Bênh gút- Mối nguy hiểm không báo trước

Định nghĩa

Bệnh gút (hay ở Việt Nam gọi là bệnh thống phong) là một dạng viêm khớp gây ra vô cùng đau đớn. Đây là hiện tượng khi cơ thể tích tụ quá nhiều axit uric trong máu. Axit uric là sản phẩm phụ được tạo ra khi cơ thể phân hủy purin, một hợp chất tự nhiên có sẵn trong cơ thể và một số loại thực phẩm. Khi cơ thể bị ép hoạt động ở tần số cao, lượng axit uric thông thường sẽ không được hòa tan vào trong máu mà tích tụ lại, dẫn tới hình thành các tinh thể urat sắc nhọn, lắng đọng lại ở các khớp và các mô xung quanh. Các tinh thể là nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng viêm, sưng tẩy và những cơn đau đớn dữ dội đặc trưng của bệnh.

Triệu chứng - Dấu hiệu nhận biết bệnh

Thông thường, các cơn đau thường xuất hiện vô cùng đột ngột và hiếm khi có dấu hiệu báo trước. Phần lớn các cơn đau bùng phát vào ban đêm hoặc vừa ngủ dậy. Điểm chung là các cơn đau tột độ tại các khớp xương. Dù khớp ở gốc ngón chân là vị trí thường bị gút nhất, các vị trí như mắt cá chân, đầu gối, khuỷu tay, cổ tay và các ngón tay cũng có thể bị gút.

Ngoài ra bên cạnh các cơn đau, dấu hiện nhận biết rõ ràng nhất là những vùng viêm đỏ rực, và nóng ran. Vùng quanh khớp bị gút sẽ trở nên căng bóng và nhạy cảm đến mức chị chạm nhẹ cũng đủ gây ra sự đau đớn. Khi cơn đau đỉnh điểm trôi qua, cảm giác khó chịu âm ỉ tại khớp vẫn có thể kéo dài từ vài ngày cho đến vài tuần. Nếu không được can thiệp điều trị, các đợt bùng phát trong tương lai sẽ có xu hướng kéo dài hơn, tấn công nhiều khớp cùng một lúc và dần làm suy giảm khả năng vận động bình thường của người bệnh.

Điều trị

Việc điều trị bệnh gút đòi hỏi một chiến lược toàn diện, kết hợp giữa việc dùng thuốc theo đơn và thay đổi lối sống. Bác sĩ chuyên khoa sẽ đưa ra phác đồ nhằm làm dịu cơn đau trong đợt cấp tính và ngăn ngừa tái phát thông qua việc kiểm soát tận gốc lượng axit uric. Để giảm viêm và giảm đau tức thời, các loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID), colchicine hoặc corticosteroid thường được sử dụng nhằm khống chế phản ứng viêm mạnh mẽ của cơ thể đối với tinh thể urat.

Về chiến lược lâu dài, đối với những bệnh nhân thường xuyên bị bùng phát cơn đau, bác sĩ sẽ kê các loại thuốc đặc trị như allopurinol để hạ nồng độ axit uric trong máu. Những loại thuốc này hoạt động bằng cách hạn chế khả năng sản xuất axit uric của cơ thể hoặc tăng cường hiệu suất đào thải axit uric ở thận. Việc sử dụng thuốc cần được tuân thủ một cách nghiêm ngặt, bởi hành động tự ý ngưng thuốc khi thấy hết đau có thể khiến tinh thể urat tiếp tục âm thầm tích tụ, gây tổn thương sụn và khớp vĩnh viễn.

Các thực phẩm cần phải hạn chế

Chế độ ăn uống đóng vai trò mang tính quyết định trong quá trình kiểm soát bệnh gút. Người bệnh cần đặc biệt tránh xa nhóm thực phẩm chứa hàm lượng purin cao. Đứng đầu trong danh sách cần loại bỏ là các loại nội tạng động vật như gan, thận và óc, vì chúng chứa lượng purin khổng lồ dễ dàng kích hoạt cơn đau gút ngay lập tức. Các loại thịt đỏ bao gồm thịt bò, thịt cừu non và thịt lợn cũng cần được hạn chế tiêu thụ ở mức tối đa.

Trong thực đơn hàng ngày, người bệnh nên tránh hải sản vỏ cứng và các loại cá giàu purin như cá cơm, cá mòi, cá trích. Đồ uống có cồn, đặc biệt là bia và rượu mạnh, là yếu tố nguy hiểm hàng đầu vì chúng vừa trực tiếp cung cấp purin, vừa cản trở thận trong việc đào thải axit uric. Ngoài ra, người bệnh cũng được khuyến cáo tránh xa các loại thức uống chứa nhiều đường tinh luyện, nhất là các loại nước ngọt có ga chứa xi-rô ngô giàu hàm lượng fructose, do đường fructose có đặc tính kích thích cơ thể sản sinh thêm axit uric.

Nhìn chung, bệnh gút là một dạng viêm khớp gây ra những cơn đau nghiêm trọng và làm ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Tuy nhiên, điểm tích cực là bệnh lý này hoàn toàn có thể được kiểm soát một cách rất hiệu quả. Sự kết hợp chặt chẽ giữa việc tuân thủ sử dụng thuốc đúng phác đồ y khoa và tinh thần tự giác áp dụng một chế độ dinh dưỡng lành mạnh sẽ giúp người bệnh hạn chế tối đa tần suất các đợt bùng phát. Với sự chăm sóc y tế đúng đắn, người mắc bệnh gút hoàn toàn có thể duy trì nhịp sống năng động và thoải mái thường ngày.

Lời khuyên từ chuyên gia dinh dưỡng

Để chung sống an toàn và ngăn ngừa các đợt bùng phát bệnh gút, bạn nên chú ý những thói quen dinh dưỡng sau:

• Uống thật nhiều nước lọc: Việc cung cấp đủ nước mỗi ngày giúp thận hoạt động trơn tru, dễ dàng rửa trôi và đào thải lượng axit uric dư thừa ra khỏi cơ thể.

• Ưu tiên nguồn đạm an toàn: Hãy thay thế các loại đạm động vật bằng sữa hoặc sữa chua ít béo/tách béo. Đây là những thực phẩm đã được chứng minh giúp giảm rủi ro bùng phát cơn đau khớp.

• Duy trì cân nặng hợp lý: Nếu cần giảm cân, hãy thực hiện từ từ bằng cách tăng cường rau xanh, trái cây tươi và ngũ cốc nguyên hạt vào thực đơn.

• Tránh xa các chế độ ăn kiêng tiêu cực: Việc nhịn ăn hoặc ép cân quá đột ngột có thể khiến nồng độ axit uric trong máu tăng vọt và lập tức kích hoạt cơn đau gút.

• Cá nhân hóa thực đơn: Hãy luôn tham vấn trực tiếp với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có một chế độ ăn phù hợp nhất với thể trạng của riêng bạn.