Viêm gan B - Căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm

Hepatitis B: What It Is, Symptoms, Transmission & Treatment

Tổng quan về viêm gan B 

Viêm gan B mạn tính là nguyên nhân chính gây bệnh gan ở Việt Nam như xơ gan và ung thư gan. Nước ta là một trong những nước có tỷ lệ mắc viêm gan B cao. Ước tính có khoảng 8,6 triệu người nhiễm virus viêm gan B. Tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B mạn tính được ước tính khoảng 8,8 % ở nữ giới và 12,3 % ở nam giới.

Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiếp xúc với máu hoặc các chất dịch khác trên cơ thể người bệnh.

Hiện nay viêm gan B là bệnh có thể phòng ngừa được bằng cách sử dụng tiêm vaccine, 100% an toàn và hiệu quả. Vaccine viêm gan B ngăn ngừa lây nhiễm và các hậu quả mạn tính của bệnh.

Nguyên nhân gây bệnh

Bệnh do virus HBV gây ra. Virus này có thể sống lên được tới 30 phút ở 100 độ C, ở nhiệt độ -20 độ C và có thể sống lên tới 20 năm.

Virus viêm gan B có thể tồn tại bên ngoài cơ thể lâu nhất tới 7 ngày. Trong thời gian này, virus vẫn có thể gây nhiễm nếu xâm nhập được vào cơ thể của người chưa được tiêm vaccine. Thời gian ủ bệnh trung bình lên tới 75 ngày, nhưng thời gian thực tế có thể dao động từ 30 đến 180 ngày.

Triệu chứng của viêm gan B

1. Triệu chứng viêm gan B cấp tính

Thời gian ủ bệnh từ 1-6 tháng. Hầu như không ai để ý tới những triệu chứng của bệnh khi trong giai đoạn cấp tính. Tuy nhiên, ở một số trường hợp người bệnh, họ sẽ trải qua triệu chứng của viêm B giai đoạn đầu, bao gồm vàng da và mắt. Nước tiểu đậm màu, cơ thể cảm giác mệt mỏi, buồn nôn và đau bụng. Nhiều trường hợp sẽ có triệu chứng lơ mơ, buồn ngủ, đăng trí, thậm chí sờ thấy gan to,

2. Triệu chứng của viêm gan B mạn tính

Phần lớn bệnh nhân viêm gan mạn tính không có triệu chứng gì. Một số người khác viêm mạn tính nặng vẫn có các triệu chứng của viêm cấp như mệt mỏi, chán ăn, đau bụng.

Biểu hiện lâm sàng: Gan phình to, lòng bàn tay son. Khi bệnh mạnh tính lâu ngày, sẽ dẫn đến xơ gan, bệnh nhận có thể bị báng bụng, vàng da, xuất huyết tĩnh mạch thực quản và dạ dày. Xuất hiện tuần hoàn bàng hệ cửa – chủ do tăng áp lực tĩnh mạch cửa (tĩnh mạch lớn nổi gồ trên da và tỏa ra từ rốn hình đầu sứa), nữ hóa tuyến vú ở nam, tinh hoàn teo nhỏ do suy gan làm rối loạn nồng độ hormone giới tính trong cơ thể.

Truyền nhiễm viêm gan B như thế nào?

1. Viêm gan B lây truyền như thế nào?

Bệnh lây truyền qua tiếp xúc với máu hoặc các chất dịch khác của cơ thể người bị nhiễm bệnh. Virus viêm gan B rất dễ lây lan.

Chủ yếu, viêm gan B lây nhiễm qua 3 đường: đường máu, đường tình dục và từ mẹ sang con.

2. Đường lây nhiêm từ mẹ sang con:

HBV lây truyền rất đặc biệt, phần lớn quá trình xảy ra trong giai đoạn chu sinh hoặc những tháng đầu sau sinh. HBV không lây qua nhau thai.

Mức độ lây nhiễm HBV tùy thuộc vào nồng độ virus viêm gan B (HBV DNA) và tình trạng HbeAg của người mẹ vào 3 tháng cuối thai kỳ. Nếu người mẹ có nồng độ HBV cao và HbeAg (+) thì khả năng lây truyền cho con rất cao.

Tỉ lệ HBsAg càng cao thì thỉ lệ truyền bệnh càng cao. Tuy nhiêm việc này có thể được ngăn chặn nếu tiêm vaccine cho trẻ sau 12h khi được sinh ra.

3. Đường lây nhiễm qua máu:

Nếu tiếp xúc với da hoặc niêm mạc khi bị trầy xước không vẹn toàn. Khi tiếp xúc với máu của người bị nhiêm HBV thì nguy cơ nhiễm bệnh rất là cao. HBV cũng đã được tìm thấy trong dịch cơ thể khác như dịch cơ thể, sữa mẹ, nước bọt, mồ hôi, nước tiểu, phân. Vì vậy khi da hoặc niêm mạc bị tổn thương, các dịch này cũng thể lây nhiêm HBV.

Tái sử dụng kim tiêm và ống tiêm: Việc lây truyền bệnh cũng có thể xảy ra nếu sử dụng chung kim tiên và ống tiêm trong cùng một khu vực sinh hoạt.

4. Đường lây nhiễm qua đường tình dục:

Khi quan hệ tình dục không an toàn (không sử dụng bao cao su hoặc sử dụng chung dụng cụ tình dục) với người bị viêm gan B, bạn cũng sẽ có khả năng bị nhiễm HBV. Virus có trong dịch tiết của người nhiễm sẽ thâm nhập vào cơ thể bạn qua các vết xước nhỏ và sau đó, xâm nhập vào máu gây nhiễm HBV. Hình thức lây truyền qua đường tình dục đặc biệt hay gặp ở những người đàn ông không được tiêm chủng có quan hệ tình dục đồng giới có nhiều bạn tình hoặc tiếp xúc với gái mại dâm.

Đối tượng có nguy cơ mắc bệnh HBV

• Những người thường xuyên phải truyền máu hoặc các sản phẩm từ máu; bệnh nhân chạy thận nhân tạo, ghép tạng

• Người sử dụng các chất kích thích, gây nghiện

• Tiếp xúc với người trong gia đình đang mắc bệnh HBV mạn tính

• Người có nhiều quan hệ tình dục

Phòng ngừa bệnh viêm gan B

Tiêm vaccine viêm gan B là biện pháp phòng ngừa chính trong phòng ngừa viêm gan B. WHO khuyên cáo cần tiêm vaccine gan B càng sớm càng tốt trong 24h sau khi trẻ được sinh và các mũi tiếp theo vào tháng 2, 3, 4. Tiêm vaccine viêm gan B có tác dụng tạo ra kháng thể bảo vệ ở hơn 95% trẻ sơ sinh, trẻ em và thanh niên. Hiệu quả bảo vệ cao, kéo dài ít nhất 20 năm và có thể lên tới suốt đời nếu nồng độ kháng thể virus cao.

Để phòng ngừa viêm gan B, hãy

• Hạn chế uống bia, rượu, có chế độ ăn uống lành mạnh nhiều rau quả ít dầu mỡ; những người xơ gan nên giảm muối trong chế độ ăn.
• Cẩn trọng với các loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng có thể gây hại cho gan (đặc biệt là thuốc Bắc thuốc Nam không rõ nguồn gốc)
• Sát trùng cẩn thận khi bị thương, chảy máu
• Sử dụng biện pháp bảo vệ khi quan hệ tình dục để tránh lây nhiễm
• Không dùng chung kim tiêm
• Không sử dụng chung dụng cụ hoặc phải được sát trùng trước khi xăm người, châm cứu, xỏ lỗ tai

Các biện pháp điều trị viêm gan B

Bác sĩ sẽ dựa vào kết quả xét nghiệm: nồng độ virus HBV DNA trong cơ thể bệnh nhân và trong một số trường hợp có thể phải sinh thiết gan nhằm đưa ra phác đồ điều trị viêm gan B thích hợp. Việc điều trị chủ yếu là ngăn chặn sự sinh sôi, nhân lên của virus hoặc các chất làm rối loạn quá trình tổng hợp, tự nhân lên của virus.

Các trường hợp mẹ đã nhiễm HBV, sau sinh em bé cần được tiêm huyết thanh đặc hiệu chống virus HBV

Khi mắc bệnh, cần tăng cường đề kháng của cơ thể bằng nghỉ ngơi, chế độ ăn uống cần chú ý đến các loại thực phẩm có lợi cho gan, hạn chế uống rượu. Rượu không những gây ra xơ gan mà còn hỗ trợ quá trình sao chép, sinh sản của virus viêm gan nên làm tăng số lượng virus lưu hành trong máu và từ đó là suy giảm khả năng chống chọi của tế bào gan trước sự tấn công của virus.