Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Mối liên hệ giữa táo bón và thực phẩm

Táo bón rất hay gặp, đó là tình trạng đi đại tiện ít hơn 3 lần trong một tuần kèm theo phân cứng. Táo bón mang lại nhiều phiền toái cho sức khỏe và các hoạt động hằng ngày, là nguyên nhân gây chán ăn, mệt mỏi, thậm chí là yếu tố nguy cơ gây suy dinh dưỡng ở trẻ em. Táo bón có nhiều nguyên nhân, trong đó dinh dưỡng không đúng, chế độ ăn chưa phù hợp được nhắc đến nhiều nhất.

Các nguyên nhân gây táo bón trong chế độ ăn?

Chế độ ăn hàng ngày có ảnh hưởng lớn đến tình trạng táo bón. Khi chế độ ăn mất cân đối và không lành mạnh, hệ tiêu hóa có thể gặp các vấn đề và kéo theo các tình trạng bệnh lý. Một vài yếu tố của chế độ ăn uống ảnh hưởng đến tình trạng táo bón có thể kể đến như:

1.Thiếu chất xơ

Một chế độ ăn thiếu chất xơ sẽ khiến cơ thể dễ rơi vào tình trạng táo bón, gặp khó khăn trong việc tiêu hóa. Đi sâu vào tìm hiểu vai trò chất xơ sẽ giúp bạn hiểu rõ điều này:

Chất xơ là một thành phần trong thực phẩm có nguồn gốc thực vật mà cơ thể không tiêu hoá được và thường làm tăng lượng chất thải trong quá trình tiêu hoáTại khoang miệng, răng và hàm sẽ nhai giúp xé nhỏ các thực phẩm giàu chất xơ Sau đó, các cơ ở dạ dày sẽ tiếp tục làm nhỏ các mảnh chất xơ hơn được. Từ dạ dày đến ruột non, chất xơ chỉ hấp thụ thêm nước mà gần như không có thay đổi gì về mặt hoá học

Tại trực tràng (ruột già), các vi sinh vật ruột sẽ lên men chất xơ là giải phóng ra khí CO2 và khí hidro là các sản phẩm phụ. Khoảng một nửa lượng chất xơ mà bạn ăn vào sẽ được tiêu hoá hoàn toàn bởi các vi khuẩn dường ruột, và phần còn lại sẽ được thải ra ngoài dưới dạng các chất cặn bã.

Chất xơ còn có tác dụng nhuận tràng, kích thích khả năng hoạt động của ruột già, giúp làm mềm và tăng số lượng chất thải để ruột dễ dàng đưa ra khỏi cơ thể. có thể gắn với các acid mật, làm tăng bài tiết muối mật. Việc này sẽ gan dẫn đến điều hoà tổng hợp acid mật trong gan. Vì cholesterol là thành phần không thể thiếu của quá trình tổng hợp acid mật nên việc tăng tổng hợp acid mật sẽ làm tăng đào thải cholesterol khỏi máu

Lượng chất xơ khuyến nghị trong khẩu phần hàng ngày vào khoảng 20-35g, tuy nhiên đa số mọi người chỉ đạt  ở mức <10g . Ngoài tác dụng nhuận tràng, tăng thể tích phân của chất xơ, chất xơ hòa tan là chất dinh dưỡng cho các vi khuẩn có lợi ở đường ruột; khi được hấp thu, chúng có vai trò trong phòng ngừa những bệnh mạn tính như bệnh tim mạch, thừa cân béo phì, bệnh tiểu đường, bệnh táo bón, bệnh ung thư,... Nhiều nghiên cứu đã chứng minh người sống tại nông thôn ít mắc các bệnh mạn tính và táo bón hơn so với những người sống ở khu vực thành thị, và lý do là chế độ ăn uống nhiều và ít chất xơ.

2.Không đủ nước

Đến 60% khối lượng cơ thể là nước và chúng ta cần nước để các cơ quan trong cơ thể hoạt động bình thường. Chế độ ăn uống thiếu nước, không đủ nước cho cơ thể là nguyên nhân gây nên tình trạng táo bón. Theo khuyến nghị, bạn nên uống đủ nước cho cơ thể, hoặc có thể sử dụng các loại hoa quả, rau củ, súp… miễn là chúng có chứa nước để giúp cung cấp nước và giúp chất xơ làm việc hiệu quả.

Trong dạ dày của bạn, chất lỏng có tính axit chứa một phần là nước, giúp đảo trộn và tiêu hóa thức ăn. Khi thức ăn đã được xử lý đi qua ruột, chất lỏng sẽ giúp việc di chuyển được dễ dàng. Ngoài ra, quá trình hình thành phân tại trực tràng có tái hấp thu nước, do vậy bổ sung nước giúp phân mềm hơn và đồng thời giúp phân dễ dàng di chuyển trong trực tràng và dễ dàng thải ra ngoài.

3. Thay đổi thói quen sinh hoạt

Việc thay đổi sinh hoạt và ăn uống cũng có khả năng dẫn đến táo bón. Một số thói quen bị thay đổi có khả năng gây ra các vấn đề cho hệ tiêu hóa. Và táo bón cũng là ví dụ điển hình cho việc thay đổi thói quen đi vệ sinh, thói quen tập luyện thể dục thể thao và thói quen ăn uống ở một thời điểm nhất định.

Lựa chọn thực phẩm nhiều chất xơ là chìa khóa giải quyết vấn đề

Lựa chọn thực phẩm nhiều chất xơ chính là chìa khóa giải quyết tình trạng táo bón. Các loại thực phẩm bao gồm hoa quả, rau xanh, bột lúa mì, đậu đỗ đều có chứa chất xơ. Theo khuyến nghị, người trưởng thành cần tiêu thụ 25 gam chất xơ (đối với nữ) và 38 gam chất xơ (đối với nam) mỗi ngày. Sau 50 tuổi, lượng chất xơ cần thiết ít nhất là 21 gam (đối với nữ) và 30 gam (đối với nam).

Những loại thực phẩm là nguồn bổ sung chất xơ tốt cho cơ thể bao gồm:

  • Các loại bột nguyên cám như bột ngũ cốc nguyên cám, hay cám ngũ cốc
  • Các loại hạt họ đậu: như đậu xanh, đậu lăng, đậu đỏ, đậu nành, đậu gà…
  • Hoa quả chín: như quả mọng (dâu, việt quất, …), táo, cam, đào…
  • Rau xanh: như cà rốt, súp lơ…
  • Các loại hạt: như hạt hạnh nhân, hạt đậu phộng, hạt hồ đào…

Bạn cũng nên bổ sung đầy đủ nước cho cơ thể. Các chuyên gia khuyên nên bổ sung đủ 2 lít nước mỗi ngày và nên lựa chọn các loại đồ uống không chứa calo, tránh các đồ uống có ga và đồ uống có đường. Không nên chờ khi thấy khát mới uống nước vì đó là lúc cơ thể đã rơi vào tình trạng thiếu nước.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Bạn biết gì về táo bón?

PGS. TS. Nguyễn Xuân Ninh - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp
Bình luận
Tin mới
  • 25/09/2020

    Chăm sóc da an toàn khi mang thai

    Khi bạn mang thai, tất cả mọi thứ sẽ thay đổi, bao gồm cả làn da của bạn. Bạn cần phải chú ý khi chọn lựa mỹ phẩm, một số loại có thành phần không phù hợp có thể sẽ bị hấp vào trong cơ thể bạn và không tốt cho em bé.

  • 24/09/2020

    Rượu bia ảnh hưởng đến lượng testosterone như thế nào

    Tiêu thụ quá nhiều rượu bia, đồ uống có cồn sẽ ảnh hưởng đến tất cả các vấn đề sức khoẻ, trong đó có cả hormone.

  • 24/09/2020

    Mách bạn cách bảo quản rau củ luôn tươi ngon

    Rau củ là nguồn thực phẩm giàu chất chống oxy hóa và vitamin tốt cho sức khỏe. Để bữa cơm gia đình luôn có rau củ tươi ngon, bạn có thể tham khảo bí quyết bảo quản thực phẩm khoa học và đơn giản sau đây:

  • 24/09/2020

    Người bệnh Celiac nên ăn những loại thực phẩm này

    Theo dữ liệu của PubMed Central (một cơ sở dữ liệu của Viện Y tế Quốc gia), khoảng 1% dân số trên thế giới mắc bệnh Celiac. Đây là một bệnh lý đường ruột gây ra bởi tình trạng nhạy cảm với gluten. Người bệnh nên ăn những thực phẩm nào để ngăn ngừa và kiểm soát tình trạng bệnh?

  • 24/09/2020

    6 loại thực phẩm giúp xóa mờ vết rạn da hiệu quả

    Các vết rạn da thường gặp nhiều hơn ở nữ giới vào các thời điểm như dậy thì, mang thai, tăng cân đột ngột… Nó có thể xuất hiện trên bụng, mông, đùi, bầu ngực với nhiều kích cỡ và màu sắc khác nhau từ trắng, đỏ đến tím hoặc xanh lam khiến chị em mất tự tin.

  • 24/09/2020

    Nên ăn gì để xương chắc khỏe?

    Chế độ dinh dưỡng có vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương khớp, tránh được tình trạng thoái hóa khớp, viêm đa khớp… Những thực phẩm quen thuộc dưới đây nên được tăng cường trong bữa ăn để bổ sung nguồn calci.

  • 24/09/2020

    Vì sao người bệnh Parkinson nên ăn đậu tằm?

    Đậu tằm (đậu răng ngựa, đậu Fava) là loài thực vật thuộc họ Đậu có nguồn gốc từ Bắc Phi và Tây Nam Á, hiện được trồng khắp nơi trên thế giới. Nghiên cứu mới đây phát hiện đậu tằm mang lại rất nhiều lợi ích sức khỏe, đặc biệt với người bệnh Parkinson.

  • 24/09/2020

    Những loại trà tốt nhất để làm giảm hen suyễn

    Hen suyễn là một bệnh rối loạn mạn tính đường hô hấp, khiến đường thở bị viêm và hẹp và viêm, dẫn đến các triệu chứng như khó thở, khò khè, ho và đau tức ngực.

Xem thêm