Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Cúm và bệnh hen

Hen phế quản là một trong những bệnh lý mạn tính đường hô hấp thường gặp nhất, với khoảng 300 triệu người mắc trên thế giới.

Trong 2 thập kỷ gần đây, tần xuất mắc cũng như những gánh nặng do bệnh gây ra đã gia tăng một cách nhanh chóng, nhất là ở trẻ em. Bệnh thường diễn biến cấp từng đợt xen kẽ với những giai đoạn ổn định, trong đó, các đợt cấp có thể bị khởi phát do nhiều yếu tố khác nhau như thay đổi thời tiết (gây nhiệt độ lạnh và độ ẩm cao), gắng sức, sang chấn tâm lý, thuốc… và đặc biệt là tình trạng nhiễm virus đường hô hấp.

Các chủng virus thường gặp nhất gây ra đợt cấp của hen là hợp bào hô hấp, virus cúm, á cúm và rhinovirus, trong đó, hợp bào hô hấp thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, virus cúm và rhi­novirus thường gặp ở trẻ lớn và người trưởng thành, còn virus á cúm có thể gặp ở tất cả các lứa tuổi. Virus cúm thuộc họorthomyxovirus.

Dựa vào protein nhân, có 3 chủng là cúm A, B và C, trong đó 2 chủng A và B thường gây bệnh ở người, đặc biệt cúm A thường nặng hơn cúm B và có thể tạo thành dịch. Cúm là một bệnh mang tính mùa vụ, với tỷ lệ mắc bệnh cao nhất là vào mùa đông xuân, do có độ ẩm không khí cao tạo điều kiện cho virus dễ phát triển. Hàng năm, các vụ dịch cúm xảy ra ở khắp nơi trên thế giới đã gây ra không ít trường hợp tử vong và các tổn thất cho người bệnh, đặc biệt là với những người mắc các bệnh lý mạn tính đường hô hấp như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính…

Tác động tiêu cực của cúm đối với bệnh hen là điều đã được nhận biết từ nhiều năm nay. Rất nhiều nghiên cứu đã cho thấy, số lần đi khám, cấp cứu, số lần nhập viện, lượng thuốc sử dụng trong điều trị hen, số đợt cấp của hen, tỷ lệ viêm phổi và tỷ lệ tử vong do hen đều tăng lên rõ rệt trong mùa cúm ở những người bệnh hen, đặc biệt là trẻ em và những người trên 65 tuổi. Ngoài ra, còn có những bằng chứng cho thấy, các tổn thất cũng như những phiền toái do cúm gây ra ở những người bệnh hen cũng đều cao hơn so với những người không mắc hen. 

Tiêm phòng vaccin cúm ở người bệnh hen:

Do các tác động tiêu cực cúm đối với người bệnh hen nên dễ hiểu khi các nhà khoa học đã rất nỗ lực tìm kiếm các biện pháp nhằm làm giảm tỷ lệ mắc cúm ở những người bệnh này, và tiêm phòng vaccin cúm là một trong những biện pháp đầu tiên được nghĩ đến. Ở những nước phát triển, vaccin cúm được thay đổi hàng năm và thường có chứa 3 loại virus cúm nhiều khả năng xuất hiện nhất trong năm đó.

Nếu được sử dụng đúng, khả năng bảo vệ của vaccin cúm ở những người khoẻ mạnh dưới 65 tuổi là khoảng 70-90% và ở trẻ em là 30-60%, ở những người trên 65 tuổi, khả năng bảo vệ sẽ thấp hơn. Trước đây đã có những nghi ngờ về khả năng vaccin cúm có thể gây tăng sức cản đường thở và dẫn đến các cơn hen cấp.

Tuy nhiên, một số nghiên cứu trong các vụ dịch cúm gần đây cho thấy, việc tiêm phòng vaccin cúm không làm tăng số cơn hen như những mối nghi ngại này. Một mối quan tâm khác đối với việc tiêm phòng vaccin cúm là liệu việc dùng glucocorticoid trong điều trị hen có làm giảm đáp ứng miễn dịch của cơ thể đối với vaccin cúm hay không. Một số nghiên cứu có qui mô lớn gần đây đã chứng minh rằng, việc dùng các thuốc glucocorticoid đường uống hoặc tiêm truyền ngắn ngày (như methylprednisolone, prednisolone) hoặc đường hít (như fluticasone, budesonide) đều không làm ảnh hưởng đáng kể đến khả năng kích thích sinh miễn dịch của vaccin cúm.

Tính an toàn và hiệu quả bảo vệ của vaccin cúm đối với những người bệnh hen cũng là một vấn đề rất được quan tâm. Theo kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả nước ngoài thì những bệnh nhân hen được tiêm phòng vaccin cúm có số lần đi cấp cứu vì hen cũng như lượng thuốc điều trị hen tiêu thụ thấp hơn đáng kể so với những bệnh nhân không được tiêm phòng.

Ngoài ra, tỷ lệ xảy ra các tai biến do tiêm phòng vaccin cúm ở những người bệnh hen cũng không cao hơn so với những người khoẻ mạnh. Do sự an toàn và những lợi ích mà vaccin cúm đem lại cho người bệnh hen, vaccin này đã được khuyến cáo sử dụng cho những người bệnh hen trên 65 tuổi và trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi. Để đảm bảo hiệu quả, vaccin cúm nên được tiêm nhắc lại hàng năm vào trước mùa cúm.

Điều trị cúm ở những người bệnh hen:

Trong các chủng virus có thể gây khởi phát các đợt cấp của hen, chỉ virus cúm là có thể điều trị và dự phòng được một cách có hiệu quả bằng thuốc. Thuốc diệt virus cúm nên được dùng sớm ngay khi cúm được chẩn đoán xác định, tốt nhất là trong vòng 48 giờ đầu sau khi bệnh khởi phát. Để phát hiện sớm được cúm, bên cạnh các phương tiện xét nghiệm phục vụ cho chẩn đoán, điều rất cần thiết là các thày thuốc và người bệnh hen phải ý thức được sự phổ biến và nắm được những triệu chứng sớm của bệnh như đau họng, ngạt xổ mũi, hắt hơi, ho và sốt.

Điều trị thuốc diệt virus sớm không chỉ giúp giảm các biến chứng của bệnh mà còn giảm nguy cơ lây lan ra cộng đồng cũng như các tác động tiêu cực đối với bệnh hen.

Các nghiên cứu gần đây cho thấy, dùng sớm oseltamivir, một loại thuốc diệt virus mới có hiệu quả với nhiều chủng cúm khác nhau cho những trẻ em hen bị cúm giúp cải thiện chức năng phổi và giảm số cơn hen trong thời gian mắc cúm.

Bên cạnh đó, thuốc này cũng có độ an toàn khá cao, kể cả với trẻ em, nên thường được sử dụng trong điều trị và dự phòng cúm ở người bệnh hen, tuy nhiên giá thành điều trị của thuốc khá cao. Các thuốc diệt virus cúm trước đây thường sử dụng như aman­tadine và rimantadine có nhiều tác dụng phụ và đã bị kháng bởi khá nhiều chủng virus cúm A ở các vụ dịch cúm trong một vài năm gần đây nên ít được sử dụng.

Một điều cần lưu ý là trong các đợt cấp của hen do cúm khởi phát, các thuốc điều trị hen có thể được sử dụng một cách an toàn mà không gây ra các tác động tiêu cực đối với cúm, kể cả glucocorticoid đường toàn thân nếu được sử dụng ngắn 10 ngày.

Ths.Bs. Nguyễn Hữu Trường - Theo Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng BV Bạch mai
Bình luận
Tin mới
  • 04/04/2025

    Làm thế nào để cải thiện lưu thông máu của bạn?

    Khi chân tay không nhận đủ máu, tay hoặc chân của bạn có thể cảm thấy lạnh hoặc tê. Nếu bạn có làn da sáng, chân của bạn có thể chuyển sang màu xanh. Lưu thông máu kém cũng có thể làm khô da, khiến móng tay giòn và khiến tóc rụng, đặc biệt là ở chân và bàn chân. Một số nam giới có thể gặp khó khăn trong việc cương cứng hoặc duy trì sự cương cứng. Và nếu bạn bị tiểu đường, vết trầy xước, vết loét hoặc vết thương của bạn có xu hướng lành chậm hơn. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn một số mẹo để cải thiện lưu thông máu.

  • 03/04/2025

    Ăn gì cho đẹp da, khắc phục da sần sùi do vảy nến?

    Người bị vảy nến nên bổ sung các loại thực phẩm chống viêm, giàu vitamin đồng thời hạn chế những thực phẩm có khả năng khiến bệnh phát triển, góp phần kiểm soát tốt bệnh và giúp làn da đẹp mịn màng hơn.

  • 03/04/2025

    Đẻ mắc vai hay dấu hiệu “con rùa” trong sản khoa

    Đẻ mắc vai hay còn gọi là dấu hiệu “con rùa” - là tình trạng xảy ra khi một hoặc cả hai vai của em bé bị kẹt trong quá trình sinh thường. Không có dấu hiệu báo trước và không có cách nào để ngăn ngừa tình trạng này xảy ra. Nguyên nhân gây ra tình trạng này có thể bao gồm việc em bé quá lớn, xương chậu của mẹ nhỏ hoặc đỡ đẻ sai tư thế. Tình trạng này có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng bao gồm cả chấn thương thần kinh cho em bé. Cùng đọc bài viết sau để hiểu thêm về tình trạng này!

  • 02/04/2025

    Nâng cao tầm vóc Việt

    Tầm vóc không chỉ là thước đo chiều cao đơn thuần mà còn phản ánh sức khỏe và sự phát triển toàn diện của một dân tộc. Tuy nhiên, thực trạng chiều cao của người Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế so với bạn bè quốc tế

  • 01/04/2025

    Tăng cường miễn dịch cho trẻ mùa xuân

    Mùa xuân đến, mang theo không khí ấm áp và sức sống mới cho vạn vật. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm giao mùa, khí hậu biến đổi thất thường, tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn, virus và mầm bệnh sinh sôi phát triển.

  • 01/04/2025

    Ngày Thế Giới Nhận Thức về Tự Kỷ: Hiểu đúng và đồng hành cùng người tự kỷ

    Ngày 2 tháng 4 hàng năm, thế giới cùng hướng về Ngày Thế Giới Nhận Thức về Tự Kỷ – một sự kiện do Liên Hợp Quốc khởi xướng nhằm kêu gọi sự quan tâm sâu sắc hơn đến rối loạn phổ tự kỷ (ASD).

  • 31/03/2025

    Chăm sóc da cho bé vào mùa xuân: Mẹo nhỏ cho mẹ

    Mùa xuân là thời điểm giao mùa, khí hậu thất thường, hanh khô, độ ẩm thấp, dễ gây ra những ảnh hưởng không tốt đến làn da nhạy cảm của trẻ nhỏ.

  • 30/03/2025

    Những thay đổi về làn da tuổi mãn kinh

    Tuổi mãn kinh không chỉ gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe sinh lý nữ, mà còn ảnh hưởng đến làn da. Chị em phụ nữ nên lưu ý điều gì khi chăm sóc da tuổi ngoài 40?

Xem thêm