Sốc nhiệt mùa nắng nóng: Nhận biết dấu hiệu và xử trí khẩn cấp đúng cách

Mùa hè 2025, nhiều tỉnh thành tại miền Bắc và miền Trung Việt Nam ghi nhận nhiệt độ lên đến 40-43°C. Không chỉ người làm việc ngoài trời mà ngay cả những người ở trong nhà cũng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao nếu không có điều kiện làm mát phù hợp. Hiểu đúng về sốc nhiệt và kiệt sức do nóng là điều mà mọi gia đình đều cần biết.

1. Phân biệt kiệt sức do nóng và sốc nhiệt

Kiệt sức do nóng (Heat Exhaustion)

Đây là giai đoạn cảnh báo sớm, xảy ra khi cơ thể mất nhiều nước và muối khoáng. Biểu hiện gồm: ra mồ hôi nhiều, da ẩm và lạnh, mạch đập nhanh và yếu, chóng mặt, buồn nôn, đau đầu và cơ thể mệt mỏi. Nhiệt độ cơ thể thường dưới 40°C. Nếu được xử lý đúng cách ngay lúc này, tình trạng sẽ cải thiện trong vòng 30 phút.

Sốc nhiệt (Heat Stroke)

Đây là tình trạng khẩn cấp đe dọa tính mạng. Nhiệt độ cơ thể vượt quá 40°C, da nóng và khô (hoặc ẩm trong sốc nhiệt do gắng sức), lú lẫn, mất định hướng, co giật, và có thể mất ý thức. Mọi trường hợp nghi ngờ sốc nhiệt đều cần gọi cấp cứu 115 ngay lập tức.

2. Những đối tượng có nguy cơ cao

Người cao tuổi (trên 65 tuổi) có khả năng điều nhiệt kém hơn do quá trình lão hóa. Trẻ em dưới 4 tuổi chưa phát triển hoàn thiện hệ thống điều tiết nhiệt độ cơ thể. Người mắc bệnh tim mạch, tiểu đường, hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc chống trầm cảm cũng có nguy cơ cao hơn. Công nhân lao động ngoài trời và vận động viên tập luyện cường độ cao cũng cần đặc biệt thận trọng.

3. Xử trí khi gặp nạn nhân nghi sốc nhiệt

Bước 1: Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Sốc nhiệt là cấp cứu y tế - không chần chừ.

Bước 2: Đưa nạn nhân vào nơi thoáng mát, có điều hòa hoặc quạt mạnh. Tháo bỏ quần áo dày.

Bước 3: Làm mát cơ thể ngay lập tức bằng mọi biện pháp có sẵn: chườm đá vào nách, bẹn, cổ (nơi có nhiều mạch máu lớn), dùng khăn ướt lạnh lau khắp người, phun nước mát lên da.

Bước 4: Nếu nạn nhân còn tỉnh và có thể nuốt, cho uống nước mát từng ngụm nhỏ. KHÔNG cho uống nước nếu nạn nhân đang co giật hoặc mất ý thức.

Bước 5: Không được để nạn nhân một mình và theo dõi sát nhịp thở cho đến khi xe cấp cứu đến.

4. Biện pháp phòng ngừa sốc nhiệt

Uống đủ nước (ít nhất 2-3 lít/ngày trong mùa hè) dù không thấy khát. Mặc quần áo sáng màu, thoáng mát, che đầu khi ra ngoài. Hạn chế hoạt động ngoài trời trong khung giờ 11h-15h khi nắng đỉnh điểm. Không để trẻ em hoặc người già trong xe hơi đỗ dưới nắng dù chỉ vài phút.