Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Hội chứng Cushing

Hội chứng Cushing xảy ra khi cơ thể có nồng độ hóc-môn cortisol cao bất thường. Nó có thể do nhiều nguyên nhân gây nên nhưng nguyên nhân phổ biến nhất là do sử dụng corticoid quá liều.

Hội chứng Cushing

Các triệu chứng bao gồm mặt tròn như mặt trăng, tăng cân ở nửa trên cơ thể và rạn da. Ở phụ nữ có thể bị rậm lông và chu kì kinh nguyệt bất thường. Ở nam giới có thể gia tăng các vấn đề về cương dương và tình dục. Trẻ em mắc hội chứng Cushing thường bị béo phì và chậm phát triển.

Bên cạnh các thăm khám lâm sàng, xét nghiệm máu, nước tiểu luôn được thực hiện để chẩn đoán. Sau khi được chẩn đoán, cần làm thêm các xét nghiệm để xác định nguyên nhân. Tùy thuộc vào nguyên nhân, điều trị nội khoa có thể kiểm soát lượng cortisol trong máu.

Triệu chứng

Có nhiều triệu chứng khác nhau của hội chứng này, nhưng các triệu chứng thường gặp bao gồm:
  • Tăng cân, béo phì
  • Tích mỡ, đặc biệt là ở mặt (mặt tròn như mặt trăng), gáy và bụng.
  • Rạn da ở ngực, cánh tay, bụng và đùi
  • Da mỏng đi và dễ bầm tím
  • Chậm lành vết thương
  • Dễ nhiễm trùng
  • Mụn trứng cá
  • Mệt mỏi
  • Yếu cơ
  • Không dung nạp glucose
  • Khát nhiều, uống nhiều
  • Đi tiểu nhiều
  • Mất xương (loãng xương)
  • Huyết áp cao
  • Đau đầu
  • Rối loạn nhận thức
  • Lo âu, dễ cáu kỉnh
  • Trầm cảm

Phụ nữ có thể bị rậm lông, cũng như kinh nguyệt không có hoặc không đều.

Đàn ông cũng có thể có:

  • Rối loạn cương dương
  • Mất hứng thú tình dục
  • Khả năng sinh sản giảm

Trẻ em bị bệnh này thường bị béo phì và có tốc độ tăng trưởng chậm.

Nguyên nhân

Cortisol được cơ thể sản xuất ra để điều hòa nhiều chứng năng như:

  • Điều hòa huyết áp và hệ thống tim mạch
  • Giảm đáp ứng viêm của hệ thống miễn dịch
  • Chuyển hóa tinh bột, chất béo và đạm thành năng lượng
  • Cân bằng tác dụng của Insulin
  • Giúp cơ thể chống lại căng thẳng

Hội chứng Cushing là hội chứng do nồng độ cortisol trong cơ thể tăng bất thường do nhiều lí do, bao gồm:

  • Mức độ căng thẳng cao trong ba tháng cuối thai kì
  • Tập luyện thể thao
  • Suy dinh dưỡng
  • Nghiện rượu
  • Trầm cảm hoặc hoảng sợ

Nguyên nhân thường gặp nhất của hội chứng Cushing là việc sử dụng các thuốc corticoid (như prednisone) với liều cao trong một thời gian dài. Các loại thuốc này thường được sử dụng để chống thải ghép (ví dụ ở bệnh nhân ghép tạng), điều trị các bệnh viêm nhiễm (như lupus và viêm khớp), tiêm corticoid liều cao để điều trị đau lưng.

Corticoid liều thấp hơn ở dạng hít (trong bệnh hen suyễn) hoặc kem (như bệnh eczema) thường là không đủ để gây ra hội chứng Cushing.

Các nguyên nhân khác bao gồm:

  • Khối u tuyến yên, còn được gọi là bệnh Cushing (tuyến yên sản xuất quá nhiều ACTH)
     
  • Hội chứng ACTH lạc chỗ (u thường được tìm thấy trong phổi, tuyến tụy, tuyến giáp, hoặc tuyến ức)
  • Hội chứng Cushing gia đình (hội chứng Cushing thường không di truyền, nhưng có thể các khối u của tuyến nội tiết có khuynh hướng di truyền)
  • Bất thường tuyến thượng thận hoặc u tuyến thượng thận

Bạn sẽ tăng nguy cơ mắc hội chứng này nếu bạn bị béo phì, hoặc có bệnh tiểu đường typ II có đường huyết không kiểm soát được và huyết áp cao.

Chẩn đoán

Không có xét nghiệm nào đơn thuần có thể chẩn đoán được hội chứng Cushing. Chẩn đoán cần thông qua thăm khám lâm sàng, khai thác tiền sử bệnh và các triệu chứng. Các xét nghiệm giúp chẩn đoán bao gồm:

  • Xét nghiệm nước tiểu 24h
  • Xét nghiệm nồng độ cortisol trong huyết tương lúc nửa đêm và trong nước bọt lúc đêm muộn
  • Nghiệm pháp ức chế bằng dexamethason liều thấp

Các xét nghiệm để chẩn đoán nguyên nhân bao gồm:

  • Nghiệm pháp ức chế bằng dexamethason liều cao
  • Cắt lớp vi tính và cộng hưởng từ

Bệnh thường được chẩn đoán ở người lớn trong độ tuổi từ 20-50.

Điều trị

Điều trị hội chứng Cushing tùy thuộc vào nguyên nhân. Bác sĩ có thể kê đơn thuốc để kiểm soát quá trình sản xuất cortisol và làm giảm các triệu chứng.

Nếu bạn sử dụng corticoid, bạn có thể được yêu cầu đổi thuốc hoặc thay đổi liều. Tuy nhiên, đừng tự ý thay đổi liều mà cần được sự giám sát y tế chặt chẽ.

Các khối u có thể lành tính hoặc ác tính. Tùy loại u mà có thể lực chọn điều trị bằng phẫu thuật, xạ trị hoặc hóa trị.

Biến chứng

Nếu không được điều trị, hội chứng Cushing có thể dẫn đến:

  • Mất xương, gãy xương
  • Yếu cơ, teo cơ
  • Huyết áp cao
  • Tiểu đường
  • Nhiễm trùng
  • Khối u tuyến yên lan rộng
  • Sỏi thận

Hội chứng Cushing gây ra bởi bệnh Cushing (u tuyến yên) có thể ảnh hưởng tới việc sản xuất các hóc-môn khác.

Tiên lượng

Nếu bạn điều trị càng sớm thì mang lại kết quả càng tốt. Điều quan trọng cần lưu ý là đáp ứng điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và cách điều trị mà bạn nhận được.

Bạn có thể mất một thời gian dài để hồi phục trở lại. Vì vậy, hãy hỏi bác sĩ để được hướng dẫn chế độ ăn uống lành mạnh, tăng mức độ hoạt động từ từ, và hẹn khám lại.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: U tuyến yên và sức khỏe sinh sản ở nữ
Bình luận
Tin mới
  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

Xem thêm