Triệu chứng, chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Zika

Triệu chứng

Đa số những người nhiễm virus Zika thậm chí còn không biết mình nhiễm bệnh bởi họ không biểu hiện triệu chứng gì. Những triệu chứng phổ biến của việc nhiễm virus Zika là sốt, mẩn đỏ, đau khớp, viêm kết mạc (đau mắt đỏ). Những triệu chứng phổ biến khác bao gồm đau cơ và đau đầu.

Thời gian ủ bệnh của bệnh do virus Zika gây ra hiện chưa biết rõ nhưng thời gian này thường sẽ kéo dài từ vài ngày đến vài tuần.

Đến gặp nhân viên y tế ngay nếu bạn đang mang thai và bị sốt, mẩn đỏ, đau khớp hoặc đau mắt đỏ trong vòng 2 tuần sau khi trở về từ vùng có lưu hành virus Zika. Hãy đảm bảo rằng đã báo với bác sỹ về địa điểm bạn vừa đi du lịch trở về.

Sau khi bị muỗi đốt, bệnh thường biểu hiện những triệu chứng nhẹ trong khoảng vài ngày đến một tuần.

Bệnh do virus Zika gây ra thường rất ít khi gây bệnh nặng đến mức phải nhập viện và thường rất hiếm khi gây tử vong. Vì lý do này nên rất ít người nhận ra rằng mình bị nhiễm virus Zika.

Virus Zika có thể vẫn tồn tại trong máu của người bệnh khoảng một tuần nhưng với một số người, khoảng thời gian này có thể lâu hơn.

Khi người bệnh bị nhiễm bệnh một lần, họ sẽ có được miễn dịch bảo vệ để không bị nhiễm virus trong tương lai.

Các đường lây truyền

Thông qua muỗi đốt

Virus Zika chủ yếu lây sang người thông qua việc bị muỗi Aedes đốt. Đây cũng là loại muỗi lây truyền virus gây sốt xuất huyết và sốt chikungunya.

Loại muỗi này thường đẻ trứng ở trong vùng nước tĩnh như nước trong xô, chậu, trong bát uống nước của vật nuôi, bình hoa, chum vại. Muỗi thích đốt người và sống trong nhà, hoặc ngoài nhà ở khu vực có nhiều người.

Muỗi truyền bệnh sốt chikungunya, sốt xuất huyết và truyền bệnh Zika là muỗi thường hoạt động tích cực vào ban ngày. Nhưng chúng cũng có thể đốt người vào buổi tối.

Muỗi sẽ bị nhiễm bệnh khi hút máu của người đã bị nhiễm virus, sau đó, muỗi nhiễm bệnh sẽ làm lây lan virus sang những người khác thông qua việc đốt người.

Lây từ mẹ sang con

Mẹ bị nhiễm virus Zika lúc gần sinh có thể truyền virus sang đứa con mới sinh

Phụ nữ mang thai có thể truyền virus Zika cho bào thai trong quá trình mang thai. Những ảnh hưởng bất lợi đến bà mẹ và trẻ sơ sinh do virus Zika gây ra trong quá trình mang thai hiện vẫn đang được nghiên cứu thêm.

Đến nay, chưa có báo cáo nào về việc trẻ sơ sinh nhiễm virus Zika thông qua việc bú sữa mẹ. Vì sữa mẹ có rất nhiều lợi ích nên các bà mẹ vẫn được khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ trong vùng có virus Zika lưu hành.

Virus Zika có thể lây truyền từ một nam giới sang bạn tình của anh ta.

Trong những trường hợp virus Zika lây qua đường tình dục đã được biết đến, người nam giới đã phát triển các triệu chứng của bệnh do virus Zika gây ra. Cũng chính từ những trường hợp này, các cơ quan y tế mới biết được rằng virus có thể lây truyền khi người nam giới có triệu chứng, hoặc trước khi các triệu chứng xuất hiện và thậm chí cả sau khi các triệu chứng đã biến mất.

Virus có thể tồn tại trong tinh dịch lâu hơn thời gian tồn tại trong máu.

Thông qua đường truyền máu

Đến tháng 1 năm 2016, chưa có trường hợp nào bị lây nhiễm virus Zika thông qua đường truyền máu ở Mỹ.

Có một số báo cáo về các trường hợp lây nhiễm virus Zika qua đường truyền máu ở Brazil. Những báo cáo này gần đây vẫn đang được điều tra lại.

Trong vụ dịch Polynesian ở Pháp, có khoảng 2,8% mẫu máu hiến dương tính với virus Zika và trong những vụ dịch trước đó, virus cũng được tìm thấy trong máu hiến.

Nguy cơ

Bất kỳ ai sống trong vùng có virus Zika lưu hành hoặc vừa du lịch trở về từ vùng có virus Zika lưu hành mà chưa bị nhiễm virus thì rất có thể sẽ bị nhiễm virus thông qua đường muỗi đốt. Một khi đã bị nhiễm virus một lần, người đó sẽ có miễn dịch bảo vệ để không nhiễm virus Zika trong tương lai.

Chẩn đoán

Triệu chứng của bệnh do virus Zika gây ra tương tự với triệu chứng sốt xuất huyết hoặc sốt chikungunya. Đây là những bệnh cũng lây truyền qua loại muỗi truyền virus Zika.

Đến khám bác sỹ ngay nếu bạn có những triệu chứng kể trên và vừa trở về từ vùng lưu hành virus Zika.

Nếu bạn vừa đi du lịch trở về, hãy nói với bác sỹ về thời gian và những địa điểm bạn đã đến.

Bác sỹ có thể sẽ yêu cầu bạn làm xét nghiệm máu để tìm virus Zika hoặc những virus tương tự như virus gây bệnh sốt xuất huyết hoặc sốt chikungunya.

Điều trị

Hiện nay, chưa có vắc xin hoặc thuốc để điều trị bệnh do virus Zika.

Điều trị triệu chứng:

• Nghỉ ngơi nhiều
• Uống nhiều nước để tránh bị mất nước
• Dùng thuốc như acetaminophen (Tylenol) hoặc paracetamol để giảm sốt và giảm đau.
• Không dùng aspirin hoặc các thuốc chống viêm không chứa steroid khác (NSAIDs) cho đến khi chẩn đoán loại trừ nguy cơ sốt xuất huyết để giảm nguy cơ chảy máu.
• Nếu bạn đang dùng thuốc hoặc điều trị bệnh khác, trao đổi với bác sỹ trước khi nhận thêm phương pháp điều trị.

Nếu bạn bị nhiễm virus Zika, hãy tránh bị muỗi đốt trong tuần đầu tiên bị nhiễm bệnh

• Trong tuần đầu tiên, virus Zika có thể được tìm thấy trong máu và có thể truyền từ người bệnh sang muỗi thông qua việc bị muỗi đốt
• Muỗi bị nhiễm bệnh sau đó có thể truyền bệnh sang người khỏe mạnh.