Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Cảnh giác với chứng trào ngược dạ dày – thực quản ở trẻ em

Hiện tượng thường thấy ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là nôn trớ, nhất là khi trẻ ăn hay bú quá no. Đây được cho là một dấu hiệu sinh lý thường gặp không đáng ngại ở lứa tuổi này. Tuy nhiên, khi nôn trớ diễn ra thường xuyên ngay cả lúc không quá no hay nôn trớ ngay khi thay đổi tư thế đột ngột… các bố mẹ cần nghĩ ngay đến bệnh lý trào ngược dạ dày – thực quản.

Cảnh giác với chứng trào ngược dạ dày – thực quản ở trẻ em

Liệu tình trạng nôn trớ nhiều ở trẻ em có phải là hiện tượng bình thường hay không? Điều đó còn phụ thuộc vào tùy từng hoàn cảnh. Nôn trớ sẽ là hiện tượng hoàn toàn bình thường đối với trẻ sau khi ăn hay thậm chí nôn xảy ra không rõ nguyên nhân hoặc dấu hiệu cảnh báo. Trên thực tế, một số trẻ bị trớ khá thường xuyên và không có dấu hiệu bị ốm.

Nhưng khi trẻ bị thớ nhiều đến mức ảnh hưởng đến tăng trưởng hoặc gây đau họng hay khó thở thì đây không còn là hiện tượng bình thường nữa. Đó được gọi là chứng trào ngược dạ dày – thực quản (hay GERD). Các triệu chứng khác có thể bao gồm ho, nôn ọe trong khi ăn, có biểu hiện đau bụng như uốn cong lưng, chân thẳng đơ, quấy khóc khi tỉnh giấc…

Đưa trẻ đi khám bác sỹ

Nếu bé nhà bạn bị nôn trớ nhiều nhưng không có ảnh hưởng gì đến sức khỏe của bé và vẫn tăng cân bình thường thì bạn cũng không cần thiết cho trẻ đi khám ngay. Bạn có thể đề cập đến các triệu chứng đó khi đưa trẻ đi khám định kỳ.

Tuy nhiên, nếu bạn thấy rằng tình trạng này đang ảnh hưởng khá nhiều đến việc tăng cân hay làm trẻ thấy khó chịu, hãy đưa trẻ đi khám bác sỹ ngay. Bác sỹ sẽ giúp chẩn đoán trẻ có bị trào ngược dạ dày – thực quản hay không và có biện pháp điều trị làm giảm các triệu chứng.

Nếu trẻ bị nôn dữ dội sau khi ăn, hãy thông báo cho bác sỹ biết. Hiện tượng này có thể là dấu hiệu của chứng hẹp môn vị, một căn bệnh có thể dẫn tới những vấn đề về sức khỏe nghiêm trọng khác như suy dinh dưỡng hay mất nước.

Nguyên nhân gây trào ngược ở trẻ nhỏ

Trẻ có thể bị trào ngược khi cơ thắt thực quản (van kết nối giữa thực quản và dạ dày) quá yếu hoặc không hoạt động hiệu quả. Điều này khiến cho thức ăn và dịch tiêu hóa trào ngược khỏi dạ dày lên khoang miệng. Hiện tượng này có thể gây chứng ợ nóng ở người lớn.

Một số trẻ có thể có hiện tượng không dung nạp với một số thành phần có trong sữa công thức dẫn đến khó tiêu hóa thức ăn và cũng dẫn đến hiện tượng trào ngược dạ dày, thực quản. 

Chẩn đoán và điều trị trào ngược dạ dày – thực quản

Để làm giảm các triệu chứng trào ngược, bác sỹ có thể tư vấn một số biện pháp bạn có thể thực hiện cho trẻ tại nhà, bao gồm: giữ cho người trẻ thẳng đứng sau khi cho ăn; cho trẻ ăn thành nhiều bữa nhỏ; vuốt hoặc vỗ lưng cho trẻ ợ hơi sau khi ăn; pha sữa đặc hơn bằng cách thêm bột ngũ cốc…

Bác sỹ có thể xem xét việc loại bỏ sữa bò khỏi chế độ ăn của trẻ nếu bạn đang cho con bú bình hoặc chuyển sang một sản phẩm công thức giảm yếu tố dị ứng, do các triệu chứng trào ngược có thể là hậu quả của tình trạng không dung nạp với một số thành phần sữa.

Nếu các biện pháp nêu trên không hiệu quả, bác sỹ có thể kê cho trẻ một số thuốc. Một số trẻ đáp ứng ngay lập tức với các thuốc kháng acid hay ngăn tiết acid. (Lưu ý là không bao giờ được cho trẻ sử dụng những thuốc này mà không hỏi ý kiến bác sỹ). Trẻ có thể sẽ phải sử dụng thuốc trong vòng vài tháng.

Nếu các thuốc vẫn không phát huy tác dụng, bác sỹ sẽ thực hiện các xét nghiệm để chẩn đoán. Các xét nghiệm có thể bao gồm:

  • Chụp X quang đường tiêu hóa trên. Hình ảnh X quang sẽ cho biết trẻ có gặp vấn đề gì về giải phẫu mà có ảnh hưởng đến việc nhai nuốt hay không.
  • Trẻ có thể sẽ được nội soi đường tiêu hóa, bao gồm cả việc lấy một số mẫu sinh thiết. Đây là một thủ thuật được thực hiện trong điều trị nội trú trong đó, trẻ sẽ được gây mê và luồn một camera nhỏ xuống thực quản, dạ dày và đôi khi xuống ruột non để kiểm tra xem đường tiêu hóa của trẻ có bị viêm nhiễm hay tổn thương hay không.
  • Một xét nghiệm khác gọi là theo dõi pH thực quản 24h. Trong xét nghiệm này, trẻ sẽ được lưu lại bệnh viện qua đêm, một ống rất nhỏ được luồn qua mũi xuống thực quản và theo dõi trong 24h. Phương pháp này giúp xác định tần suất và mức độ nghiêm trọng của các đợt trào ngược dạ dày – thực quản cũng như nhịp thở và nhịp tim của trẻ.

Nếu trẻ tiếp tục nôn trớ nhiều, trẻ sẽ được theo dõi về cân nặng. Một số trẻ bị trào ngược dạ dày – thực quản không thể tăng cân bởi trẻ không có khả năng tiêu hóa tốt thức ăn. Một số khác bị mất vị giác do acid trào ngược vào thực quản có thể làm tổn thương cổ họng và thậm chí khiến cho trẻ gặp khó khăn khi nuốt.

Ngoài ra, nếu các thành phần trong dạ dày bị tràn vào mũi hoặc phổi, trẻ có thể bị mắc một số bệnh đường hô hấp như viêm phổi, ho vào ban đêm, viêm xoang hoặc viêm tai. Acid dịch vị cũng có thể gây hủy hoại men răng.

 
Bạn có thể làm gì để giảm nhẹ các triệu chứng của trẻ

Hãy cố gắng giữ cho trẻ thẳng người khi đang ăn và sau khi ăn (không nên cho trẻ đi nằm ngay để ngủ hoặc nằm thay tã ngay sau khi ăn).

Cho trẻ bú ít sữa mẹ hoặc sữa công thức hơn mỗi lần cho ăn. Bạn có thể cho trẻ ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày với tần suất nhiều hơn và lưu ý nên xoa và vỗ nhẹ lưng cho trẻ để giúp trẻ tiêu hóa tốt hơn.

Hãy hỏi ý kiến bác sỹ về việc làm đặc thêm các loại sữa bằng cách trộn thêm với ngũ cốc dinh dưỡng để làm giảm tình trạng trào ngược ở trẻ.

Không cho trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá cũng là một biện pháp giúp giảm triệu chứng trào ngược dạ dày.

Các chuyên gia không khuyến cáo việc cho trẻ ngủ trong ghế ô tô do việc này có thể gây thêm áp lực lên dạ dày của trẻ và dẫn đến nguy cơ trào ngược acid. Trên thực tế, bác sỹ khuyên không nên cho trẻ ngủ trong ghế ô tô, những chiếc ghế có tính đàn hồi, rung lắc do những thiết bị này chưa được nghiên cứu để sử dụng cho mục đích đó. Chúng có thể lắp đặt thêm những miếng đệm làm tăng nguy cơ ngộp thở khi ngủ ở trẻ.

Ngoài ra, mặc dù việc cho trẻ nằm sấp có thể làm dịu các triệu chứng trào ngược dạ dày – thực quản nhưng các bác sỹ không khuyến cáo bởi nó làm gia tăng nguy cơ đột tử khi ngủ ở trẻ sơ sinh.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: 7 cách giảm chứng trào ngược dạ dày thực quản mà không cần dùng thuốc

Ths.Bs.Trần Thu Nguyệt - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp từ Babycenter
Bình luận
Tin mới
  • 21/11/2017

    Bệnh ưa chảy máu - Hemophilia

    Hemophilia là một bệnh rối loạn di truyền, hiện chưa có cách nào chữa khỏi, nhưng nếu có cách điều trị thích hợp, người bệnh sẽ có một cuộc sống bình thường như bao người khác.

  • 21/11/2017

    Kỹ thuật súc rửa mũi khi bị cảm lạnh và dị ứng

    Bạn bị sổ mũi và chảy nước mũi ròng ròng do cảm lạnh và dị ứng? Đừng lo bởi việc súc rửa mũi có thể hỗ trợ đắc lực trong tình huống này. Súc rửa mũi (SRM=Nasal Irrigation) là một thủ thuật vệ sinh cá nhân thực hiện bằng cách bơm đầy hốc mũi bằng nước muối ấm. Mục đích của súc rửa mũi là làm sạch các chất nhầy dư thừa, các mảnh mô nhỏ và làm ẩm hốc mũi. Bài viết này cung cấp cho bạn thông tin chi tiết các bước súc rửa mũi tại nhà.

  • 21/11/2017

    10 thói quen tốt cha mẹ nên dạy cho con

    Con của bạn được thừa hưởng những cấu trúc di truyền từ cha và mẹ - chắc chắn rồi. Còn nữa, cha mẹ cũng ảnh hưởng mạnh mẽ đến tính cách và thói quen của con thông qua cuộc sống gia đình thường ngày. Vậy đâu là những thói quen tốt mà các bậc cha mẹ có thể tự giác thực hiện để bé "bắt chước". Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam tìm hiểu vấn đề này.

  • 21/11/2017

    Ca sửa gene người đầu tiên trên thế giới

    Ngày 13/11/2017, các nhà khoa học tại California, Mỹ tiến hành ca sửa gene (ADN) người đầu tiên trên thế giới sau hàng loạt thử nghiệm. Nếu thành công, đây sẽ là một đột phá khoa học giúp chữa các bệnh nan y.

  • 21/11/2017

    Dưỡng ẩm trong điều trị eczema ở trẻ em

    Chất dưỡng ẩm là một trong những cách điều trị phổ biến và hiệu quả nhất cho bệnh eczema. Dưỡng ẩm có thể vừa giúp dự phòng, vừa giúp điều trị các cơn bùng phát do bệnh eczema. Hiện nay, trên thị trường có rất nhiều chất dưỡng ẩm khác nhau, nhưng rất khó để tìm được loại chất dưỡng ẩm nào thích hợp cho con bạn.

  • 21/11/2017

    Trị ho hiệu quả cho trẻ trong mùa đông không cần dùng thuốc

    Vào mùa đông những ngày lạnh hiện tượng ho luôn xảy ra với nhiều người, nhất là những ngày có thời tiết giao mùa, và ngoài chữa ho bằng tây y thì theo Đông y, Y học cổ truyền cũng có rất nhiều phương pháp chữa ho hiệu quả mà không lo tác dụng của thuốc.

  • 21/11/2017

    Tác dụng của hoa sen và các sản phẩm từ sen

    Từ nhiều thế kỷ trước, hoa sen đã được dùng trong y học cổ truyền Đông Á và Đông Nam Á. Khi nào thì hoa sen và các sản phẩm của sen có thể dùng để chữa bệnh được?

  • 21/11/2017

    Chẩn đoán ung thư phổi qua… mùi hơi thở

    Sự pha trộn kỳ diệu giữa công nghệ y học hiện đại và cách chẩn bệnh thông qua ngửi mùi hơi thở bệnh nhân của ông tổ ngành y Hippocrates đem đến hy vọng mới cho bệnh nhân ung thư.

Xem thêm