Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Hoóc-môn sinh dục và sức khỏe phụ nữ

Hoóc-môn sinh dục nữ giúp phái đẹp duy trì sự trẻ trung, quyến rũ cho đến tăng cường trí nhớ, tính tập trung, ham muốn tình dục và cải thiện năng lượng.

Giống như testosterone ở đàn ông, hoóc-môn sinh dục nữ (Female sex hormones) đóng vai trò quan trọng, tác động đến cơ thể theo nhiều cách khác nhau ngay từ lúc dậy thì, như: duy trì sự trẻ trung, quyến rũ cho đến tăng cường trí nhớ, tính tập trung, ham muốn tình dục và cải thiện năng lượng..., thậm chí cả rủi ro gây ung thư vú. Tuy nhiên, còn rất nhiều điều chưa biết về các loại hoóc-môn này, trong đó có các vấn đề sau:

1. Hoóc-môn sinh dục nữ là gì?

Hoóc-môn sinh dục nữ là vật thể vô hình không nhìn thấy, không chạm tay vào được nhưng nó lại đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sinh dục của phụ nữ, nó quy định sự khác nhau giữa đàn ông và đàn bà, đồng thời cũng quy định sự khác biệt trong hoạt động sinh dục của phái đẹp. Từ tuyến sinh dục và buồng trứng, hoóc-môn sinh dục nữ được bài tiết ra gồm hai loại, estrogen và progesterone.

Hoóc-môn estrogen thúc đẩy sự phát dục của cơ quan sinh dục nữ và giữ gìn những thuộc tính của phụ nữ còn progesterone lại làm lợi cho quá trình biến hóa sinh lý, giúp phụ nữ đảm nhận chức năng mang thai, duy trì nòi giống.

Có thể hiểu nôm na hoóc-môn như là một loại hóa chất, một phần của hệ thống thông tin liên lạc trong cơ thể, kiểm soát các quá trình hoạt động của con người. Trong hai hoóc-môn này, estrogen được xem là quan trọng hơn cả, được sản xuất bởi buồng trứng (cũng như tuyến thượng thận và các mô mỡ, nhưng mức độ thấp hơn). Sau đó nó đi khắp cơ thể, kiểm soát một số lĩnh vực, từ chu kỳ kinh nguyệt cho đến kiểm soát trọng lượng cho đến điều tiết, kiểm soát mật độ xương…

ESTROGEN ẢNH HƯỞNG ĐẾN NHIỀU BỘ PHẬN CỦA CƠ THỂ PHỤ NỮ

2. Cơ chế suy giảm của estrogen theo thời gian diễn ra như thế nào?

Ở tuổi dậy thì, estrogen giúp cho bộ ngực phụ nữ phát triển, đồng thời hỗ trợ cho các đặc điểm sinh dục thứ phát, như lông mu, hông nang rộng phát triển theo. Nếu có thai, estrogen kết hợp với progesterone để ngưng quá trình tiếp tục rụng trứng giai đoạn thai kỳ.

Khi về già, estrogen giúp giữ cho làn da và mái tóc trẻ trung và khỏe mạnh, đồng thời duy trì ham muốn tình dục tiếp tục tồn tại. Chưa hết, estrogen còn giữ cho xương chắc khỏe bằng cách ngăn chặn quá trình tạo xương tự nhiên chậm lại do tuổi cao.

Đến thời kỳ mãn kinh, cơ chế sản xuất estrogen của cơ thể giảm. Đây chính là lý do vì sao thời kỳ mãn kinh thường xuất hiện nhiều hiện tượng lạ, như âm đạo khô, bốc hỏa, tính khí thất thường, mất ham muốn tình dục, tăng cân, lão hóa da và tóc. Đây là hậu quả của sự biến động của hoóc-môn estrogen trong cơ thể tạo ra.

3. Estrogen có thể gây đau ngực?

Trong chu kỳ kinh nguyệt diễn ra hàng tháng, estrogen thường gây ra hiện tượng đâu ngực, quá trình này giúp phụ nữ chuẩn cho cho giai đoạn mang thai sinh con do sự gia tăng các tế bào mới và làm tăng nguồn cung cấp máu.

Vì vậy, bộ ngực của phụ nữ đau và căng lên trước khi chu kỳ kinh nguyệt đến. Nếu không có thai, các tế bào này mới dần dần chết đi và được hấp thụ. Nhưng đôi khi, theo thời gian quá trình này liên tục diễn ra nên phát sinh hiện tượng mô sẹo, và mô sẹo này tạo thành bướu sợi tuyến, cục nổi mà người trong cuộc có thể sờ thấy, các cục u này chèn lên dây thần kinh và phát sinh đau đớn.

4. Estrogen tăng cao có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú?

Liệu pháp thay thế hoóc-môn (HRT), dùng thuốc để làm tăng nồng độ estrogen có thể làm giảm các triệu chứng mãn kinh. Bằng chứng khoa học cho thấy dùng HRT với hơn một liều tối thiểu, kéo dài hai hoặc ba năm, có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú ở phụ nữ khỏe mạnh. Do estrogen được sản xuất bởi mỡ cơ thể, nên phụ nữ thừa cân có nồng độ estrogen cao hơn so với phụ nữ có trọng lượng bình thường, và cũng là nhóm có có nguy mắc bệnh ung thư vú cao.

5. Estrogen là thủ phạm làm cho ung thư vú tái phát?

Những phụ nữ chẩn đoán bị ung thư vú thường được bác sĩ cho biết, bệnh ung thư mà họ đang mắc phải là loại ung thư hưởng ứng hoóc-môn hoặc dương tính estrogen/progesterone (ER / PR +).

Khoảng 85% số ca mắc bệnh ung thư vú là là nhóm hưởng ứng hormone, có nghĩa là các tế bào ung thư phụ thuộc vào estrogen, hoặc có thể là progesterone để tồn tại và phát triển. Khi nói về nguy cơ tái phát, bác sĩ cho biết cả estrogen lẫn progesterone đều có ảnh hưởng làm cho khối u tái phát nhưng estrogen có hiệu ứng lớn hơn.

Ảnh hưởng tích cực của estrogen lên các tế bào ung thư vú chính là lý do nó được sử dụng cho liệu pháp nội tiết tố, đó là một cua dùng thuốc dài 5 - 10 năm để làm giảm việc truy cập estrogen của tế bào ung thư. Tamoxifen, thường dùng cho phụ nữ tiền mãn kinh, có tác dụng “hoạt hóa” thụ thể tế bào ung thư, khiến chúng bất lực không thể hấp thụ estrogen.

Chất ức chế Aromatase (Femara, Aromasin, Arimidex) thường được dùng cho phụ nữ, nhất là nhóm đã qua mãn kinh, thực sự làm giảm quá trình bài tiết estrogen tới mức tối thiểu, thậm chí thấp hơn cả so với nhóm phụ nữ cao niên. Dù bằng cách nào, các tế bào ung thư cũng không thể tiếp nhận được estrogen dẫn đến bị triệt tiêu.

Làm gì để kiểm soát estrogen?

Nếu cảm thấy mức độ estrogen quá thấp,  nhất là khi suy nhược nóng bừng, tính khí thất thường, và xuất hiện các triệu chứng mãn kinh khác thi nên đi khám, tư vấn với bác sĩ để sử dụng một cua ngắn liệu pháp thay thế hormone thấp (HRT thấp).

Nếu thuộc nhóm có nguy cơ bị ung thư vú cao hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh, mang các đột biến gen BRCA, thì khi dùng liệu pháp hoóc-môn nên tư vấn bác sĩ để dùng nhóm thuốc làm giảm estrogen (hoặc ngăn chặn hoạt hóa của estrogen). Theo khuyến cáo, dùng thuốc này thường xuyên, càng lâu càng tốt để giảm nguy cơ ung thư vú, nhất là nhóm ung thư vú tiếp thụ hoóc-môn.

Khắc Hùng - Theo SKĐS
Bình luận
Tin mới
  • 30/05/2023

    Điều trị viêm họng liên cầu khuẩn

    Viêm họng liên cầu khuẩn là một bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn ảnh hưởng đến cổ họng và amidan. Cùng tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và biện pháp phòng bệnh qua bài viết sau đây.

  • 30/05/2023

    Có nên bổ sung vitamin khi đói?

    Uống vitamin vào buổi sáng có thể là một cách tốt để duy trì thói quen uống thuốc, nhưng dùng vitamin khi bụng đói có thể có một số nhược điểm. Đọc bài viết sau để biết cách mà bạn có thể tối đa hóa lượng vitamin của mình và tránh bị đau bụng.

  • 30/05/2023

    Thói quen vừa tắm vừa đánh răng có tốt không?

    Đánh răng khi tắm có thể giúp bạn tiết kiệm được vài phút trong chu trình vệ sinh cá nhân hàng ngày. Nhưng liệu đây có phải là ý tưởng tốt nhất mang lại hiệu quả vệ sinh cho bạn?

  • 29/05/2023

    Phân biệt dịch tiết âm đạo và rò rỉ nước tiểu

    Nước tiểu thường có màu vàng và lượng thường khá nhiều so với dịch tiết âm đạo. Bên cạnh đó, dịch tiết âm đạo ra thường có màu trắng và đặc hơn so với nước tiểu. Tiết dịch âm đạo quá nhiều và rò rỉ nước tiểu có nguyên nhân cơ bản khác nhau và bạn sẽ cần được thăm khám để chẩn đoán, cũng như điều trị sớm.

  • 29/05/2023

    Ung thư cổ tử cung tế bào nhỏ

    Đọc bài viết sau để khám phá thêm về ung thư cổ tử cung tế bảo nhỏ. Bài viết này sẽ đề cập đến các triệu chứng, yếu tố rủi ro cũng như cách chẩn đoán và điều trị bệnh.

  • 29/05/2023

    Nguyên nhân phát ban hình tròn

    Nguyên nhân gây phát ban hình tròn có thể do các vấn đề về da. Thông thường, người ta nghi ngờ phát ban hình tròn có thể là bệnh hắc lào (một tình trạng nấm da), nhưng phát ban có thể có hình dạng như hắc lào nhưng lại có một số đặc điểm khác biệt.

  • 28/05/2023

    Các loại chấn thương khi sinh

    Cùng tìm hiểu chấn thương khi sinh là gì và cần làm gì để đối phó với bệnh này qua bài viết sau đây.

  • 28/05/2023

    Thuốc làm tăng lượng đường máu

    Một số loại thuốc kê đơn và không kê đơn phổ biến có thể ảnh hưởng đến lượng đường trong máu. Mỗi loại thuốc có thể làm tăng đường huyết theo nhiều cơ chế khác nhau, nhưng kết quả cuối cùng là có thể gây ra bệnh tiểu đường hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng của bệnh.

Xem thêm