Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Khó tiêu - bệnh lý hay chỉ là cảm giác?

Khó tiêu, hay còn được biết đến là chứng đầy bụng như dân gian thường gọi, là một thuật ngữ chung để chỉ tình trạng khó chịu ở phần bụng trên. Khó tiêu không phải là một bệnh, mà là một triệu chứng, có thể được mô tả là tình trạng đau bụng hoặc có cảm giác đầy bụng ngay sau khi ăn. Khó tiêu có thể là một triệu chứng của các bệnh tiêu hoá khác nhau và có thể được điều chỉnh bằng cách thay đổi chế độ ăn, lối sống và việc dùng thuốc.

Triệu chứng khó tiêu

Khó tiêu có thể là triệu chứng của các bệnh tiêu hoá tiềm ẩn, ví dụ như trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét hoặc bệnh về túi mật. Các triệu chứng khó tiêu bao gồm:

  • Có cảm giác nóng ở dạ dày hoặc ở vùng bụng trên
  • Đau bụng
  • Dễ đầy bụng trong suốt bữa ăn, mặc dù bạn chưa ăn nhiều và do đó, bạn không thể ăn thêm được nữa
  • Có cảm giác khó chịu sau khi ăn no: cảm giác no kéo dài hơn bình thường, gây ra tình trạng khó chịu.
  • Buồn nôn và nôn mửa
  • Có vị acid (chua) trong miệng
  • Ợ hơi

Những ai dễ bị khó tiêu?

Khó tiêu là tình trạng rất thường gặp. Mọi người, ở tất cả các độ tuổi và ở tất cả các giới đều có thể bị khó tiêu. Trong phần lớn các trường hợp, chứng khó tiêu sẽ không gây ra tình trạng nguy hiểm. Tuy nhiên, tình trạng khó tiêu có thể xảy ra bởi rất nhiều nguyên nhân khác nhau, người bệnh cần tìm hiểu nguyên nhân chính xác dẫn đến tình trạng này và các triệu chứng đi kèm để có phương hướng điều trị đúng đắn.

Các nguyên nhân gây khó tiêu

Có rất nhiều nguyên nhân gây khó tiêu, bao gồm:

Do các tình trạng bệnh lý:

  • Viêm loét
  • Trào ngược dạ dày thực quản
  • Ung thư dạ dày (hiếm gặp)
  • Liệt dạ dày nhẹ (tình trạng khi dạ dày không thể làm rỗng hoàn toàn được, thường gặp ở người bệnh tiểu đường)
  • Viêm dạ dày
  • Hội chứng ruột kích thích
  • Sỏi mật
  • Tắc ruột
  • Táo bón
  • Viêm tuỵ mạn tính
  • Bệnh tuyến giáp
  • Giảm lưu lượng máu đến ruột (thiếu máu cục bộ tại ruột)
  • Phụ nữ mang thai

Do sử dụng thuốc

  • Aspirin và các loại thuốc giảm đau khác, ví dụ như các loại thuốc chống viêm không chứa steroid như ibuprofen và naproxen
  • Estrogen và các loại thuốc tránh thai đường uống
  • Các thuốc steroid
  • Một số loại kháng sinh nhất định
  • Thuốc điều trị bệnh tuyến giáp

Do các yếu tố về lối sống

  • Ăn quá nhiều, ăn quá nhanh, ăn thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ hoặc ăn trong trạng thái căng thẳng
  • Uống quá nhiều đồ uống có cồn
  • Hút thuốc lá
  • Căng thẳng và mệt mỏi

Ngoài ra, khó tiêu không chỉ là do có quá nhiều acid dạ dày. Việc nuốt phải quá nhiều không khí trong khi ăn cũng có thể làm tăng các triệu chứng ợ hơi và đầy bụng, thường đi kèm với tình trạng khó tiêu.

Đôi khi, những người thường xuyên bị khó tiêu sẽ không liên quan đến các yếu tố nêu trên. Loại khó tiêu này gọi là khó tiêu chức năng hay còn gọi là khó tiêu không do loét. Đây là một trong những rối loạn đường tiêu hóa ở vùng thượng vị rất thường gặp, gây cảm giác đau bụng và khó chịu nếu người bệnh. Nguyên nhân của chứng khó tiêu chức năng hiện nay vẫn chưa rõ ràng, tuy nhiên một số giả thiết cho rằng, chứng khó tiêu chức năng có cùng nguyên nhân với hội chứng ruột kích thích. Một số bằng chứng vẫn ủng hộ giả thiết nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori gây ra chứng khó tiêu chức năng. Tuy không gây nguy hiểm đến sức khỏe nhưng chứng khó tiêu chức năng lại ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

 

Điều trị khó tiêu như thế nào?

Vì khó tiêu là một triệu chứng, không phải là bệnh lý nên việc điều trị thường phụ thuộc vào nguyên nhân tiềm ẩn gây khó tiêu.

Dự phòng khó tiêu

Cách tốt nhất để dự phòng tình trạng khó tiêu là tránh các loại thực phẩm hoặc các tác nhân gây tình trạng khó tiêu, điển hình như việc ghi lại nhật ký ăn uống để giúp nhận ra các loại thực phẩm gây khó tiêu. Dưới đây là một số điều chỉnh khác về lối sống:

  • Chia bữa ăn chính thành các bữa ăn nhỏ để dạ dày không phải làm việc quá tải trong một thời gian dài.
  • Ăn chậm hơn
  • Tránh ăn quá nhiều các loại thực phẩm có chứa hàm lượng acid cao, ví dụ như trái cây họ cam quýt và cà chua
  • Giảm hoặc tránh sử dụng các loại thực phẩm, đồ uống có chứa caffeine
  • Nếu căng thẳng là nguyên nhân gây khó tiêu, hãy thực hiện các biện pháp kiểm soát căng thẳng, ví dụ như thư giãn và kỹ thuật phản hồi sinh học (kiểm soát các hoạt động của cơ thể xảy ra một cách vô thức).
  • Nếu đang hút thuốc lá, hãy cai thuốc. Hút thuốc lá có thể gây kích thích niêm mạc dạ dày
  • Cắt giảm tiêu thụ rượu bia vì cồn trong rượu bia có thể làm kích ứng niêm mạc dạ dày.
  • Tránh mặc quần áo quá chật vì sẽ gây chèn ép lên dạ dày và khiến thức ăn trong dạ dày có thể trào ngược lên thực quản.
  • Không luyện tập thể thao khi no. Thay vào đó, hãy luyện tập thể thao trước bữa ăn hoặc ít nhất 1 tiếng đồng hồ sau khi ăn.
  • Không nằm xuống khi vừa ăn no.
  • Đợi ít nhất 3 tiếng sau khi ăn no mới đi ngủ.
  • Gối cao đầu khi ngủ (ít nhất 15cm) so với chân. Việc này sẽ giúp dịch dạ dày chảy xuống ruột dễ hơn và không bị trào ngược lên thực quản.

Khi nào nên đến gặp bác sỹ vì khó tiêu?

Vì khó tiêu có thể là một triệu chứng của một bệnh hay tình trạng sức khoẻ nghiêm trọng, nên bạn có thể cần đến gặp bác sỹ nếu gặp phải các triệu chứng sau:

  • Nôn mửa hoặc có máu trong chất nôn (chất nôn có màu nâu như cà phê)
  • Sụt cân
  • Mất cảm giác ngon miệng
  • Phân đen hoặc có máu trong phân
  • Đau bụng dữ dội
  • Khó chịu nhưng không phải do ăn no

Các triệu chứng giống như khó tiêu có thể xuất phát từ tình trạng  nhồi máu cơ tim. Nếu ít khi bị tình trạng khó tiêu nhưng khi gặp phải lại đi kèm với các triệu chứng như khó thở, đau ngực, vã mồ hôi hoặc đau lan toả tới vùng cằm, cổ hoặc cánh tay, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Quá trình tiêu hóa thực phẩm diễn ra như thế nào?

PGS. TS. Nguyễn Xuân Ninh - Viện Y học ứng dụng VIệt Nam
Bình luận
Tin mới
  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

  • 13/11/2026

    Hội chứng alpha-gal là gì?

    Hội chứng alpha-gal (AGS) là một dạng dị ứng nghiêm trọng, có khả năng đe dọa tính mạng, được kích hoạt bởi vết cắn của ve và gây ra dị ứng với một phân tử đường có trong thịt, các sản phẩm từ động vật có vú. Cùng tìm hiểu về hội chứng alpha-gal qua bài viết sau!

Xem thêm