Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Hiểu thêm về phương pháp hóa trị điều trị ung thư

Hóa trị là một biện pháp điều trị tích cực, sử dụng các hóa chất để ngăn chặn sự phát triển quá nhanh của các tế bào trong cơ thể. Hóa trị thường được sử dụng để điều trị ung thư, bởi tế bào ung thư thường phát triển và nhân lên nhanh hơn so với các tế bào bình thường trong cơ thể.

Hiểu thêm về phương pháp hóa trị điều trị ung thư

Hóa trị thường được sử dụng phối hợp với các phương pháp điều trị khác, ví dụ như phẫu thuật, xạ trị hoặc trị liệu hormone. Việc này phụ thuộc vào:

  • Giai đoạn ung thư và loại ung thư mà bạn mắc phải
  • Tình trạng sức khỏe tổng quát của bạn
  • Các phương pháp điều trị ung thư khác mà bạn đã sử dụng
  • Vị trí các tế bào ung thư

Hóa trị được coi là một phương pháp điều trị hệ thống, nghĩa là sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể.

Mặc dù hóa trị được chứng minh là có thể tấn công các tế bào ung thư một cách rất hiệu quả, nhưng hóa trị cũng có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn mà có thể có những ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của bạn. Bạn nên cân nhắc giữa những ảnh hưởng này với nguy cơ nếu không điều trị để có thể đưa ra quyết định xem liệu bạn có nên điều trị hóa trị hay không.

Tại sao hóa trị lại được sử dụng?

Hóa trị thường được dùng chủ yếu để:

  • Làm giảm tổng số lượng tế bào ung thư trong cơ thể bạn.
  • Giảm nguy cơ ung thư lan rộng và di căn
  • Làm giảm kích thước khối u
  • Giảm các triệu chứng của ung thư

Nếu bạn vừa trải qua phẫu thuật loại bỏ khối u ung thư, ví dụ như cắt bỏ khối u ung thư vú, bác sỹ có thể khuyên bạn nên điều trị hóa trị để đảm bảo rằng nếu có các tế bào ung thư còn sót lại thì chúng cũng sẽ bị tiêu diệt.

Hóa trị cũng được áp dụng trước khi áp dụng các phương pháp điều trị khác. Hóa trị có thể được dùng để làm nhỏ kích thước khối u trước khi tiến hành phẫu thuật cắt bỏ khối u hoặc trước khi tiến hành xạ trị.

Trong các trường hợp bệnh ung thư đã ở giai đoạn cuối, hóa trị được sử dụng để làm giảm đau.

Ngoài điều trị ung thư, hóa trị còn được sử dụng với các bệnh nhân mắc các bệnh về tủy xương để điều trị tế bào gốc và cũng được sử dụng trong các rối loạn về hệ thống miễn dịch. Liều hóa trị dùng trong các rối loạn hệ miễn dịch thường thấp hơn rất nhiều so với liều hóa trị dùng để điều trị ung thư. Các rối loạn miễn dịch có thể sử dụng hóa trị bao gồm bệnh lupus hoặc viêm khớp dạng thấp.

Tác dụng không mong muốn của hóa trị

Hóa trị thường được dùng để tiêu diệt các tế bào có tốc độ nhân lên rất nhanh. Trong khi tế bào ung thư là một tế bào như vậy, thì cũng có rất nhiều tế bào khác trong cơ thể cũng có tốc độ nhân lên nhanh. Các tế bào ở những vùng sau thường cũng sẽ bị ảnh hưởng của hóa trị:

  • Tế bào ở tóc
  • Tế bào da
  • Tế bào niêm mạc đường tiêu hóa

Vì lý do trên, tác dụng không mong muốn của hóa trị bao gồm:

  • Dễ bị bầm tím và chảy máu quá mức
  • Tiêu chảy
  • Khô miệng
  • Sưng loét miệng
  • Mệt mỏi
  • Sốt
  • Rụng tóc
  • Mất cảm giác ngon miệng
  • Buồn nôn
  • Nôn mửa
  • Sụt cân
  • Đau do tổn thương dây thần kinh
  • Nhiễm trùng
  • Thiếu máu
  • Táo bón
  • Các bệnh về thần kinh
  • Phù bạch huyết
  • Các vấn đề về trí nhớ
  • Các vấn đề về tập trung
  • Thay đổi về da
  • Thay đổi về móng
  • Mất ngủ
  • Thay đổi về khả năng tình dục
  • Thay đổi về khả năng có thai
Bác sỹ có thể giúp bạn kiểm soát các tác dụng không mong muốn này bằng cách sử dụng thuốc, thay đổi lối sống và nhiều cách khác.

Đa số các tác dụng không mong muốn của hóa trị sẽ biến mất khi quá trình điều trị kết thúc. Nhưng vẫn có khả năng có một số ảnh hưởng kéo dài của hóa trị sẽ phát triển thậm chí sau khi điều trị một vài năm, phụ thuộc vào vào loại hóa trị bạn đã sử dụng. Những ảnh hưởng lâu dài này bao gồm các tổn thương lên:

  • Tim
  • Thận
  • Phổi
  • Các dây thần kinh
  • Các cơ quan sinh sản

Cũng có khả năng bạn sẽ mắc một bệnh ung thư thứ phát khác sau khi điều trị hóa trị. Bởi vậy, trước khi tiến hành hóa trị bạn nên nói chuyện với bác sỹ về các nguy cơ có thể xảy ra và những triệu chứng nào bạn nên chú ý.

Chuẩn bị trước hóa trị

Vì hóa trị là một phương pháp điều trị dành cho những bệnh nặng nên việc lên kế hoạch trước khi tiến hành hóa trị là rất quan trọng.

Trước khi tiến hành hóa trị, bạn sẽ phải tiến hành rất nhiều xét nghiệm để biết rằng liệu bạn có đủ khỏe mạnh để tiến hành hóa trị không. Các xét nghiệm này bao gồm kiểm tra tim và xét nghiệm máu để xác định chức năng gan của bạn. Những loại xét nghiệm này còn có thể giúp bác sỹ xác định được loại hóa trị nào nên dùng với bạn.

Bác sỹ cũng có thể sẽ khuyên bạn nên khám răng trước khi bắt đầu hóa trị. Và bởi vì hóa trị ảnh hưởng lên khả năng tự làm lành vết thương của cơ thể, nên bất cứ tình trạng nhiễm trùng nào ở răng hoặc lợi cũng có thể sẽ lan đến khắp cơ thể.

Một số công việc cần chuẩn bị

Bạn nên cân nhắc đến việc chuẩn bị những vấn đề sau trước khi tiến hành hóa trị

Giảm tải công việc: Đa số mọi người có thể làm việc bình thường trong suốt quá trình điều trị hóa trị, nhưng bạn có thể sẽ muốn khối lượng công việc của mình được giảm đi cho đến khi bạn biết được loại tác dụng không mong muốn nào sẽ xảy đến với mình.

Chuẩn bị nhà cửa: Giặt quần áo hoạc làm bất cứ công việc nặng nào trước khi hóa trị bởi sau khi tiến hành hóa trị lần đầu tiên, bạn có thể sẽ rất yếu và không thể làm được những công việc này.

Chuẩn bị sự giúp đỡ từ gia đình và bạn bè: nhờ một người bạn hoặc người thân trong gia đình giúp bạn làm việc nhà, chăm sóc cho thú cưng của bạn hoặc chăm sóc con cho bạn.

Lường trước các tác dụng không mong muốn: Hỏi bác sỹ về loại tác dụng không mong muốn nào bạn sẽ phải trải qua và lên kế hoạch đối phó với nó. Nếu bạn có khả năng sẽ bị vô sinh sau khi hóa trị và bạn lại đang muốn có con, bạn có thể sẽ cần phải dự trữ và đông lạnh tinh trùng, trứng hoặc đông lạnh phôi đã thụ tinh. Bạn có thể sẽ phải chuẩn bị mũ, khăn đội đầu hoặc tóc giả nếu bạn có khả năng bị rụng tóc.

Bắt đầu trị liệu hoặc tham gia nhóm hỗ trợ: Nói chuyện với những người khác, không phải là thành viên gia đình và bạn bè về những việc bạn sắp phải trải qua có thể giúp bạn giữ được thái độ lạc quan. Họ cũng có thể giúp bạn bình tĩnh hơn trước những nỗi lo sợ về quá trình điều tị của bạn.

Tiến hành hóa trị

Hóa trị có thể được tiến hành dưới nhiều hình thức khác nhau. Hóa trị có thể được đưa vào dưới dạng thuốc viên hoặc tiêm trực tiếp vào ven thông qua tiêm hoặc truyền tĩnh mạch. Ngoài 2 cách đó, hóa trị cũng có thể được đưa vào cơ thể theo nhiều cách khác nhau:

  • Hóa trị sẽ được đưa trực tiếp vào khối u, phụ thuộc vào vị trí của khối u. Nếu bạn vừa trải qua việc phẫu thuật cắt bỏ khối u, bác sỹ có thể cấy các đĩa thuốc chậm tan vào cơ thể bạn.
  • Một số loại ung thư da có thể được điều trị bằng kem bôi hóa trị
  • Hóa trị có thể được đưa vào một số phần cụ thể của cơ thể thông qua các phương pháp điều trị  cục bộ, ví dụ như được đưa trực tiếp vào bụng, ngực, hệ thần kinh trung ương hoặc vào bàng quang thông qua niệu quản.
  • Một số loại hóa trị có thể được sử dụng dưới dạng viên bằng đường uống
  • Các loại thuốc hóa trị dạng lỏng có thể được đưa vào bằng việc tiêm.

Địa điểm tiến hành hóa trị phụ thuộc vào cách đưa thuốc hóa trị vào cơ thể. Ví dụ, nếu bạn dùng thuốc hóa trị dưới dạng kem bôi hoặc viên uống, bạn có thể tự điều trị ở nhà. Các phương pháp khác thường được tiến hành tại bệnh viện hoặc các cơ sở y tế.

Lịch tiến hành hóa trị của bạn có thể sẽ được điều chỉnh và thay đổi nếu cơ thể bạn không đáp ứng tốt hoặc cũng có thể tăng lên/giảm đi phụ thuộc vào việc các tế bào ung thư đáp ứng như thế nào với phương pháp này.

Sau khi hóa trị

Bác sỹ điều trị sẽ thường xuyên kiểm soát ảnh hưởng của phương pháp điều trị này, thông qua các chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm máu. Bác sỹ có thể sẽ điều chỉnh phương pháp điều trị của bạn bất cứ lúc nào.

Quá trình điều trị của bạn sẽ tốt hơn nếu bạn thường xuyên chia sẻ với bác sỹ về việc hóa trị ảnh hưởng như thế nào đến bạn. Bạn nên nói với bác sỹ về bất cứ tác dụng không mong muốn nào liên quan đến việc điều trị để các bác sỹ có thể đưa ra các điều chỉnh, nếu cần thiết.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Chăm sóc bệnh nhân Ung thư - sẻ chia ấm áp

Bình luận
Tin mới
  • 16/01/2018

    Đối phó với việc tăng cân sau khi cai thuốc lá

    Chúc mừng bạn đã cai thuốc lá thành công. Và bây giờ sẽ là vấn đề được quan tâm nhiều nhất của những người bỏ thuốc là việc tăng cân. Sau khi bỏ thuốc, bạn có thể tiếp tục đi trên con đường tiến đến lối sống khỏe mạnh bằng cách kiểm soát và duy trì cân nặng hợp lý.

  • 16/01/2018

    Bệnh gì gây đau đớn nhiều nhất?

    Hầu hết các bệnh lý dù nặng hay nhẹ đều gây ra cảm giác đau. Tuy nhiên theo các chuyên gia sức khỏe, 10 tình trạng sức khỏe dưới đây thường gây đau dữ dội nhất và gây nhiều phiền toái cho bệnh nhân.

  • 16/01/2018

    Thói quen đơn giản giúp con có tư duy phản biện

    Những đứa trẻ có tư duy phản biện tốt sẽ phát triển kỹ năng như học giỏi với khả năng ghi nhớ tốt, đi đầu trong cách tìm và giải quyết vấn đề, có chỉ số IQ cao.

  • 16/01/2018

    Hội chứng Proteus

    Hội chứng Proteus xảy ra trong quá trình phát triển của bào thai, do đột biến gen AKT1. Gen AKT1 giúp điều chỉnh sự tăng trưởng.

  • 16/01/2018

    Loạt bài: Hỏi đáp về phòng chống tác hại của rượu bia - Phần 11

    Kinh nghiệm kiểm soát quảng cáo rượu bia tại một số quốc gia? Việt Nam đã có chính sách gì để kiểm soát rượu bia? Quy định về sản xuất, kinh doanh rượu bia tại Việt Nam?

  • 16/01/2018

    Ngộ độc methanol do rượu pha trái phép - thông tin tóm tắt

    Các vụ ngộ độc methanol là do hệ quả của việc sản xuất và phân phối bất hợp pháp các loại đồ uống có cồn bị nhiễm bẩn. Thật không may là những vụ việc này đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng dẫn đến thương tích, thậm chí mất mạng. Phần lớn những vụ việc này đều có thể được ngăn chặn bằng việc cưỡng chế thực thi tốt và giáo dục người tiêu dùng.

  • 16/01/2018

    Hội chứng tăng đông máu ở phụ nữ có thai: nguy hiểm khôn lường

    Hội chứng tăng đông máu là một nhóm bệnh mà trong đó quá trình đông máu không diễn ra bình thường dẫn đến sự hình thành bất thường của cục máu đông trong lòng mạch.

  • 16/01/2018

    Các giai đoạn khám thai

    3 tháng đầu, 3 tháng giữa, 3 tháng cuối thai kỳ bạn sẽ được thăm khám và thực hiện các test, thủ thuật y khoa nào nhỉ?

Xem thêm