Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Phòng ngừa các rối loạn tâm thần kinh trước và sau sinh

Trong thai kỳ, cơ thể người phụ nữ có sự thay đổi nội tiết tố liên quan đến thai nhi như các hormon estrogen, progesteron, HCG và có sự gia tăng bài tiết một số hormon tuyến yên, cận giáp, tuyến giáp và hormon buồng trứng.

Việc tiết nội tiết tố nhiều hay ít quá có thể gây ra những rối loạn cảm xúc và tinh thần có hại cho sức khỏe phụ nữ.

Nội tiết tố thay đổi làm cảm xúc của thai phụ thai đổi theo chiều hướng mạnh hơn với các yếu tố tác động, hay nói cách khác thai phụ nhạy cảm hơn với những vấn đề xảy ra. Cùng với các thay đổi về nội tiết, các yếu tố tâm lý xã hội không thuận lợi như: mang thai ngoài ý muốn, làm mẹ đơn thân, khó khăn kinh tế, tình cảm vợ chồng trục trặc... là những yếu tố thúc đẩy phát sinh các rối loạn tâm thần kinh cho phụ nữ trước và sau sinh.

Chứng trầm cảm gây hậu quả không tốt với phụ nữ mang thai và nuôi con bú.

Các rối loạn thường gặp

Stress: Rối loạn stress xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào trong thai kỳ và sau sinh, với nhiều biểu hiện khác nhau như buồn phiền, mất ngủ, chán ăn, không muốn giao tiếp... Có rất nhiều phản ứng  tiêu cực của stress trong thai kỳ. Thai phụ bị stress có thể gây tác hại lập tức và dài hạn cho thai, làm thời gian thai kỳ ngắn hơn, dễ sinh non, thai chết lưu - hay gặp ở 3 tháng đầu thai kỳ. Nếu stress xảy  ra ở 3 tháng cuối thì nguy cơ cao nhất là thai sinh nhẹ ký. Các bà mẹ trẻ bị stress trong thai kỳ ảnh hưởng lớn đến nồng độ nội tiết của người mẹ dẫn đến giảm dưỡng chất được cung cấp cho thai qua nhau, từ đó ảnh hưởng đáng kể đến các cơ quan trọng yếu của thai nhi như: gan, tim, thận, não và ảnh hưởng đến sự phát triển tinh thần của trẻ về sau, đứa trẻ sau này mắc bệnh hen suyễndị ứng.

Rối loạn trầm cảm: Tỷ lệ phụ nữ mang thai và sau sinh bị rối loạn trầm cảm chiếm khoảng 13-20%. Thai phụ có thể bị trầm cảm trước sinh và sau sinh nếu họ có một số triệu chứng như: Quá lo lắng về tương lai làm mẹ của mình, cảm thấy khó chịu với mọi thứ xung quanh, gặp vấn đề về giấc ngủ,  mộng du, ác mộng. Nỗi buồn dai dẳng, suy nghĩ về cái chết hoặc tự tử...

Chứng trầm cảm gây hậu quả không tốt với thai phụ và thai nhi. Đó có thể là nguyên nhân dẫn đến sẩy thai, đẻ non, thai phát triển không tốt, đứa trẻ sinh ra có thể mắc chứng tự kỷ, chậm phát triển. Trầm cảm thai kỳ không có nghĩa là người đó sẽ trầm cảm sau sinh. Tuy nhiên, khoảng 50% phụ nữ bị trầm cảm nặng trong thai kỳ tiếp tục bị trầm cảm sau sinh. Điều trị trong thời gian mang thai có thể làm giảm đáng kể nguy cơ trầm cảm sau sinh.

Biểu hiện của trầm cảm sau sinh có thể ở các mức độ khác nhau. Trầm cảm nhẹ: sau khi sinh con khoảng 3-4 ngày, người mẹ thường khóc lóc không rõ nguyên nhân, mệt mỏi. Trầm cảm nặng: lúc đầu người mẹ cảm thấy lo lắng, sau trở nên buồn rầu, cáu gắt vô cớ, có những hành vi kỳ quặc đối với con mới đẻ.

Rối loạn hành vi: Thường sau 2 tuần sau sinh, sản phụ thường buồn rầu, khóc lóc vô cớ, mất định hướng về không gian và thời gian, lo lắng quá mức vì sợ mắc bệnh hiểm nghèo, ít chú ý đến vệ sinh cá nhân, ăn mặc lôi thôi, hành vi thô bạo, xúc phạm người xung quanh. Nặng hơn, người mẹ có thể bỏ mặc con, hành hạ con thậm chí giết hại hoặc tự sát.

Lú lẫn, hoang tưởng cấp: Thường xảy ra trong khoảng 20 ngày đầu sau đẻ. Tiến triển nhanh từ ngày thứ 3, đột ngột xuất hiện tình trạng lú lẫn, hoang tưởng, tăng về chiều tối. Hoang tưởng bị hại tập trung vào đứa con (cho là đứa con sinh ra không phải của mình) đôi khi kèm theo trầm cảm - lo âu.

Ngoài ra có thể gặp các rối loạn mang tính chất tâm căn như nôn, buồn nôn, nhất là mẹ mang thai trong 3 tháng đầu, một số khác thì tăng tiết nước miếng. Các rối loạn khác là lo âu nhẹ, chóng mặt, tức ngực, sợ chết khi đẻ, sợ sinh con bệnh tật... có thể gặp ở giai đoạn sát ngày sinh.

Thai phụ hoặc người nhà cần theo dõi sát tâm lý bà bầu. Nếu thấy có dấu hiệu khác thường thì cần đi khám để can thiệp kịp thời, tránh hậu quả đáng tiếc cho cả mẹ và con.

Tham khảo thêm thông tin bài viết: Những trạng thái trầm cảm sau sinh và cách xử trí

BS. Đặng Lan - Theo suckhoedoisong.vn
Bình luận
Tin mới
  • 05/03/2021

    Điều xảy ra với cơ thể khi bạn uống cà phê ngay khi ngủ dậy

    Uống cà phê khi bụng đói có thể khiến bạn buồn ngủ hơn, tăng cân, có cảm giác bồn chồn…

  • 05/03/2021

    Nhảy dây và chạy bộ: bài tập nào tốt hơn?

    Khi lựa chọn bài tập cardio tốt nhất có thể thực hiện được ở mọi nơi thì nhảy dây và chạy bộ là 2 bài tập đứng đầu. Cả 2 bài tập này đều giúp làm tăng nhịp tim, tăng mức độ làm việc của tim và phổi.

  • 05/03/2021

    Dấu hiệu thoáng qua cảnh báo nhồi máu cơ tim, ai cần đề phòng?

    Các bác sỹ cảnh báo dấu hiệu nhồi máu cơ tim với nhiều người chỉ có những cơn đau ngực rất nhẹ hoặc cảm thấy khó chịu ở dưới xương ức. Các dấu hiệu này có thể thoáng qua rồi lại bình thường ngay. Nhồi máu cơ tim cấp tính là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.

  • 05/03/2021

    Hỏi đáp về aspirin

    Bạn có nên uống không? Nếu có thì khi nào, bao nhiêu và uống loại gì?

  • 05/03/2021

    Cách giảm chỉ số creatinine ở người suy thận

    Creatinine được tìm thấy trong máu của tất cả mọi người. Khi thận làm việc bình thường, thận lọc và đào thải creatinine ra khỏi cơ thể qua đường nước tiểu. Tuy nhiên nếu bạn bị suy thận, chức năng này sẽ giảm, khiến nồng độ creatinine tăng cao. Vậy làm cách nào để giảm creatinine?

  • 05/03/2021

    Dị ứng hải sản

    Dị ứng hải sản – hay chính xác hơn là dị ứng với các động vật có vỏ là phản ứng bất thường của hệ thống miễn dịch cơ thể với protein ở một số loài động vật biển. Các loài động vật biển trong danh sách này bao gồm động vật giáp xác và nhuyễn thể, chẳng hạn như tôm, cua, mực, hàu, sò và những loài khác.

  • 05/03/2021

    7 món ăn vặt tốt cho tim mạch bạn không nên bỏ qua

    Đa phần mọi người đều nghĩ rằng đồ ăn vặt sẽ gây hại cho sức khỏe. Tuy nhiên, 7 món dưới đây lại không chỉ được nhiều người yêu thích mà còn có thể tốt cho tim mạch.

  • 05/03/2021

    Sử dụng headphone thế nào mới an toàn?

    Mặc dù sự thuận tiện của headphone là điều không thể phủ nhận nhưng câu hỏi đặt ra là sử dụng như thế nào thì hợp lý, âm lượng bằng nào và đeo trong bao lâu?

Xem thêm