Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Lý giải chất hóa học trên da khiến bạn bị muỗi đốt nhiều hơn người khác

Khi muỗi đốt người, chúng thường để lại vết sưng tấy tròn và gây ngứa. Đó là dấu hiệu cho thấy muỗi “thích” làn da của bạn. Không chỉ đơn thuần là hút máu, muỗi còn có thể truyền bệnh, chẳng hạn như Zika, sốt xuất huyết hay sốt rét… Tuy nhiên, rất nhiều người phàn nàn về việc họ bị muỗi đốt nhiều hơn so với những người xung quanh. Vậy nguyên nhân nào gây ra điều này?

Muỗi không chỉ đơn thuần hút máu

Sốt rét là nguy cơ cao nhất trong số các bệnh truyền nhiễm gặp phải do muỗi truyền bệnh, chiếm 229 triệu trường hợp trên toàn cầu – trong đó khu vực Châu Phi dẫn đầu về số ca tử vong do sốt rét với khoảng 67% trường hợp tính trên toàn thế giới. Cho đến nay, các chiến lược kiểm soát véctơ sốt rét nhằm mục đích ngăn ngừa căn bệnh này vẫn là chưa đủ để khống chế chúng.

Các nhà nghiên cứu từ Đại học Pretoria mới đây đã tìm ra lý do vì sao muỗi lại thích một số cá thể nhất định hơn những người khác, và điều này có thể giúp ích trong việc tìm ra giải pháp cụ thể cho chiến lược mang tính toàn cầu. Theo đó, sự khác biệt của các chất hóa học trên bề mặt da là thứ có thể thu hút muỗi. Hai câu hỏi được đặt ra cho nghiên cứu bao gồm: những hợp chất nào có liên quan mật thiết đến vết muỗi đốt và những hợp chất nào liên quan đến việc cá nhân bất kỳ không hấp dẫn với muỗi – từ đó có thể được sử dụng để phát triển các loại thuốc đuổi muỗi.

Điều gì thu hút muỗi đối với một số người nhất định?

Theo các nhà khoa học, có nhiều yếu tố thu hút muỗi đến với một số người nhất định. Điều này bao gồm carbon dioxide (CO2), mùi cơ thể, màu sắc, nhiệt độ và hơi nước, thậm chí là học tập, rượu và thời gian mang thai. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đây của các chuyên gia chỉ tập trung vào các chất hóa học được tìm thấy trên bề mặt da. Những chất hóa học này thu hút muỗi cái – và chỉ có muỗi cái mới đốt con người để lấy máu vì chúng cần cho việc đẻ trứng phát triển.

Các chuyên gia thấy rằng muỗi tìm thấy vật chủ thông qua một loạt các bước hành vi nhất định. Bước đầu tiên của quá trình tìm kiếm vật chủ thường được thực hiện bằng các dấu hiệu như carbon dioxide hoặc dấu hiệu trực quan. Muỗi cái sử dụng các tín hiệu về độ ẩm và nhiệt ở gần vật chủ, và cuối cùng, mùi da ảnh hưởng đến việc lựa chọn địa điểm hạ cánh và đốt của chúng. Các chất hóa học trên da được sử dụng để làm tín hiệu liên lạc với các loài khác được gọi là các chất bán hóa sinh – và đây có thể là lý do tại sao muỗi thích một số cá thể nhất định có những chất này.

Các chất bán hóa học được tìm thấy trên bề mặt da gây thu hút muỗi

Theo các nhà nghiên cứu, đã tìm thấy hơn 500 hợp chất hóa học trên da được xác định, trong khi vẫn còn rất nhiều loại vẫn chưa được biết đến. Bằng phương pháp sử dụng các biện pháp kỹ thuật và công nghệ hiện đại, việc xác định những hợp chất bán hóa sinh này đang ngày càng được khám phá, cũng như hiểu rõ tiềm năng của chúng trong khả năng thu hút muỗi.

Các nhà nghiên cứu đã phát triển một thiết bị đeo bằng silicone, có thể được đeo như một chiếc vòng tay hoặc một vòng chân trên mẫu da của 20 cá nhân. Kết quả cho thấy có 69 hợp chất dễ bay hơi và bán bay hơi đã được xác định góp phần tạo ra sự khác biệt trong cấu hình hóa học da của các đối tượng tham gia nghiên cứu, và điều này mang tới sự thu hút cao hơn so với những người không mang các hợp chất này. Bên cạnh đó, 31 hợp chất trước đây chưa được biết đến cũng mang đến sự thu hút muỗi nhất định. Vì vậy, các cuộc điều tra tiếp theo đã được tiến hành và đã phát hiện thêm 20/31 hợp chất làm tăng khả năng bị muỗi đốt.

Các nhà nghiên cứu tin rằng các hợp chất mà họ xác định được sẽ mang đến hữu ích trong việc phát triển chiến lược kiểm soát véctơ sốt rét trong tương lai, hoạt động như chất dẫn dụ hoặc chất đẩy lùi muỗi. Vẫn cần nhiều nghiên cứu hơn nữa để kiểm chứng khả năng này.

Tổng kết

Theo các nghiên cứu, một số người gặp phải tình trạng muỗi đốt nhiều hơn so với người khác thông qua nhiều yếu tố tác động, từ màu sắc, độ ẩm, nhiệt độ, mức khí CO2 và đặc biệt là các chất hóa học có trên da. Việc xác định các yếu tố liên quan – đặc biệt là sự thay đổi và khác biệt về các chất hóa học trên da mang đến tiềm năng xây dựng những biện pháp phòng tránh muỗi hiệu quả, thúc đẩy quá trình giảm thiểu và đẩy lùi các bệnh lây truyền đang tồn tại hiện nay.

Tham khảo thêm thông tin trong bài viết: 6 mẹo làm giảm ngứa khi bị muỗi đốt

Bình luận
Tin mới
  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

  • 18/11/2026

    Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế

    Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.

  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

Xem thêm