấy rằng tỷ lệ trầm cảm ở Walkerton đã tăng lên khá cao. Và họ bắt đầu nghi ngờ rằng những vi khuẩn lây nhiễm trên đã gây ra chứng trầm cảm.

Một số vi khuẩn khét tiếng đã được chứng minh là có liên quan đến bệnh trầm cảm, ví dụ như giang mai và các bệnh lây nhiễm qua gia súc gia cầm có liên quan đến vi khuẩn brucella. Các nhà khoa học cho rằng những vi khuẩn này không những khiến cho người bệnh cảm thấy buồn bã mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của họ.  

Hiện nay, cách thức vi khuẩn tác động lên não và hệ thống thần kinh vẫn còn chưa được làm sáng tỏ. Nhưng các nhà khoa học đã chứng minh được rằng vi khuẩn có thể tiết ra các hoạt chất sinh học thần kinh phức tạp như serotonin, norepinephrine và dopamine. 

Serotonin chủ yếu được tìm thấy trong đường tiêu hóa và hệ thống thần kinh trung ương. Khoảng 80% trên tổng số serotonin của cơ thể con người nằm trong ruột, được sử dụng để điều chỉnh chuyển động ruột, 20% còn lại được tổng hợp trong tế bào thần kinh Serotonergic trong thần kinh trung ương, nơi nó có nhiều chức năng khác nhau: Điều chỉnh tâm trạng, sự thèm ăn, giấc ngủ, co cơ và một số chức năng thuộc về nhận thức.

Serotonin bị suy giảm dẫn đến việc cảm thấy buồn chán, giảm sự ham muốn, giảm quan tâm hoặc dễ dàng cáu giận, gặp khó khăn trong việc hoàn thành công việc.

Phan Thanh - Theo khampha.vn/Sciencenews
Bình luận
Tin mới
  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

  • 18/11/2026

    Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế

    Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.

  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

Xem thêm