Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Nuôi cấy tế bào gốc để điều trị ung thư máu

Nuôi cấy tế bào gốc từ tủy xương và từ các tế bào máu ngoại vi là những cách để điều trị các bệnh ung thư máu như bệnh bạch cầu, u đa tủy và ung thư máu non-Hodgkin. Các phương pháp này sẽ giúp bảo tồn khả năng tạo ra các tế bào máu sau khi hóa trị hoặc xạ trị với liều cao. Có khoảng 50.000 trường hợp nuôi cấy được tiến hành mỗi năm.

Nuôi cấy tế bào gốc để điều trị ung thư máu 

Tại sao phải nuôi cấy tế bào gốc?

Hóa trị hoặc xạ trị với liều cao dùng để tiêu diệt các tế bào ung thư máu cũng sẽ giết chết các tế bào tủy xương khỏe mạnh. Nuôi cấy tế bào gốc sẽ giúp bảo tồn được khả năng sản xuất ra các tế bào máu của tủy xương. Trong một số trường hợp, trị liệu bằng việc thay thế tế bào gốc có thể chữa được bệnh ung thư.

Nuôi cấy thường chỉ là “phương án B”

Điều trị ung thư máu thường bắt đầu với việc hóa trị, có thể có phối hợp hoặc không với các loại thuốc và phương pháp điều trị khác. Các chuyên gia vẫn còn đang tranh cãi về việc nên dùng phương pháp nào hơn. Nuôi cấy tế bào gốc thường sẽ rất tốn kém, nhiều nguy cơ và thường chỉ được áp dụng khi hóa trị không có tác dụng. Tuy nhiên, một số trung tâm điều trị ung thư đang thử nghiệm việc nuôi cấy tế bào gốc như một lựa chọn điều trị đầu tiên.

Tế bào gốc đến từ đâu?

Tế bào gốc có thể đến từ rất nhiều nơi. Cấy tủy xương sẽ thay thế tủy bị bệnh bằng tế bào gốc tủy xương không bị ung thư. Cấy tế bào máu ngoại vi sẽ dùng tế bào gốc được lấy từ trong máu. Các tế bào gốc dùng để nuôi cấy có thể sẽ bao gồm tế bào của bản thân người bệnh hoặc tế bào từ một người hiến.

Tế bào gốc từ máu cuống rốn

Tế bào gốc cũng có thể được lấy từ máu dây rốn của trẻ sơ sinh. Một số gia đình đã gửi tế bào gốc cuống rốn của trẻ vào ngân hàng cuống rốn, để tạo nên nguồn tế bào gốc cho bản thân đứa trẻ hoặc anh chị em của trẻ có thể sử dụng trong tương lai.

Các gia đình cũng có thể hiến tặng tế bào gốc trong máu cuống rốn cho cộng đồng để sử dụng. Hiến tặng cuống rốn đang trở thành một lựa chọn tốt cho các bệnh nhân không tìm thấy tế bào tương thích từ các thành viên trong gia đình của họ.

Tìm tế bào tương thích

Một số bệnh nhân có thể hiến tặng tế bào gốc của bản thân họ. Một số bệnh nhân khác sẽ phải phụ thuộc vào sự hiến tặng tế bào của người thân trong gia đình hoặc từ những người lạ. Tìm được tế bào tương thích là rất quan trọng. Sẽ là vấn đề lớn nếu tế bào mới quay lại tấn công các tế bào của bệnh nhân hoặc hệ miễn dịch của bệnh nhân tấn công tế bào hiến tặng. Tại Bắc Mỹ, người da trắng có cơ hội tốt để tìm được tế bào hiến tặng của người lạ nhưng tỷ lệ này ở người Mỹ gốc Phi và người châu Á rất thấp bởi rất ít người đồng ý trở thành người hiến tặng.

Nuôi cấy tế bào gốc

Lấy tủy xương là quá trình mà người hiến tặng sẽ được gây tê, sau đó dùng một kim tiêm rất mạnh để lấy tủy xương từ xương hông. Quá trình này sẽ mất từ 1-2 tiếng trong phòng mổ. Trước khi hiến tặng tế bào máu ngoại vi vài ngày, người hiến tặng sẽ phải dùng một số loại thuốc tiêm đặc biệt để tăng lượng tế bào gốc trong dòng máu. Sau đó, sẽ có một chiếc máy được nối với cơ thể để có thể lọc ra được các tế bào gốc từ máu người hiến tặng và để lại phần không phải tế bào gốc.

Nuôi cấy mini có thể là một lựa chọn

Có một lựa chọn khác dành cho người lớn tuổi và những người bệnh nặng, không thể chịu đựng được với quá trình cấy tế bào gốc truyền thống. Nuôi cấy tế bào gốc mini (mini stem cell transplant) hay còn gọi là giảm cường độ, có thể tiêu diệt một số tế bào ung thư. Tuy nhiên, việc này có thể làm dịu bớt hệ miễn dịch, do đó các tế bào gốc sẽ được giữ lại mà không bị hệ miễn dịch đào thải. Từ đó, việc xạ trị và hóa trị cũng sẽ giảm cường độ, nhưng có thể sẽ không ngăn chặn được hoàn toàn ung thư.

Chuẩn bị phức tạp, tiến hành đơn giản

Chuẩn bị cho việc cấy tế bào gốc thường rất phức tạp, với nhiều loại xét nghiệm, tìm tế bào tương thích và tiến hành hóa trị, xạ trị bền bỉ trước khi nuôi cấy. Nhưng thực tế, quá trình cấy tế bào lại rất đơn giản. Bác sỹ sẽ tiêm tế bào vào dòng máu thông qua việc truyền tĩnh mạch và bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo. Quá trình truyền sẽ diễn ra trong khoảng 1-5 tiếng.

Chờ đợi

Sau khi được cấy, bệnh nhân sẽ phải ở lại trong viện trong khoảng 2-6 tuần để đợi xem tế bào gốc bắt đầu tạo ra tế bào máu mới như thế nào. Trong suốt quá trình này, số lượng tế bào máu có thể sẽ giảm đi. Bệnh nhân sẽ được theo dõi rất nghiêm ngặt và sẽ được dùng thuốc chống khuẩn, chống nấm và chống virus để dự phòng các tình trạng nhiễm trùng có thể đe dọa tính mạng.

Hồi phục sau khi cấy tế bào gốc

Sau khi xuất viện, bệnh nhân được cấy tế bào gốc sẽ phải kiểm tra hàng tháng hoặc hàng tuần. Họ sẽ phải tiến hành rất nhiều loại xét nghiệm, bao gồm cả xét nghiệm máu, X quang ngực và xét nghiệm tủy xương. Trong thời gian hồi phục này, họ có thể sẽ phải được truyền máu thường xuyên và sử dụng kháng sinh. Bệnh nhân cũng sẽ phải tái khám trong vòng 1 năm đầu tiên, cho đến khi hệ miễn dịch hoạt động tốt trở lại.

Một số người hiến tặng cũng cần thời gian hồi phục

Hiến tặng tủy xương là một quá trình phức tạp. Người hiến tặng sẽ bị sưng, đau phần hông trong vài ngày. Sẽ mất khoảng 4-6 tuần để cơ thể có thể thay thế các tế bào tủy xương đã hiến tặng. Trong những trường hợp hiếm gặp, những người hiến tủy xương có thể bị nhiễm trùng nặng hoặc gặp các biến chứng liên quan đến quá trình gây mê. Hiến tặng tế bào máu ngoại vi có thể sẽ bị hình thành cục máu đông, các vấn đề liên quan đến việc đặt ống thông ống truyền, và các tác dụng không mong muốn của việc dùng thuốc trong khi làm tăng số lượng tế bào máu ngoại vi.

Chăm sóc trong những năm sau

Nuôi cấy tế bào có thể cứu sống bệnh nhân. Tuy nhiên, rất nhiều người bệnh sẽ phải đối mặt với các thử thách trong những năm sau này. Vấn đề thường sẽ liên quan đến việc nuôi cấy hoặc các thuốc dùng trong quá trình cấy, bao gồm: tổn tương cơ quan, thay đổi hoocmôn, vô sinh, ảnh hưởng đến thần kinh và các loại ung thư khác. Các nhà nghiên cứu vẫn đang tiến hành các phương pháp làm giảm nguy cơ và tăng chất lượng cuộc sống của những bệnh nhân bị ung thư máu.

Tham khảo thêm thông tin trong bài viết: Những gợi ý giúp thanh lọc cơ thể

Bình luận
Tin mới
  • 22/05/2018

    Nhận biết trầm cảm ở người cao tuổi, khó hay dễ?

    Trầm cảm là loại rối loạn khí sắc thường gặp trong tâm thần học. Bệnh có thể gặp ở bất cứ ai, đặc biệt là những người già cô đơn, bệnh tật.

  • 22/05/2018

    Công thức tính ngày rụng trứng đơn giản nhất cho phụ nữ

    Tính ngày rụng trứng chuẩn sẽ giúp phụ nữ biết được thời điểm thụ thai cũng như xác định được thời gian an toàn để tránh thai.

  • 22/05/2018

    Chúng ta đang đi vệ sinh sai cách?

    Một nghiên cứu mới nhất cho rằng chúng ta đang đi vệ sinh sai cách. Việc ngồi bệt trên toilet là hoàn toàn sai. Chúng ta nên ngồi xổm khi đi vệ sinh.

  • 22/05/2018

    Hậu quả khôn lường khi bà bầu không tiêm văcxin sởi - rubella

    Virus rubella ảnh hưởng khủng khiếp đến thai nhi như vôi hóa não, não bé, mù điếc bẩm sinh, xương thủy tinh...

  • 22/05/2018

    Bạn biết gì về hội chứng khô mắt?

    Mặc dù khô mắt rất khó chịu, nhưng hội chứng khô mắt gần như không bao giờ dẫn đến mù lòa.

  • 22/05/2018

    Thiếu máu và những điều bạn cần biết

    Gần đây bạn thường bị mệt mỏi bất thường và cần ít nhất 3 cốc cà phê để có thể giữ được tỉnh táo suốt cả ngày. Mệt mỏi là một triệu chứng phổ biến của khá nhiều căn bệnh, từ stress cho tới bệnh tim mạch. Tuy nhiên, với nhiều người, mệt mỏi là dấu hiệu dễ nhận thấy của chứng thiếu máu. Bạn có thuộc nhóm này hay không?

  • 22/05/2018

    Phòng ngừa các rối loạn tiêu hóa thường gặp trong mùa hè

    Mùa hè nhiệt độ tăng cao, mưa nhiều khiến không khí trở nên nóng ẩm. Đây là điều kiện lý tưởng để các mầm bệnh sinh sôi, phát triển, thức ăn dễ bị nhiễm khuẩn là nguyên nhân gây các rối loạn tiêu hóa. Bài viết này sẽ giúp bạn đọc biết cách phòng ngừa và xử trí các rối loạn tiêu hóa thường gặp.

  • 22/05/2018

    Các nguyên nhân gây chảy máu mũi

    Mặc dù chảy máu mũi có thể đáng sợ nhưng nó thường chỉ gây khó chịu đôi chút và không nguy hiểm. Nhưng khi nào thì chảy máu mũi là nguy hiểm và bạn cần đến gặp bác sĩ? Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam trả lời câu hỏi này.

Xem thêm