Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Chất béo là gì? Tại sao trẻ dưới 3 tuổi nhất thiết phải bổ sung chất béo?

Trẻ em là độ tuổi cần được bổ sung phối hợp cả hai loại chất béo bão hòa và không bão hòa để có thể đảm bảo sự phát triển ổn định và khỏe mạnh.

Định nghĩa chất béo?

Được cấu thành từ các acid béo, Lipid hay chất béo thuộc nhóm chất dinh dưỡng chính và cần thiết cho sự sống, là nguồn cung cấp năng lượng, là dung môi hòa tan và chứa nhiều vitamin tan trong dầu như A, D,E, K.  Thường thường nói đến chất béo ta nghĩ ngay đến các chất béo đã tách rời như bơ, mỡ, dầu… và chất béo còn tồn tại ở thức ăn tự nhiên như sữa trứng, thịt, cá…. Dạng chất béo này có thể đóng góp tới 1/4-1/2 lượng lipid ăn vào. Ngoài ra lipid còn có trong tế bào một số bộ phận ví dụ ở não, chủ yếu dưới dạng phosphatid, cerebrocid và cholesterol.

Khoa học phân chia chất béo thành hai loại chất béo bão hòa và chất béo không bão hòa.

Chất béo bão hòa

Chất béo bão hòa được cấu thành từ các acid béo no. Các acid béo no chủ yếu nằm trong thành phần các mỡ động vật hoặc các thực phẩm từ động vật như thịt mỡ hoặc món ăn như bánh quy, khoai tây chiên lát, các sản phẩm bơ sữa béo như bơ và kem... Các acid béo no có trọng lượng phân tử cao có thể rắn, các acid béo no trong trọng lượng phân tử thấp có thể lỏng, trọng lượng phân tử càng cao thì nhiệt độ tan chảy càng cao. Giá trị sinh học của các acid béo no kém hơn các acid béo không no. Chất béo bão hòa được xem là chất béo ít có lợi hơn so với chất béo không bão hòa, tuy nhiên trẻ em vẫn cần được bổ sung chất béo này vì nó là một trong những thành phần thiết yếu để xây dựng nên mô và các cơ quan của cơ thể.

Chất béo không bão hòa

Chất béo không bão hòa được cấu thành từ các acid béo không no. Vai trò sinh học các acid béo không no rất cần thiết, quan trọng và đa dạng. Một số cơ quan như não, gan, tim và các tuyến sinh dục có nhu cầu cao về các acid này. Khi thiếu acid béo không no, các rối loạn thường xuất hiện trước hết ở các cơ quan này. Các acid béo không no cần thiết hiện diện với hàm lượng cao trong bào thai và cơ thể trẻ sơ sinh. Chúng cũng có nhiều trong sữa mẹ.

Chất béo không bão hòa rất có lợi cho sức khỏe của trẻ em, đặc biệt là trong giai đoạn bào thai và 3 năm đầu đời. Chất béo không bão hòa và các chất béo nói chung giúp cho sự phát triển sớm về trí tuệ và thể lực của trẻ em vì nó giữ vai trò quan trọng đối với hệ thần kinh trung ương của trẻ, đặc biệt là sự xây dựng và phát triển não bộ của trẻ trong giai đoạn này.

Chất béo không bão hòa được phân thành hai nhóm:

Nhóm đầu tiên là chất béo không bão hòa đơn (thành phần là các acid béo không no một nối đôi), có nhiều trong dầu olive, dầu canola …

Nhóm thứ hai là chất béo không bão hòa đa (thành phần là các acid béo không no có từ hai nối đôi trở lên), tiêu biểu là linolenic acid (hay Omega-6) và alpha-linoleic acid (hay Omega-3). Chất béo không bão hòa đa được tìm thấy nhiều trong các loại dầu như dầu hạt lanh hoặc dầu chiết xuất từ mỡ của các loại cá béo như cá hồi, cá trích, cá ngừ... Chức năng của chất béo không bão hòa đa tương tự như chức năng của chất béo không bão hòa đơn. Tuy nhiên, chất béo không bão hòa đa được xem là có tác dụng tốt hơn so với chất béo không bão hòa đơn.

Omega-3 là loại chất béo không bão hòa đa tốt cho sự phát triển não của bé trong giai đoạn đầu đời. Ngoài ra, loại chất béo này còn có tác dụng tăng cường hệ thống miễn dịch của trẻ.

DHA, một trong những loại Omega-3 – chất béo không bão hòa chiếm tới 1/4 lượng chất béo trong não, chiếm tỉ lệ rất cao trong chất xám của não và võng mạc, nằm trong thành phần cấu trúc của màng tế bào thần kinh, rất cần cho quá trình xây dựng và phát triển não bộ ở trẻ em.

Tại sao trẻ em dưới 3 tuổi cần được bổ sung chất béo trong chế độ ăn

Cơ thể cần hấp thu các loại acid béo cần thiết từ các thực phẩm hàng ngày do không thể tự tổng hợp nên các loại acid béo này. Trẻ em là độ tuổi cần được bổ sung phối hợp cả hai loại chất béo bão hòa và không bão hòa để có thể đảm bảo sự phát triển ổn định và khỏe mạnh. Tuy nhiên, trong giai đoạn sơ sinh và 1000 ngày đầu đời/0-3 tuổi, cần lưu ý bổ sung đầy đủ cho trẻ các chất béo có lợi (Omega-3/DHA) vào chế độ ăn để não bộ của trẻ được phát triển tốt nhất.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Dầu ăn hay mỡ động vật là lựa chọn “vàng” cho trẻ dưới 3 tuổi?

PGs.Ts.Bs.Nguyễn Xuân Ninh

Phó Viện trưởng Viện y học ứng dụng Việt Nam

Trưởng phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM

Bình luận
Tin mới
  • 20/10/2020

    Lồng ấp cho trẻ sơ sinh

    Bạn đã phải chờ đợi suốt 9 tháng 10 ngày để được gặp thiên thần bé nhỏ của mình, do vậy, bạn sẽ không muốn bất cứ điều gì chia rẽ bạn và em bé trong những ngày đầu sau sinh cả. Tuy nhiên, nếu bạn sinh non hoặc nếu em bé cần chăm sóc đặc biệt, thì em bé sẽ cần ở lại trong đơn vị chăm sóc sơ sinh đặc biệt (NICU) trong một vài ngày, và thậm chí sẽ phải nằm trong lồng ấp/lồng kính. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp các thắc mắc của bạn về lồng ấp cho trẻ sơ sinh.

  • 20/10/2020

    Đái tháo đường: Ăn sáng thế nào để kiểm soát đường huyết?

    Có bữa sáng cân bằng, lành mạnh là rất quan trọng, đặc biệt nếu bạn mắc bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên, nhiều người bệnh không biết mình có thể ăn gì trong bữa sáng để kiểm soát đường huyết hiệu quả.

  • 19/10/2020

    Trị da khô, nứt nẻ với 5 loại kem dưỡng ẩm tự chế

    Vào mùa Thu – Đông, độ ẩm không khí giảm, thời tiết hanh khô khiến làn da luôn khô ráp, thậm chí là nứt nẻ, bong tróc gây đau rát. Thực tế, không chỉ có làn da khô mà cả da thường, da hỗn hợp, da dầu cũng cần một loại kem dưỡng ẩm để nuôi dưỡng và hồi sinh làn da.

  • 19/10/2020

    10 lợi ích của acid béo omega-3 bạn sẽ không muốn bỏ qua

    Có thể bạn đã nghe tới các lợi ích của acid béo omega-3 như giúp hạ huyết áp, tốt cho tim mạch. Tuy nhiên, bổ sung acid béo omega-3 còn có thể mang tới nhiều lợi ích hơn thế, giúp bạn chăm sóc sức khỏe một cách tối ưu.

  • 19/10/2020

    Làn da của bạn thay đổi thế nào theo tuổi tác?

    Bạn có biết làn da có thể bắt đầu quá trình lão hóa ngay trong độ tuổi 20? Biết được điều gì sẽ xảy ra với làn da của mình trong từng độ tuổi sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc da, chống lão hóa.

  • 19/10/2020

    "Điểm mặt" những phụ gia thực phẩm tiềm ẩn nguy hiểm

    Ngày nay các loại phụ gia thực phẩm không còn xa lạ với bà nội trợ, nó được bổ sung vào thực phẩm để bảo quản hay cải thiện hương vị. Tuy nhiên, dưới đây là một số chất phụ gia gây hại cho sức khỏe mà chúng ta cần phải tránh hoặc hạn chế sử dụng.

  • 19/10/2020

    Bóng bàn: Môn thể thao tốt cho sức khỏe não bộ

    Không phải ngẫu nhiên mà các chuyên gia thường khuyên những người bệnh Alzheimer, người bệnh sa sút trí tuệ… nên thường xuyên chơi bóng bàn. Trên thực tế, đây là môn thể thao có thể tác động đồng thời tới nhiều vùng não, giúp mang lại nhiều lợi ích về mặt tinh thần cho người chơi.

  • 19/10/2020

    Ăn gì để tăng khả năng sinh sản ở phụ nữ?

    Chế độ dinh dưỡng khoa học giúp điều hòa nội tiết tố và nâng cao sức khỏe của chị em, tăng khả năng mang thai. Dưới đây là những loại thực phẩm nên ăn để tăng cường sức khỏe sinh sản.

Xem thêm