Tại sao chỉ số eo- hông lại quan trọng?

Tỷ số eo-hông (WHR) là một chỉ số giúp đánh giá nhanh sự phân bố mỡ, có thể cho thấy sức khỏe tổng thể của một người. Những người mà cân nặng tập trung vào vùng giữa cơ thể hơn là vùng hông có nguy cơ cao mắc một số tình trạng sức khỏe nhất định.

Bài viết này giải thích cách tính WHR cũng như tỉ lệ WHR ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào, một người có thể cải thiện tỷ số này bằng cách nào và họ nên cân nhắc điều gì khác.

Cách tính tỷ số eo-hông

 Để tính WHR, cần phải đo cả chu vi vòng eo và hông

Cách đo chu vi vòng eo: đứng thẳng và thở ra, sau đó đo vòng eo ngay phía trên rốn bằng thước dây. Đây là nơi nhỏ nhất của bụng.

Cách đo chu vi hông: đứng thẳng và quấn thước dây xung quanh phần rộng nhất của hông.

Lưu ý: Đọc số đo tại nơi mà hai đầu thước chồng lên nhau và  không kéo thước dây quá chặt. Các phép đo có thể được ghi lại bằng centimet (cm) hoặc inch (in) đều không ảnh hưởng đến tỷ số.

Sau đó lấy chu vi vòng eo chia cho số đo chu vi hông.

Ví dụ, nếu chu vi vòng eo của một người là 80 cm (31,5 in) và chu vi hông của họ là 90 cm (35,5 in) thì tỷ số WHR của họ là:

80 ÷ 90 = 0,89 cm (31,5 ÷ 35,5 = 0,89 in)

Giá trị của người khỏe mạnh bình thường

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), WHR trên 1.0 có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến thừa cân, bao gồm bệnh tim và bệnh tiểu đường typ 2.

Đây là một chỉ số giúp đánh giá thừa cân ngay cả khi các chỉ số khác, ví dụ như chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức bình thường.

WHO cho rằng WHR khỏe mạnh là:

• 0,85 trở xuống đối với phụ nữ

• 0.9 hoặc nhỏ hơn cho nam giới

Biểu đồ dưới đây cho thấy cách WHO phân loại nguy cơ mắc các bệnh lý do cân nặng theo tỷ số WHR:

• Nguy cơ thấp: dưới 0.95 ở nam, dưới 0.80 ở nữ
• Nguy cơ trung bình: nam giới từ 0.96 đến 1.0, nữ giới từ 0.81 đến 0.85
• Nguy cơ cao: nam giới trên 1.0 và nữ giới trên 0.86

Ảnh hưởng đến sức khỏe

Nghiên cứu cho thấy những người "hình quả táo" có nguy cơ cao hơn mắc một số tình trạng sức khỏe nhất định so với những người "hình quả lê" (khi hông lớn hơn thân trên).

Các tình trạng sức khỏe này bao gồm:

• Bệnh tim mạch: Một nghiên cứu cho thấy béo bụng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và ung thư. Một nghiên cứu khác cho thấy WHR dự đoán nguy cơ mắc các bệnh tim mạch hiệu quả hơn BMI hoặc chu vi vòng eo và  là một chỉ số tốt hơn chu vi vòng eo trong đánh giá nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch.

• Bệnh tiểu đường typ 2: Một nghiên cứu năm 2016 cho thấy rằng chu vi vòng eo tăng lên có liên quan đến tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường typ 2.

• Khả năng sinh sản: Một nghiên cứu năm 2002 cho thấy rằng phụ nữ có WHR trên 0,80 có tỷ lệ mang thai thấp hơn so với những người có WHR thấp hơn, cho dù chỉ số BMI của họ có ở mức nào đi chăng nữa.

WHR cũng giúp chỉ ra khả năng một người mắc một số tình trạng sức khỏe nhất định; nó cũng có thể được sử dụng để phát hiện béo phì. Theo WHO:

• WHR trên 0,85 là béo phì ở phụ nữ

• WHR trên 0,90 là béo phì ở nam giới

Cách cải thiện

Nếu một người có WHR cao và vòng eo quá khổ luôn là mối lo lắng về những nguy cơ sức khỏe liên quan. Để giảm thiểu những rủi ro này, tốt nhất hãy nên giảm cân.

Cách tốt nhất để giảm cân là nạp calo vào ít hơn lượng được đốt cháy. Một chế độ ăn lành mạnh, giảm lượng phần ăn, và tập thể dục vài ngày một tuần sẽ là một khởi đầu tốt. Một nghiên cứu năm 2011 cho thấy chế độ ăn nhiều trái cây và sữa và hạn chế bánh mì trắng, thịt chế biến sẵn, bơ thực vật và nước ngọt có thể giúp giảm mỡ bụng.

Cân nhắc

WHR là một chỉ số hữu ích để đánh giá  tình trạng sức khỏe. Tuy nhiên nếu đo không  không chính xác hoặc tính toán sai có thể ảnh hưởng đến kết luận về sức khỏe. Ngoài ra, nếu ai đó có chỉ số BMI cao hoặc chiều cao thấp hơn 152,4 cm thì WHR có thể ít có ý nghĩa.

Điều quan trọng cần lưu ý là WHR không được sử dụng để đánh giá sức khỏe trẻ em mà chỉ nên được sử dụng cho người lớn.

Phần kết luận

Đo WHR của một người là một cách tiện lợi để:

• Đánh giá nhanh sức khỏe tổng quát

• Mức độ béo phì

• Nguy cơ mắc các bệnh liên quan tới cân nặng

Tuy nhiên, bởi vì có thể WHR được tính không chính xác, cho nên không nên dựa hoàn toàn vào chỉ số này để phát hiện béo phì hoặc nguy cơ sức khỏe.

Hãy nói chuyện với bác sĩ về cân nặng và bất kỳ nguy cơ sức khỏe nào có liên quan luôn là cách tốt nhất để có được bức tranh sức khỏe hoàn chỉnh.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Tỉ lệ eo - hông, chỉ số của sức khỏe