Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức ở trẻ sơ sinh

Dưới đây là những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức ở trẻ sơ sinh.

Sự phát triển nhận thức thường có mối quan hệ với khả năng vận dụng trí óc, khả năng ghi nhớ và sự phát triển các giác quan. Bên cạnh yếu tố di truyền thì môi trường sống cũng ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển trí tuệ, nhận thức của trẻ sơ sinh. Những trẻ được nuôi dưỡng trong môi trường tốt và khuyến khích phát triển kĩ năng đúng cách thường phát triển tốt hơn và có thể có chỉ số thông minh (IQ) cao hơn.

Dưới đây là những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức ở trẻ sơ sinh.

Môi trường sống

Những trẻ sống trong gia đình có điều kiện kinh tế hạn chế thường sẽ phát triển chậm hơn những đứa trẻ khác. Bởi, những trẻ này sẽ có nguy cơ cao hơn bị suy dinh dưỡng và phải tiếp xúc với môi trường bị hạn chế. Hơn nữa, cha mẹ của những trẻ này có thể thường xuyên căng thẳng và phải tập trung nhiều vào công việc, dành ít thời gian cho con, ít đọc sách, trò chuyện và gắn kết với con hơn.

Sự phát triển giác quan

Những kỹ năng nhận thức liên quan đến thị giác và thính giác có thể phát triển tự nhiên đối với hầu hết mọi người. Tuy nhiên, những kĩ năng này cần phải được thực hành thường xuyên để trẻ có thể cảm nhận được và hoàn thiện. Trẻ em nếu thiếu sự kích thích giác quan này có thể sẽ khó phát triển một cách bình thường.

Khi trẻ bị bao bọc trong 1 môi trường đơn điệu, bóng tối, cách biệt trong phòng, trong gia đình và yên tĩnh quá lâu do ốm đau, bệnh tật hoặc do điều kiện sống thì các kỹ năng, cảm giác của trẻ có thể sẽ phát triển chậm lại. Những trẻ tiếp xúc với nhiều âm thanh, nhiều người hoặc được tham gia các trò chơi ngoài trời, đi tham quan, khám phá nhiều nơi có thể có điều kiện để phát triển các kỹ năng của bản thân. Ví dụ, trẻ được tiếp xúc sớm với âm nhạc khi lớn lên sẽ dành nhiều sự quan tâm đến âm nhạc và có thể phát triển các kỹ năng nghe, nói, nhận thức tốt hơn.

Chế độ dinh dưỡng

Trong nhiều trường hợp, dinh dưỡng ảnh hưởng lớn đến sự phát triển nhận thức của trẻ - ngay cả khi trẻ còn trong bụng mẹ. Thai nhi không nhận đủ protein có thể sẽ phát triển chậm hơn cả trong bụng và khi ra đời. Các chuyên gia khuyến khích nên cho trẻ bú sữa mẹ vì sữa mẹ có lượng dinh dưỡng cao, làm tăng chỉ số thông minh (IQ) của trẻ. Những trẻ bị suy dinh dưỡng mạn tính thường sẽ phát triển nhận thức chậm hơn bình thường.

Sự quan tâm của cha mẹ

Môi trường sống phong phú giúp phát triển nhận thức một cách mạnh mẽ. Những trẻ được cha mẹ thường xuyên đọc sách cho nghe và nói chuyện, trò chuyện thường xuyên sẽ có vốn từ vựng tốt hơn và phát triển các kỹ năng nhận biết, kỹ năng đọc và nói sớm hơn.

Ngược lại, tiếp xúc với tivi quá sớm thậm chí là các chương trình giáo dục có thể có tác động xấu đến sự phát triển của trẻ em. Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo trẻ em dưới 2 tuổi không nên xem tivi và sau tuổi này cha mẹ cũng nên kiểm soát thời gian xem truyền hình của trẻ. 

Thay vì tiếp xúc sớm với tivi và các thiết bị điện tử, cha mẹ nên cho trẻ tiếp xúc với nhiều loại đồ chơi có thể kích thích não bộ phát triển như: khối xếp hình, bảng chữ cái, sách và búp bê… 

Yếu tố di truyền

Yếu tố di truyền có liên quan đến sự phát triển của trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ bị dị tật bẩm sinh hoặc gặp vấn đề sức khỏe do di truyền. Các vấn đề sức khỏe này có thể khiến việc tiếp cận với môi trường xung quanh của trẻ bị hạn chế, từ đó khiến trẻ chậm phát triển nhận thức. 

Trẻ em bị thiểu năng trí tuệ do di truyền thường sẽ hạn chế về khả năng phát triển một số kỹ năng. Tuy nhiên, nếu điều trị rất sớm cho trẻ ngay trong 3 năm đầu đời với các phương pháp như: tạo điều kiện cho trẻ ở trong môi trường tốt và tập trung nuôi dưỡng thì vẫn có thể cải thiện được tình trạng của trẻ. 

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến phát triển ngôn ngữ ở trẻ

Ths. Bs. Trần Thu Nguyệt - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp
Bình luận
Tin mới
  • 07/07/2020

    5 thực phẩm "thần thánh" giúp mẹ dễ đẻ thường, không đau

    Bổ sung các loại thực phẩm dưới đây vào chế độ ăn hàng ngày trong những tháng cuối của thai kỳ là bí kíp giúp mẹ bầu sinh dễ dàng hơn.

  • 07/07/2020

    7 cách giúp phòng tránh đột quỵ, ung thư bạn nên biết

    Theo Trung Tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật (Hoa Kỳ), các nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người trưởng thành là ung thư, bệnh tim mạch, đột quỵ. Duy trì một lối sống lành mạnh là cách tốt nhất giúp bạn bảo vệ sức khỏe, đẩy lùi bệnh tật.

  • 07/07/2020

    Dị ứng đường hô hấp nên ăn gì?

    Dị ứng đường hô hấp là tình trạng viêm đường thở do cơ thể phản ứng với khói, bụi, lông động vật... Mặc dù chế độ ăn uống không thể chữa khỏi dị ứng đường hô hấp nhưng chúng có thể làm giảm viêm, giúp hệ thống miễn dịch của bạn hoạt động tốt hơn.

  • 07/07/2020

    Người bệnh đái tháo đường có ăn được gạo lứt?

    Gạo lứt (gạo rằn, gạo lật) là loại gạo chỉ xay bỏ vỏ trấu, chưa được xát bỏ lớp cám gạo. Do đó, đây là loại gạo rất giàu chất dinh dưỡng, đặc biệt là chất xơ, chất chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, người bệnh đái tháo đường băn khoăn liệu ăn gạo lứt có ảnh hưởng đến lượng đường huyết hay không?

  • 07/07/2020

    Nạp caffeine đúng cách để học tập hiệu quả

    Một số đồ uống chứa caffeine có thể khiến bạn bồn chồn, lo âu và mất ngủ khi sử dụng. Đối với những thí sinh trong giai đoạn ôn nước rút, bạn nên cân nhắc uống cà phê và nước tăng lực một cách điều độ.

  • 07/07/2020

    Sai lầm khi đắp mặt nạ có thể làm hỏng da

    Đắp mặt nạ dưỡng da vào cuối ngày là cách thư giãn của nhiều chị em phụ nữ. Tuy nhiên, đắp mặt nạ không đơn giản như bạn vẫn tưởng. Cách sử dụng mặt nạ sai lầm không những không đem lại hiệu quả mà còn có thể gây hại cho làn da.

  • 07/07/2020

    Thực phẩm bổ não, tăng cường trí nhớ dành cho sĩ tử

    Một tháng trước ngày thi là thời điểm quan trọng để thí sinh chuẩn bị cả về tri thức lẫn sức khỏe để đạt được kết quả mong muốn. Não bộ của bạn cũng cần chất dinh dưỡng và năng lượng hàng ngày để có thể hoạt động hết công suất trong phòng thi.

  • 06/07/2020

    Bệnh Parkinson: Kích thích não sâu có làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ?

    Kích thích não sâu là kỹ thuật điều trị bệnh Parkinson khá hiệu quả. Tuy nhiên, do kỹ thuật này tác động trực tiếp tới não bộ, nhiều người bệnh lo lắng kích thích não sâu có thể gây ra một số tác động tiêu cực, ví dụ như làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.

Xem thêm