Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Cách mẹ dạy con biết chữ sớm

Cho dù là trẻ sơ sinh hay ở độ tuổi chập chững biết đi là mẹ có thể dạy chữ cho bé bằng một số cách đơn giản.

Cho dù là trẻ sơ sinh hay ở độ tuổi chập chững biết đi là mẹ có thể dạy chữ cho bé bằng một số cách đơn giản.

Bạn biết gì về sự phát triển ngôn ngữ sớm và biết chữ sớm?

Sự phát triển ngôn ngữ sớm và biết chữ sớm (đọc và viết) được bắt đầu ngay từ 3 năm đầu đời của trẻ và gắn liền với những tiếp xúc sớm như sách, truyện. Sự tương tác mà trẻ được trải nghiệm với sách, bút, màu... cùng với người lớn một cách thường xuyên giúp xây dựng nền tảng cho việc phát triển ngôn ngữ, kỹ năng đọc và viết. Biết chữ sớm là một trong những nhân tố đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành chất lượng của não bộ.
Những nghiên cứu gần đây của Trung tâm Y tế thuộc Đại học Boston kết hợp với Học viện Erikson đã chứng minh về sự tương tác hỗ trợ lẫn nhau giữa quá trình học nói và học ngôn ngữ viết được bắt đầu từ khi trẻ còn ẵm ngửa. Chúng ta biết rằng trẻ hình thành ý thức về ngôn ngữ, đọc và nói từ rất sớm trước khi chúng đi học. Trẻ học nói, đọc, viết thông qua các trải nghiệm ngôn ngữ xã hội khi người lớn hoặc trẻ lớn tuổi hơn tương tác với chúng thông qua việc sử dụng sách và các phương tiệnngôn ngữ khác như báo chí, biển hiệu...

Các nghiên cứu chỉ ra rằng: 

- Ngôn ngữ, kỹ năng đọc và viết phát triển cùng lúc và liên quan mật thiết tới nhau.

- Phát triển kỹ năng biết chữ sớm là một trong các bước phát triển liên tục của não bộ được bắt đầu ngay từ những năm tháng đầu đời.

- Phát triển kỹ năng ngôn ngữ sớm thông qua các tương tác tích cực với các tài liệu ngôn ngữ và với người khác.

Biết chữ sớm không có nghĩa là dạy đọc sớm

Hiểu biết về sự phát triển ngôn ngữ sớm và biết chữ sớm mang lại những cách nhìn mới trong việc giúp trẻ học nói, đọc và viết. Tuy nhiên điều đó không biện hộ cho việc dạy đọc đối với trẻ nhỏ. Nếu ép trẻ dưới 1 tuổi và trẻ trong độ tuổi chập chững biết đi học đọc bằng cách áp dụng hình mẫu giáo dục của người lớn (ví dụ như việc học đọc và viết thực sự) là cách làm không phù hợp.

Biết chữ sớm nhấn mạnh tới các kỹ năng hấp thu một cách tự nhiên và linh hoạt thông qua việc thưởng thức những cuốn sách, qua những tương tác tích cực giữa trẻ và người lớn, và những trải nghiệm giàu tính ngôn ngữ. Áp dụng cách dạy ngôn ngữ máy móc, cứng nhắc đối với trẻ chưa sẵn sàng cho việc học đọc gây ra những tác động xấu và làm tổn thương sự phát triển ngôn ngữ của trẻ dẫn tới thất bại trong giáo dục ngôn ngữ sớm.

Trẻ sơ sinh và trẻ trong độ tuổi chập chững đi có thể làm gì để phát triển ngôn ngữ sớm

Biết chữ sớm là nhân tố cốt yếu trong phát triển ngôn ngữ và nên được các bậc phụ huynh quan tâm. Thông qua việc tập trung vào tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ trong những năm đầu đời, việc tương tác giữa trẻ với sách và truyện mang một ý nghĩa mới. Việc bé khám phá và chơi với sách, hát bài hát thiếu nhi, nghe kể chuyện, nhận biết chữ, viết ra những nét bút nghệch ngoạc... tất cả đều là hành vi xây dựng và phát triển nền tảng ngôn ngữ.

Những hành vi ngôn ngữ sớm

Hành vi đối xử với sách: Hành vi liên quan đến thao tác bằng tay của bé hoặc cách bé xử lý một quyển sách như: mở sách, lật trang và thậm chí là nhai sách.

Nhìn và nhận biết: Hành vi liên quan đến việc bé chú ý và phản ứng như thế nào với các bức tranh trong sách, ví dụ như nhìn chăm chú hoặc cười với bức tranh bé thích, các hành động cho thấy bé bắt đầu hiểu bức tranh trong sách như chỉ tay vào hình ảnh của vật thân quen.

Hiểu tranh và chuyện: Hành vi thể hiện bé hiểu hình ảnh và tình tiết câu chuyện như bắt chước hành động bé nhìn thấy trong hình hoặc nói về tình tiết của câu chuyện.

Hành vi đọc truyện: Hành vi bập bẹ như giả vờ đọc sách hoặc di chuyển ngón tay theo các chữ trong truyện.

Ảnh minh họa - Internet

Bé thích sách gì

Bé 0-6 tháng tuổi:

- Sách có hình ảnh lớn, đơn giản, nhiều màu sắc.

Bé 6-12 tháng tuổi:

- Sách tranh có trang dày, có thể treo lên hoặc bày trên sàn nhà.

- Sách có tranh hình em bé, hình các đồ vật, con vật quen thuộc.

- Album ảnh gia đình và bạn bè.

Bé 12-24 tháng tuổi:

- Sách tranh màu bé có thể mang theo: sách các con vật, sách có hình các em bé làm những hành động quen thuộc như chơi, ngủ...

- Sách truyện đọc trước khi đi ngủ.

- Sách có nội dung hội thoại đơn giản như chào hỏi, tạm biệt.

- Sách có chữ cỡ to trên mỗi trang, tốt nhất là chữ có vần như thơ vè.

Bé 2-3 tuổi

- Sách kể về các câu chuyện có nội dung đơn giản.

- Thơ, vè có nhịp điều, vần ngắn gọn đơn giản để bé có thể học thuộc.

- Sách đọc trước khi đi ngủ.

- Sách đếm số, chữ cái abc, nhận biết hình khối, kích cỡ.

- Sách về các con vật, phương tiện giao thông, rau củ, dụng cụ nhà bếp....

- Sách có hình các nhân vật hoạt hình yêu thích.

- Sách truyện có hội thoại đơn giản.

Những cách cùng bé đọc sách

- Cùng xem, đọc sách với bé mỗi ngày bất cứ lúc nào, ở đâu: lúc chơi, trước khi đi ngủ, trên xe bus...

- Hãy vui vẻ: Bé học bắt đầu từ thái độ yêu sách của bạn. Luôn vui vẻ khi cùng bé xem sách điều này là gia vị vô cùng quan trọng khi dạy bé đọc.

- Chỉ cần một vài phút thôi cũng tốt - Đừng lo lắng khi bạn không đọc hết câu chuyện. Khi bé lớn hơn bé sẽ tập trung thời gian lâu hơn.

- Hãy nói và hát về hình ảnh trong sách: Đôi khi bạn không nhất thiết phải đọc câu chuyện, thay vào đó bạn có thể nói hoặc hát 1 bài trong khi chỉ cho bé xem tranh.

- Hãy để cho bé tự lật trang: Bé cần những trang sách dày cứng và giúp bé lật trang, nhưng đến khi 3 tuổi bé đã có thể tự lật trang thành thạo. Hãy để cho bé tự lật trang dù bé lật nhiều trang 1 lần.

- Cho bé xem trang bìa: giải thích ngắn gọn cho bé cuốn sách kể về chuyện gì trong khi chỉ.

- Chỉ cho bé xem chữ: Di chuyển ngón tay theo từng chữ bạn đọc từ trái qua phải

- Làm cho câu chuyện sống động: đọc, kể chuyện bằng giọng điệu sáng tạo cho từng nhân vật và dùng cả ngôn ngữ cơ thể để minh họa.

- Hỏi bé vể câu chuyện đồng thời khuyến khích bé đặt câu hỏi.

- Khuyến khích bé kể lại câu chuyện: trẻ từ 3 tuổi đã có khả năng ghi nhớ một câu chuyện, và nhiều bé còn thích sáng tạo khi kể chuyện nữa đấy.

Theo Baodatviet.vn
Bình luận
Tin mới
  • 22/11/2026

    Thoái hóa điểm vàng dạng teo địa lý: Bệnh tiến triển như thế nào và có thể kiểm soát ra sao?

    Thoái hóa hoàng điểm dạng teo địa lý là giai đoạn tiến triển của thoái hóa điểm vàng thể khô, có thể gây mất thị lực trung tâm vĩnh viễn. Vậy bệnh tiến triển theo thời gian như thế nào và người bệnh có thể làm gì để bảo tồn thị lực còn lại?

  • 21/11/2026

    Ngừng đột ngột thuốc giảm cân GLP-1 có thể làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ

    Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn theo dõi người bệnh sau khi ngưng sử dụng các loại thuốc giảm cân nhóm GLP-1 (như Ozempic, Wegovy, Mounjaro) vừa đưa ra lời cảnh báo: các lợi ích bảo vệ tim mạch có thể biến mất nhanh chóng sau khi dừng thuốc, đi kèm với nguy cơ biến cố nhồi máu cơ tim và đột quỵ tăng tới 22%.

  • 21/11/2026

    Rối loạn cương dương ở nam giới trẻ: Nguyên nhân và cách khắc phục

    Rối loạn cương dương không còn là vấn đề riêng của nam giới lớn tuổi. Ngày càng nhiều nam giới trẻ gặp phải tình trạng này do lối sống và áp lực tâm lý. Vậy nguyên nhân do đâu và làm thế nào để cải thiện?

  • 20/11/2026

    Nhịn ăn gián đoạn: Cơ chế, lợi ích và những người không nên áp dụng

    Nhịn ăn gián đoạn là chế độ ăn tập trung vào thời điểm ăn thay vì loại thực phẩm được ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích đối với cân nặng và chuyển hóa, tuy nhiên phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người.

  • 20/11/2026

    Xem tivi quá nhiều ở tuổi 40-50 có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ

    Nhiều người coi việc xem tivi là cách thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy thói quen này ở độ tuổi trung niên có thể để lại hậu quả không nhỏ cho não bộ khi về già.

  • 19/11/2026

    Liệt mặt hai bên: Những điều cần biết

    Liệt mặt hai bên là tình trạng yếu cơ ở cả hai bên mặt cùng lúc, đây là tình trạng bệnh lý hiếm gặp và thường là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý tiềm ẩn về toàn thân, thần kinh hoặc nhiễm trùng cần được thăm khám kỹ lưỡng. Cùng tìm hiểu về bệnh lý này qua bài viết sau!

  • 19/11/2026

    Bệnh khàn tiếng kéo dài ở giáo viên và cách phòng ngừa hiệu quả

    Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.

  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

Xem thêm