Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Coi chừng ngộ độc thuốc không kê đơn

Đối với người dùng thuốc, khi nghe nói đến “thuốc không kê đơn” thường có sự hiểu lầm là thuốc loại này là thuốc dùng sao cũng được.

Coi chừng ngộ độc thuốc không kê đơn

Có người cứ mua thuốc không kê đơn như paracetamol dùng bừa bãi, dùng bất kể liều lượng để bị tai biến rất đáng tiếc.

Có 2 loại thuốc hiện nay được bán tại các nhà thuốc. Đó là thuốc bán phải có đơn thuốc của bác sĩ gọi là thuốc kê đơn và thuốc bán không cần đơn thuốc gọi là thuốc không kê đơn. Cả hai loại thuốc đều đòi hỏi sử dụng đúng để đạt hiệu quả và an toàn. Riêng thuốc không kê đơn hay thuốc không theo toa, còn gọi là thuốc OTC (viết tắt của Over The Counter, có nghĩa thuốc bán ở quầy không cần đơn thuốc) là thuốc có độc tính thấp, không có những tác dụng phụ có hại quá nghiêm trọng.

Thuốc OTC cũng là thuốc dùng trong điều trị các bệnh thông thường và người bệnh có thể tự điều trị, không nhất thiết có sự thăm khám, chỉ định thuốc hoặc theo dõi của bác sĩ. Đối với người dùng thuốc, khi nghe nói đến “thuốc không kê đơn” thường có sự hiểu lầm là thuốc loại này là thuốc dùng sao cũng được. Vì vậy, có người cứ mua thuốc không kê đơn như paracetamol dùng bừa bãi, dùng bất kể liều lượng để bị tai biến rất đáng tiếc. Như mới đây, thông tin từ BV. Bạch Mai ở Hà Nội, có một nam thanh niên 19 tuổi uống 19 viên thuốc hạ sốt paracetamol trong 2 ngày, phải nhập viện và bị hôn mê gan trầm trọng.

Coi chừng ngộ độc thuốc không kê đơn

Paracetamol là thuốc giảm đau hạ sốt dùng rất phổ biến hiện nay. Paracetamol tuy an toàn hơn aspirin trong một số trường hợp (gần như không làm viêm loét dạ dày), ta vẫn phải lưu ý độc tính của nó đối với gan. Người ta ghi nhận đã có khá nhiều trường hợp ngộ độc paracetamol dẫn đến hoại tử tế bào gan, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc ở người có chức năng gan hoạt động kém. Paracetamol gây nhiễm độc gan là do dùng quá liều. Tại sao paracetamol gây độc?

Paracetamol được chuyển hóa chủ yếu ở gan. Trong cơ thể, paracetamol được chuyển hóa hình thành chất chuyển hóa trung gian là N-acetyl benzoquinoneimin là chất độc. Khi sử dụng với liều thông thường, chất này sẽ nhanh chóng được khử độc tính bởi glutathion (do gan tiết ra) và thải qua nước tiểu. Tuy nhiên, khi sử dụng liều quá cao, không đủ glutathion do gan tiết ra chuyển hóa, lượng N-acetyl benzoquinoneimin tạo thành tăng lên, sẽ hại tế bào gan, gây hoại tử gan dẫn đến hôn mê gan. Cần ghi nhận, paracetamol vẫn có thể gây tổn thương gan ngay cả ở liều điều trị nếu sử dụng trong thời gian dài, đặc biệt trên những bệnh nhân có chức năng gan thay đổi hoặc người cao tuổi.

Vậy, nên lưu ý: không được dùng paracetamol để tự điều trị cảm sốt, giảm đau quá 10 ngày ở người lớn và quá 5 ngày ở trẻ con, trừ khi được bác sĩ hướng dẫn.

Đặc biệt lưu ý, người dùng thuốc phải có sự hiểu biết nhất định về các thuốc không kê đơn, điển hình là paracetamol kể trên, để sử dụng đúng nhằm đạt hiệu quả và an toàn. Đặc biệt là liều lượng và cách dùng. Trở lại với thuốc thông thường paracetamol, khi người dùng thuốc paracetamol ít nhất phải biết thông tin về liều dùng của paracetamol như sau: “Liều thông thường hạ sốt cho trẻ là 10mg/kg cân nặng, ngày uống 3 - 4 lần, và liều tối đa cho trẻ là không quá 60 mg/kg/ngày. Còn đối với người lớn, mỗi lần uống 500mg, ngày uống 3 - 4 lần, không nên quá 4g trong ngày. Riêng đối với người cao tuổi nên dùng liều thấp hơn do chức năng gan kém”. Chính vì dùng bất kể liều lượng mà trong thời gian qua đã có nhiều trường hợp ngộ độc paracetamol, đa số là trẻ con. Như trường hợp nêu trên, nam thanh niên 19 tuổi uống 19 viên thuốc hạ sốt paracetamol trong 2 ngày là quá liều rồi.

Người dùng thuốc cần biết, thuốc không kê đơn không bao giờ có nghĩa là thuốc lành. Dùng thuốc không kê đơn phải có thông tin và sự hiểu biết nhất định về thuốc loại này. Để có thông tin, người dùng thuốc có thể hỏi dược sĩ tại nhà thuốc. Trong tình hình hiện nay, cách tốt nhất để có thông tin về thuốc, đặc biệt thuốc không kê đơn, là xem tờ hướng dẫn dùng thuốc (nếu mua thuốc viên rời không mua nguyên lọ thuốc, ta vẫn có quyền đòi hỏi nhà thuốc cho xem tờ này). Trong tờ hướng dẫn dùng thuốc, ta cần đọc: thành phần - công thức (để biết đó đúng là dược chất sử dụng), chỉ định (những trường hợp dùng thuốc này), chống chỉ định (những trường không được dùng thuốc này), cách dùng - liều lượng, tương tác thuốc…

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Lưu ý khi sử dụng Aspirin

PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 26/04/2018

    Phổi của người hút thuốc bị tổn hại như thế nào?

    Bạn chắc chắn đã biết rằng, hút thuốc lá không tốt cho sức khỏe. Một báo cáo mới đây được thực hiện bởi các bác sỹ phẫu thuật tại Mỹ chỉ ra rằng, gần nửa triệu số ca tử vong hàng năm là do hút thuốc. Phổi là một trong số những cơ quan bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất bởi thuốc lá.

  • 26/04/2018

    Nguyên nhân thực sự gây suy giảm khả năng nghe

    Trái với suy nghĩ của nhiều người, nguyên nhân chủ yếu gây suy giảm sức nghe ở người có tuổi không phải là do tính chất công việc phải tiếp xúc với tiếng ồn lớn.

  • 26/04/2018

    Mẹo đơn giản giúp xử lý mỡ thừa kém duyên ngay dưới nách

    Mỡ thừa dưới nách khiến chị em kém tự tin, ngại mặc áo khoét nách, 2 dây hay những bộ váy quây ngực quyến rũ. Tìm hiểu ngay làm thế nào để xử lý "đống" mỡ thừa xấu xí này trong bài viết dưới đây!

  • 26/04/2018

    Những lợi ích của dầu oliu

    Dầu oliu có những lợi ích mà bạn không ngờ đến nhưng liệu bạn đã biết cách để sử dụng chúng như thế nào để có thể tận dụng được tối đa hiệu quả của nó chưa?

  • 26/04/2018

    Ngăn ngừa bệnh do dùng máy lạnh

    Mùa hè đang đến, nhiệt độ ngoài trời đang tăng dần. Việc lắp đặt máy điều hòa nhiệt độ (máy lạnh) ở nhà và nơi làm việc trở nên hết sức phổ biến, tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn trong việc tạo ra một môi trường khí hậu thuận lợi để làm việc thì người ta cũng nhận thấy những bất cập và bệnh tật do máy lạnh mang đến cho con người.

  • 26/04/2018

    Dấu hiệu trẻ bị biến chứng sau tiêm văcxin cần lưu ý

    Sau tiêm, nếu cha mẹ thấy con kích thích vật vã, lờ đờ, bú kém... cần đưa đi bệnh viện ngay.

  • 26/04/2018

    Nguyên nhân khiến trẻ lớn vẫn đái dầm

    Đái dầm ở trẻ dưới 5 tuổi rất phổ biến, nhưng nếu tình trạng đái dầm vẫn tiếp diễn khi trẻ trên 5 tuổi thì việc can thiệp sẽ trở nên vô cùng cần thiết.

  • 26/04/2018

    Sụp mi mắt: nguyên nhân cơ chế và cách điều trị

    Bệnh sụp mi có nhiều nguyên nhân, có thể không gây mù mắt, nhưng làm giảm chức năng thị giác (đặc biệt là ở trẻ em) và gây mất thẩm mỹ trên khuôn mặt người bệnh.

Xem thêm