Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Viêm họng và lạm dụng kháng sinh

Viêm họng là bệnh mà khi đó niêm mạc họng và hầu bị sưng lên gọi là viêm. Khi bị , người bệnh thường có các triệu chứng: đau rát họng, nuốt đau, vướng như mắc cái gì đó ở họng, chảy nước mũi, ngạt tắc mũi (một bên hoặc cả hai bên), đau đầu, có thể xuất hiện ho, sốt.

Viêm họng và lạm dụng kháng sinh

Viêm họng có 2 nguyên nhân chủ yếu: do nhiễm trùng và không do nhiễm trùng. Viêm họng không nhiễm trùng là do các chất kích thích như chất gây ô nhiễm hay hóa chất xâm nhiễm vào đường hô hấp và làm hầu họng bị viêm. Nhiễm trùng là tình trạng cơ thể bị mầm bệnh xâm nhiễm gây viêm nhiễm, mầm bệnh đó có nhiều loại: vi khuẩn, siêu vi còn gọi virút, vi nấm, ký sinh trùng…

Phần lớn các trường hợp viêm họng nhiễm trùng là do virút gây ra (có thể chiếm 80% trường hợp), phần còn lại là do vi khuẩn, vi nấm. Viêm họng có thể đi kèm với ho và sốt, ví dụ như trong trường hợp nguyên nhân của nó là nhiễm trùng phần trên của đường. Viêm họng vó thể  do các loại khác nhau vi khuẩn gây ra như: tụ cầu, liên cầu trong đó có liên cầu khuẩn tan huyết b nhóm A gây nhiều biến chứng nguy hiểm, lậu cầu trùng... Còn viêm họng do virút, thường do các virút: rhinovirus, coronavirus, parainfluenza virus, virút cúm A và cúm B, adenovirus, virút Epstein-Barr (EBV), herpes simplex (HPV). Viêm họng do virút thường kèm theo triệu chứng: ho, sổ mũi, hắt hơi, khàn tiếng...

Dùng kháng sinh

Kháng sinh (KS) được định nghĩa là những chất có nguồn gốc sinh học, bán tổng hợp hoặc tổng hợp, với liều điều trị có tác dụng ức chế sự phát triển hoặc tiêu diệt các vi sinh vật gây bệnh là vi khuẩn. Như vậy, KS chỉ được dùng để điều trị các bệnh gọi là nhiễm khuẩn, tức các bệnh do vi khuẩn gây ra.

Viêm họng và lạm dụng kháng sinh

Để đạt được hiệu quả cao nhất, việc dùng KS phải được thực hiện bởi bác sĩ điều trị. Bởi vì chỉ có bác sĩ qua thăm khám lâm sàng tức khám trực tiếp bệnh nhân, thậm chí có khi phải cho làm xét nghiệm mới xác định được bệnh nhân bị bệnh nhiễm khuẩn.  Sau đó, bác sĩ phải lựa chọn đúng KS (trong bệnh viện, có khi phải làm xét nghiệm vi khuẩn học bệnh phẩm, kháng sinh đồ để chọn KS thích hợp nhất). Vì vậy, việc người bệnh tự ý dùng KS là hoàn toàn không nên.

Đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất khi lạm dụng, dùng KS không đúng chính là trẻ con

Đặc biệt lưu ý, KS chỉ có tác dụng trong trường hợp nguyên nhân gây bệnh là khuẩn, cho nên cứ viêm họng chưa biết do gì mà tùy tiện sử dụng KS là lạm dụng, đôi khi gây bất lợi, không phải lúc nào KS cũng là lựa chọn tối ưu cho bệnh viêm họng. Nguyên tắc điều trị là phải dựa vào nguyên nhân gây bệnh, Chỉ dùng KS trong trường hợp bác sĩ xác định được vi khuẩn là nguyên nhân gây bệnh và lựa chọn KS để điều trị phải phù hợp với tuổi, tình trạng bệnh và tính chất dược động học của KS.

Đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất khi lạm dụng, dùng KS không đúng chính là trẻ con. Đối với trẻ, do các cơ quan liên quan đến việc hấp thu thuốc, chuyển hóa và đào thải thuốc chưa phát triển hoàn chỉnh, khả năng gây tai biến ở trẻ so với người lớn càng tăng lên gấp bội. Đó là lý do phải luôn luôn xem trẻ con là đối tượng đặc biệt, phải rất thận trọng khi cho trẻ dùng KS.

Để tránh tai biến cho trẻ khi dùng KS, các bậc cha mẹ không tự tiện mua KS cho trẻ dùng mà nên dành quyền chỉ định KS cho bác sĩ. Tức là nếu nghi ngờ trẻ bị viêm họng nhiễm khuẩn thì nên đưa trẻ đến bác sĩ khám và chỉ định thuốc vì chỉ có bác sĩ mới chẩn đoán được trẻ đúng là bị bệnh nhiễm khuẩn, biết rõ cách dùng KS đúng: đúng thuốc, đúng cách, đủ liều, đủ thời gian.

Viêm họng và lạm dụng kháng sinh

Nếu nghi ngờ trẻ bị viêm họng nhiễm khuẩn thì nên đưa trẻ đến bác sĩ khám và chỉ định thuốc

Cũng cần lưu ý, nguy hại của việc dùng tùy tiện, bừa bãi KS là tạo đề kháng KS hay “lờn thuốc KS”. Đề kháng KS là với liều dùng thông thường, KS bị lờn chẳng có tác dụng gì đối với vi khuẩn mà trước đây nó tỏ ra rất hiệu quả. Người ta ghi nhận chính việc sử dụng KS bừa bãi, không đúng cách không đủ liều sẽ làm cho vi khuẩn không bị tiêu diệt hết, một số khả năng thích ứng, đặc biệt có sự đột biến gen trên nhiễm sắc thể kiểm soát sự nhạy cảm đối với KS, số này tồn tại, phát triển thành “chủng” vi khuẩn mới mà KS đã sử dụng sẽ không còn tác dụng đối với chúng nữa.

Khi viêm họng nên làm gì?

Nếu chỉ đau rát do viêm họng, chỉ cần dùng các thuốc giảm đau như paracetamol kết hợp với vitamin C (nâng cao sức đề kháng cơ thể), có thể ngậm ở miệng men kháng viêm tại chỗ như alphachymotrypsin. Cần tăng cường ăn hoa quả, uống nhiều nước. Thường bệnh sẽ tự khỏi trong vòng từ 5 - 7 ngày, bạn có thể pha 1 muỗng cà phê muối vào nửa (1/2) chén nước ấm và súc miệng trong 30 giây (hoặc mua ở nhà thuốc dung dịch sát khuẩn về xúc miệng). Thông thường, viêm họng (do phần lớn nguyên nhân là siêu vi) sẽ khỏi, triệu chứng đau họng sẽ hết trong vòng 5 - 7 ngày.

Để giảm đau họng, bạn cũng có thể theo cách sau. Hãy pha một tách trà nóng và cho vào 1 thìa cà phê mật ong, thêm nửa quả chanh vắt rồi uống. Hoặc ngậm một tép tỏi sống đâm hơi nát, trong khoảng 5 - 10 phút khi thấy cổ họng có cảm giác đau ngứa. Tỏi có chứa allicin có tác dụng kháng sinh mạnh, giúp tiêu diệt phần nào virút và vi khuẩn.

Lời khuyên của thầy thuốc
Áp dụng các phương cách trên trong vài ngày mà không đỡ, hoặc bạn nghi ngờ mình bị viêm họng nhiễm khuẩn thì nên đi đến bác sĩ để khám và chữa trị. Trẻ con bị đau họng kèm ho, sốt thì đưa đến khám bác sĩ ngay. Không nên tự ý mua KS về sử dụng vì có thể sử dụng không đúng thuốc, không đúng cách dùng cũng như thời gian uống mà chỉ có bác sĩ mới kê đơn dùng đúng.
PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 08/08/2020

    Cảnh giác với thoát vị rốn ở trẻ em

    Thoát vị rốn là một trong những mặt bệnh bẩm sinh thường gặp ở rốn. Hầu hết các bé đều được phát hiện rất sớm trong 6 tháng đầu sau sinh. Bệnh lý này có thể tự khỏi khi bé dưới 3 tuổi. Trong thời gian đó cần theo dõi tình trạng rốn của bé, nếu có các dấu hiệu viêm của da vùng rốn (sưng, nóng, đỏ, đau) hoặc bé sốt, đau bụng thì cần cho bé đi khám ngay vì nếu để lâu, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

  • 08/08/2020

    Tập thở, xoa bóp phòng trị bệnh

    Với quan điểm “chính khí tồn nội, tà bất khả can (cơ thể có đủ sức đề kháng thì mầm bệnh không thể xâm nhập), chính khí (sức đề kháng) của cơ thể giảm sút thì tà khí (mầm bệnh) phong, hàn, thấp, thử, nhiệt xâm nhập cơ thể và gây bệnh. Chính khí đóng vai trò rất quan trọng, theo y học cổ truyền, để phòng tránh tà khí xâm nhập cơ thể, cần phải thực hành đồng thời nhiều biện pháp dưới đây:

  • 08/08/2020

    Những loại thức ăn tốt cho thai phụ

    Chế độ dinh dưỡng của phụ nữ trong thời kỳ mang thai có vai trò rất quan trọng, nó là yếu tố quyết định đối với sự phát triển của thai nhi. Phụ nữ có thai cần ăn uống đầy đủ trong suốt thời kỳ mang thai cũng như sau khi sinh con để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho cả mẹ và con.

  • 08/08/2020

    Thực phẩm vừa làm trắng răng, vừa chống hôi miệng cực kỳ hiệu quả

    Có nhiều cách khác nhau để bạn có thể đẩy lùi chứng hôi miệng và giúp cho hàm răng trắng sáng, khỏe mạnh. Một trong những cách hiệu quả là thông qua việc kết hợp các thực phẩm sau đây vào chế độ ăn uống hàng ngày.

  • 08/08/2020

    Vắc-xin phòng COVID - 19 của Moderna có hiệu quả bảo vệ tốt trên khỉ

    Hãng Moderna, Mỹ mới cho biết, vắc-xin COVID-19 mRNA-1273 đang thử nghiệm của công ty này đã tạo ra đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ và bảo vệ chống nhiễm trùng ở phổi và mũi, cũng như ngăn ngừa bệnh phổi trong nghiên cứu với các loài linh trưởng.

  • 08/08/2020

    Nguyên nhân khiến bạn hay bị chuột rút, run tay chân không kiểm soát

    Thường xuyên bị chuột rút, run tay chân không kiểm soát có thể ảnh hưởng xấu tới chất lượng cuộc sống của bạn. Hiểu nguyên nhân của các tình trạng này có thể giúp bạn khắc phục vấn đề hiệu quả hơn.

  • 07/08/2020

    Viêm khớp vảy nến: nên ăn và kiêng những thực phẩm nào?

    Nếu không được điều trị kịp thời, viêm khớp vảy nến có thể phá hủy khớp, dẫn đến mất chức năng vận động. Người bệnh nên thực hiện chế độ ăn uống hợp lý, kết hợp với chỉ dẫn của bác sỹ để ngăn ngừa hiện tượng biến dạng do viêm khớp vảy nến.

  • 07/08/2020

    Làm thế nào để có giấc ngủ ngon ở tuổi mãn kinh?

    Ở tuổi trung niên, phụ nữ thường mất ngủ do những thay đổi về nội tiết tố, trong đó có hormone quyết định giấc ngủ melatonin. Để điều trị chứng mất ngủ thời kỳ mãn kinh, chị em có thể thử một số biện pháp sau.

Xem thêm