Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Các chế phẩm giảm cân: tác hại khó lường!

Hiện nay, trên thị trường nước ta, kể cả trên mạng, bày bán rất nhiều loại thực phẩm chức năng (TPCN) giảm cân dạng viên, bột, cao, sâm, nước, trà... thậm chí có cả thuốc chích. tác dụng của những loại thực phẩm này thực hư thế nào rất khó biết được.

Ngoại trừ một số trường hợp bị béo phì do bệnh (rối loạn chuyển hóa, nội tiết…) cần phải khám chữa bệnh mới cải thiện, còn đa số dư cân béo phì là do có sự mất cân bằng quá đáng hai yếu tố trong cuộc sống: yếu tố dinh dưỡng, yếu tố vận động thể lực. Tức là, rất thông thường dư cân béo phì là do ăn uống quá thừa chất dinh dưỡng sinh năng lượng (đường bột, béo) nhưng lại không có sự vận động thích hợp để tiêu hao năng lượng, năng lượng thừa biến thành mỡ đọng lại trong cơ thể gây dư cân béo phì. Vì vậy, để giảm cân phải đồng thời tác động đến 2 yếu tố: chế độ dinh dưỡng thích hợp (ăn kiêng) và chế độ tập luyện thể dục thích hợp (thậm chí là tập luyện cật lực). Không tác động đến 2 yếu tố vừa kể mà chỉ dùng chế phẩm nào đó không thôi (như theo một quảng cáo đọc được, trong 5 ngày làm giảm 3kg thể trọng) là quảng cáo thất thiệt, hoàn toàn không đáng tin cậy.

Có một số chị em nghe lời đồn đại làm đẹp giảm cân bằng cách uống thuốc xổ còn gọi là thuốc trị táo bón hay thuốc nhuận trường. Điều rất rõ ràng là khi dùng thuốc hay chế phẩm có tác dụng làm cho xổ đến độ gây tiêu chảy trong thời gian đến mấy ngày, trong thời gian này ăn không được lại thêm tiêu tốn sức lực chạy vào cầu tiêu liên tục thì sẽ giảm cân đương nhiên. Tuy nhiên, cách làm đẹp như thế chắc chắn  ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe. Nếu dùng thuốc xổ kéo dài (việc này thường xảy ra khi giảm cân) sẽ làm mất trương lực ruột đưa đến rối loạn tiêu hóa đi tiêu không còn bình thường, làm mất kali gây yếu cơ, mỏi mệt.

cac-che-pham-giam-can-tac-hai-kho-luong-1

Để giảm cân: chế độ dinh dưỡng thích hợp và chế độ tập luyện thể dục thích hợp

Từ lâu, người ta có dùng thuốc để giảm cân chống béo phì. Tuy nhiên sau đó, nhiều thuốc giảm cân được phát hiện độc hại và đã bị cấm, đó là các “dược phẩm chống mập giảm đói” như phenmetrazin (Obesitol), phentermin  (Mirapront)… Các thuốc này ngoài tính kích thích (gây mất ngủ) còn thêm tác dụng làm ăn kém ngon, được dùng làm thuốc chống béo phì. Dùng thuốc ăn không được ngủ không được, đương nhiên sẽ làm giảm cân nhưng rất tác hại vì gây nghiện (giống như nghiện ma túy) và hại tim mạch. Hiện nay còn phải kể những chất gây nghiện có tác dụng kích thích hệ thần kinh trung ương như thuốc lắc (còn có tên ecstasy hay MDMA viết tắt của methylen dioxy methamphetamin), ma túy đá (methamphetamin). Các chất này kích thích làm cho hết buồn bã, phiền muộn, yêu đời, không biết mệt mỏi dù làm việc kiệt sức, và người dùng còn được giảm cân do gây chán ăn. Đây là những tác dụng mà giới showbiz rất cần trong nghề nghiệp của họ, và họ dùng vô tội vạ các chất này kích thích này để bị nguy hiểm khó lường.

Vào tháng 5/2009, FDA Mỹ đã cảnh báo phải ngưng dùng ngay chế phẩm giảm cân Hydroxycut vì gây tổn hại nặng nề cho gan không thể trị được. Sau đó, nhiều nước ngoài Mỹ đã cảnh báo nhiều loại chế phẩm gọi là TPCN giảm cân có chứa thuốc chống béo phì thuộc loại nguy hiểm đã bị cấm là fenfluramin hoặc chứa thuốc Đông y có thể gây tai biến là ma hoàng (ephedra). Hai thứ vừa kể nếu dùng sai thì làm chết người như chơi.

Hiện nay, trên thị trường nước ta, kể cả trên mạng, bày bán rất nhiều loại TPCN giảm cân dạng viên, bột, cao, sâm, nước, trà… thậm chí có cả thuốc chích. Tác dụng của những loại thực phẩm này thực hư thế nào rất khó biết được. Khác với dược phẩm muốn lưu hành phải được chứng thực khoa học là có tác dụng trị bệnh thật sự và tương đối an toàn, còn TPCN thì không có yêu cầu khắt khe như thế, chỉ cần nhà sản xuất công bố chất lượng của sản phẩm. Cũng vì vậy, vì lợi ích của người tiêu dùng, trên nhãn, bao bì của TPCN bắt buộc phải ghi rõ: “Đây không phải là thuốc và không được dùng để thay thế thuốc”.

Nên lưu ý, trong thị trường chế phẩm giảm cân hiện nay, có sự lẫn lộn thật giả rất khó lường. Nhiều nước trên thế giới đã cảnh báo nhiều loại TPCN giảm cân gọi là dược thảo nhưng lại có chứa thuốc chống béo phì thuốc loại nguy hiểm đã bị cấm (như fenfluramine, sibutramine, phenolphtalein) và yêu cầu người tiêu dùng phải hết sức thận trọng xem xét kỹ tác dụng giảm cảm giác đói, gây chán ăn như thế nào, có thể thuộc loại nguy hiểm như đã kể. Thế mà, hiện nay vẫn có chế phẩm trộn chất cấm lưu hành để có tác dụng giảm cân.

Ở ta, cơ quan quản lý chức năng cũng đã phát hiện nhiều loại TPCN giảm cân dỏm, quá đát… Đã xảy ra không ít người vì muốn giảm cân nhanh chóng, dễ dàng nên sẵn sàng bỏ ra nhiều bạc triệu mua sử dụng các chế phẩm mà rốt lại “tiến mất tật mang”. Nhiều người không nhận được kết quả như mong muốn: cân nặng không giảm hoặc giảm cân nhưng đi tiêu nhiều (chắn chắn là có chứa thuốc xổ gây hại), đi tiểu nhiều (có chứa thuốc lợi tiểu không rõ liều lượng như thế nào), người mệt mỏi và sau khi ngưng sử dụng TPGC giảm cân thì cân nặng tăng trở lại như cũ, thậm chí là tăng nhiều hơn. Có người dùng thuốc giảm cân mà lại có triệu chứng vã mồ hôi, người mệt lả, tim đập nhanh, chóng mặt... thì có thể thuốc giảm cân đó có chứa thuốc Đông y là ma hoàng (ephedra). Các triệu chứng đó được gọi là cường giao cảm. Người bị bệnh tim mạch mà dùng bừa bãi thuốc chứa ma hoàng rõ ràng là rất nguy hiểm.

Có lời khuyên, người có nhu cầu giảm cân nói chung, chú ý tác động chế độ dinh dưỡng thích hợp (ăn kiêng) và chế độ tập luyện thể dục thích hợp (thậm chí là tập luyện cật lực). Nếu được, nên đi khám ở bác sĩ hoặc chuyên viên dinh dưỡng để được tư vấn về biện pháp thích hợp và an toàn cho việc giảm cân. Không nên tự ý dùng thuốc hay TPCN giảm cân theo lời đồn đại, không rõ thật giả như thế nào, và có thể bị tác hại khôn lường.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: 3 bước đẩy lùi nỗi lo cân nặng

PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 13/09/2026

    7 loại dầu tự nhiên giúp chăm sóc da mùa thu

    Một số dầu tự nhiên có thể giúp chăm sóc da, nhưng cần lựa chọn phù hợp với từng loại da để hạn chế kích ứng.

  • 13/09/2026

    Xu hướng du lịch chữa lành xoa dịu tâm hồn

    Trong guồng quay hối hả của thời đại công nghệ, con người ngày càng đối mặt với nhiều áp lực tâm lý, tình trạng quá tải công việc và sự mệt mỏi kéo dài. Thực trạng này thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm những phương thức thư giãn chuyên sâu, nơi cá nhân có thể tạm thời rời xa thị thành để tìm lại sự bình an nội tại. Từ đó, du lịch chữa lành xuất hiện và nhanh chóng trở thành một giải pháp nhân văn, mở ra không gian giúp con người tái kết nối với bản thân và phục hồi sức khỏe một cách toàn diện.

  • 12/09/2026

    Uống Cold Brew có thực sự ít ảnh hưởng đến giấc ngủ?

    Cold Brew có vị dịu, ít đắng hơn cà phê pha nóng nên nhiều người cho rằng loại đồ uống này ít caffeine và ít ảnh hưởng đến giấc ngủ. Vậy thực hư thế nào?

  • 12/09/2026

    Khủng hoảng "chuyển giao" từ mầm non lên Lớp 1 và cách cha mẹ đồng hành

    Bước vào lớp 1 là một bước ngoặt lớn, đánh dấu sự thay đổi toàn diện về tâm sinh lý và cách học tập, vui chơi của trẻ. Việc chuyển sang một môi trường hoàn toàn mới dễ khiến con bỡ ngỡ, đồng thời tạo ra không ít áp lực, lo lắng cho các bậc phụ huynh. Nếu cha mẹ thiếu sự chuẩn bị chu đáo hoặc chưa thực sự thấu hiểu tâm lý lứa tuổi, giai đoạn chuyển giao này có thể vô tình trở thành một cuộc khủng hoảng đối với đứa trẻ.

  • 11/09/2026

    Viên uống bổ sung collagen có cải thiện sức khỏe da và xương khớp không?

    Thực phẩm chức năng bổ sung collagen thường được quảng cáo giúp làn da mịn màng và xương khớp khỏe mạnh hơn. Vậy những lợi ích này thực tế đến đâu?

  • 11/09/2026

    Gánh nặng bệnh lao và chiến lược kiểm soát dịch tễ

    Mặc dù bệnh lao hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị khỏi, đây vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do các bệnh truyền nhiễm trên toàn cầu. Trung bình mỗi ngày, thế giới ghi nhận gần 30.000 người mắc mới và hơn 4.100 ca tử vong. Bệnh tiến triển âm thầm, phát hiện muộn, dẫn đến nguy cơ lây lan diện rộng trong cộng đồng trước khi người bệnh được can thiệp y tế.

  • 10/09/2026

    5 nhóm thực phẩm người dùng thuốc huyết áp nên hạn chế

    Khi bắt đầu dùng thuốc hạ huyết áp, người bệnh vẫn cần điều chỉnh chế độ ăn, đặc biệt hạn chế muối, rượu bia, đường và chất béo...

  • 10/09/2026

    5 loại thực phẩm chức năng nên dùng cùng nghệ để tăng cường khả năng hấp thụ

    Nghệ được biết đến với các lợi ích chống oxy hóa và chống viêm, giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh viêm mãn tính. Việc dùng nghệ cùng với các chất bổ sung khác có thể tăng cường khả năng hấp thụ và mang lại thêm nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Xem thêm