Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Cảm xúc và bệnh tật trong Y học cổ truyền

Cảm xúc rất quan trọng và xứng đáng được quan tâm bởi vì phần tình cảm trong chúng ta rất đặc biệt. Nếu làm cảm xúc biến mất, nếu xua đuổi cảm xúc, chúng ta sẽ đánh mất phần quan trọng của bản thân và cuộc sống của mình.

Cảm xúc và bệnh tật trong Y học cổ truyền

Trong Y học cổ truyền Trung Quốc và Châu Á như Việt Nam, Hàn Quốc, cảm xúc và thể chất có một mối liên hệ mật thiết. Những cảm xúc của mỗi cá nhân như buồn bã, căng thẳng, giận dữ, lo lắng, sợ hãi, làm việc quá sức đều liên quan đến một tạng, phủ/cơ quan nào đó trong cơ thể. Ví dụ, khó chịu và tức giận có thể ảnh hưởng đến CAN (được hiểu như Gan trong tây y), dẫn đến đau bụng kinh, đau đầu, đỏ mặt, chóng mặt và khô miệng.

Một chẩn đoán trong Y học cổ truyền mang tính cá nhân hóa rất cao. Một khi tạng, phủ/ bộ phận được xác định mắc bệnh, các triệu chứng đặc trưng riêng của nó sẽ quyết định đến phương pháp điều trị của bác sĩ, dù đó là xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu hay kê đơn  thuốc điều trị.

Tiếp tục lấy CAN - gan là một ví dụ. Đau căng tức ở vú, đau bụng và khó chịu trong chu kỳ kinh nguyệt được điều trị bằng một số loại thảo dược nhất định và châm cứu. Nhức đầu, chóng mặt, giận dữ cùng với các nốt mẩn đỏ trên mặt thể hiện một dạng khác của các bệnh về CAN, được điều trị theo hướng khác.

Một câu hỏi nữa là CAN có liên quan gì đến chứng đau nửa đầu hay không? Các cấu tạo hệ thống tạng phủ dựa trên Y học truyền thống Châu Á vừa bao gồm các chức năng sinh lý theo y học phương Tây, vừa là một phần của hệ thống toàn thân. Ví dụ, CAN chủ về huyết đảm bảo cho năng lượng và lưu lượng máu di chuyển khắp cơ thể. CAN cũng điều tiết việc tiết mật, lưu trữ máu và được kết nối với gân, móng tay và mắt. 

Bằng cách hiểu biết những mối liên kết này, chúng ta có thể thấy một chứng rối loạn mắt như viêm kết mạc có thể là do mất cân bằng ở tạng CAN, hoặc ra máu trong chu kỳ kinh nguyệt nhiều có thể do rối loạn chức năng trong khả năng lưu trữ máu của CAN.

Bên cạnh cảm xúc, các yếu tố khác như chế độ ăn uống, môi trường, lối sống và các yếu tố di truyền cũng góp phần vào việc hình thành sự mất cân bằng.

TÂM: được hiểu như Tim trong tây y

  • Cảm xúc: thiếu sức sống, thiếu nhiệt tình với mọi việc, cảm thấy bồn chồn, trầm cảm, mất ngủ, tuyệt vọng.
  • Chức năng TÂM: Chịu trách nhiệm cho hệ thống tim mạch của cả cơ thể; ảnh hưởng tới sức sống và tinh thần. Tim kết nối với lưỡi, da và động mạch.
  • Các triệu chứng mất cân bằng TÂM: Mất ngủ, tim đập nhanh, nhịp tim bất thường, đầu óc mơ mộng quá mức, trí nhớ dài hạn kém, rối loạn tâm lý.
  • Các bệnh lý của TÂM: Tâm dương hư, Tâm hỏa vượng

CAN: được hiểu như gan trong tây y

  • Cảm xúc: Tức giận, oán giận, thất vọng, khó chịu, cay đắng, mất mát.
  • Chức năng CAN: Chủ về huyết, tham gia vào dòng chảy năng lượng và máu chạy khắp cơ thể, điều tiết tiết mật, lưu trữ máu. CAN kết nối với gân, móng tay và mắt.
  • Các triệu chứng mất cân bằng tại CAN: căng tức ngực/vú, đau dữ dội trong thời kỳ kinh nguyệt, đau đầu, khó chịu, tức giận vô cớ, chóng mặt, mắt khô đỏ và các bệnh khác về mắt, viêm gân.
  • Các bệnh lý của CAN:  Can khí uất kết, Can hỏa vượng 

TỲ: được hiểu như Lách trong tây y

  • Cảm xúc: Lo lắng, tập trung quá nhiều vào một vấn đề, làm việc quá sức.
  • Chức năng của TỲ: Tiêu hóa thức ăn và hấp thụ chất dinh dưỡng; hỗ trợ tạo thành máu và năng lượng; giữ máu trong mạch máu. Lách kết nối với các cơ, miệng và môi; tham gia vào tư duy, học tập và trí nhớ.
  • Các triệu chứng mất cân bằng TỲ: Mệt mỏi, chán ăn, tiết dịch nhầy, tiêu hóa kém, đau bụng, đi ngoài phân lỏng hoặc tiêu chảy, yếu cơ, môi nhợt nhạt, bầm tím, chảy máu nhiều trong chu kỳ kinh nguyệt và các rối loạn chảy máu khác.
  • Các bệnh lý của TỲ:  Tỳ khí hư nhược, Tỳ dương hư, Tỳ âm hư...

PHẾ: được hiểu như Phổi trong tây y

  • Cảm xúc: đau buồn, buồn bã, tách biệt với xung quanh.
  • Chức năng của PHẾ: hô hấp, trao đổi oxy để cung cấp cơ thể; kết hợp với thận điều chỉnh sự trao đổi chất của nước; giữ vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch; tăng khả năng chống nhiễm khuẩn, điều chỉnh các tuyến mồ hôi và cung cấp độ ẩm cho da.
  • Các triệu chứng mất cân bằng PHẾ: khó thở và thở nông, đổ mồ hôi, mệt mỏi, ho, cảm lạnh thường xuyên, cảm cúm, dị ứng, hen suyễn và các bệnh phổi khác, khô da, trầm cảm và khóc.
  • Các bệnh lý của PHẾ Phế âm hư, Phế khí hư, Phế thấp nhiệt...

THẬN: được hiểu như Thận trong tây y

  • Cảm xúc: Sợ hãi, thiếu ý chí, không an toàn, xa cách, cô lập.
  • Chức năng THẬN : Thận là cơ quan quan trọng để duy trì sự sống; chịu trách nhiệm trong các quá trình sinh sản, tăng trưởng, phát triển và trưởng thành của cơ thể; kết hợp với phổi tham gia vào chuyển hóa nước và hô hấp; kết nối với xương, răng, tai và tóc.
  • Các triệu chứng mất cân bằng THẬN: Đi tiểu thường xuyên, tiểu không tự chủ, đổ mồ hôi vào ban đêm, khô miệng, trí nhớ ngắn hạn, đau vùng lưng dưới, ù tai, mất thính lực và các tình trạng khác; tóc bạc sớm, rụng tóc và loãng xương.
  • Các bệnh lý của THẬN Thận dương hư nhược, Thận âm bất túc, Thận khí hư

Nếu bạn có bất cứ dấu hiệu nào liên quan đến cảm xúc và triệu chứng một số bệnh vừa được kể đến ở trên, bạn có thể lựa chọn đến gặp các bác sỹ y học cổ truyền để được khám bệnh và điều trị bằng các phương pháp y học cổ truyền. Hoặc bạn có thể đi khám các bác sỹ tây y để được điều trị kịp thời.  Bạn hãy nhớ một điều quan trọng: tự điều trị, tránh hoặc trì hoãn việc chăm sóc cho bản thân đều có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Thông tin chi tiết tham khảo thêm tại: Đi tìm mục đích của cảm xúc

Ths.Bs.Trần Thu Nguyệt - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp
Bình luận
Tin mới
  • 24/06/2018

    Tuyệt chiêu xử lý vết cắt trên ngón tay của bạn.

    Những tình huống nguy cấp như bỏng, vết thương chảy máu, gãy xương, co giật, bong gân, chấn thương sọ não... nếu sơ cứu ban đầu đúng cách có thể giúp hạn chế tổn thương, kịp thời cứu mạng nạn nhân.

  • 24/06/2018

    Nguyên nhân gây bệnh trĩ khi mang thai

    Bệnh trĩ - tình trạng các tĩnh mạch bị sưng ở hậu môn và trực tràng là tình trạng khá phổ biến trong thai kỳ, đặc biệt là trong 3 tháng cuối khi tử cung lớn hơn gây tăng áp lực lên các tĩnh mạch.

  • 24/06/2018

    9 món ăn đêm không lo béo cho các tín đồ bóng đá

    Nếu thức đêm xem bóng đá, bạn nên chọn các loại đồ ăn nhẹ dưới 200 calo để vừa thỏa mãn cơn đói mà không gây tăng cân.

  • 24/06/2018

    Top 10 câu hỏi về tăng cholesterol máu

    Cùng tìm hiểu những tác động của tình trạng tăng cholesterol máu lên cơ thể và những nguy cơ đối với sức khỏe của bạn trong tương lai.

  • 24/06/2018

    Những người không nên thức khuya xem bóng đá

    Mùa World Cup bao giờ cũng mê hoặc lòng người. Nếu có sức khỏe, bạn cứ tự do thả mình theo trái bóng, nhưng nếu bạn có vấn đề về sức khỏe thì buộc phải cân nhắc giữa đam mê bóng đá với lợi ích về sức khỏe, thậm chí là tính mạng.

  • 24/06/2018

    Những thói quen có thể dẫn đến bệnh tiểu đường

    Bị thừa cân hoặc thói quen ăn uống không tốt không phải là những nguyên nhân duy nhất dẫn đến bệnh tiểu đường. Và bạn có thể sẽ ngạc nhiên khi biết rằng, một số thói quen hàng ngày cũng có thể làm tăng nguy cơ bị tiểu đường.

  • 23/06/2018

    12 mẹo giúp giảm căng thẳng khi mang thai - Phần 2

    Giảm căng thẳng trong thời gian mang thai là rất quan trọng để tận hưởng thời gian tuyệt vời này

  • 23/06/2018

    12 mẹo giúp giảm căng thẳng khi mang thai - Phần 1

    Sự phấn khích và mong đợi có một em bé kết hợp với những thay đổi của cơ thể phụ nữ khi mang thai, mối quan tâm về tài chính, thay đổi tâm trạng, sắp xếp lại các phòng cho em bé và nhiều điều nữa có thể sẽ khiến bạn bị căng thẳng. 12 mẹo giảm căng thẳng dưới đây sẽ giúp bạn tận hưởng được khoảng thời gian tuyệt vời này.

Xem thêm