
Những lầm tưởng về vaccine đã được đính chính
Vaccine rất quan trọng

Tiêm phòng là điều quan trọng nhất ta có thể làm để bảo vệ bản thân và những người xung quanh. Điều này giúp ngăn ngừa tới 3 triệu người chết trên toàn thế giới mỗi năm.
Kể từ khi vaccine được giới thiệu ở Anh, các bệnh như đậu mùa, bại liệt và uốn ván từng gây tử vong và gây bệnh cho hàng triệu người hoặc đã được thanh toán hoặc giảm đáng kể.
Các bệnh khác như sởi và bạch hầu đã giảm tới 99,9% kể từ khi vaccine phòng bệnh được đưa vào sử dụng.
Tuy nhiên, nếu mọi người ngừng tiêm vaccine, các bệnh truyền nhiễm có thể nhanh chóng quay trở lại và lay lan ra cộng đồng.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) gần đây đã đánh giá sự do dự không tiêm phòng vaccine là một trong 10 mối đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe toàn cầu. Tình trạng này được hiểu là người được tiếp cận với vaccine trì hoãn hoặc từ chối tiêm chủng.
Vaccine hoạt động như thế nào?
Vaccine giúp hệ thống miễn dịch biết cách tạo ra các kháng thể bảo vệ cơ thể khỏi bệnh tật. Cách hệ thống tạo ra kháng thể thông qua vaccine an toàn hơn rất nhiều so với thông qua cơ thể bị bệnh và được điều trị. Một khi hệ miễn dịch đã được tiếp xúc với kháng nguyên trong vaccine và tao kháng thể thì tác dụng bảo vệ này sẽ kéo dài đến rất nhiều năm sau.
Miễn dịch cộng đồng
Tiêm vaccine cũng mang lại lợi ích cho cả cộng đồng thông qua "miễn dịch cộng đồng".
Nếu đủ lượng người được tiêm vaccine, bệnh sẽ khó có thể lây sang những người không thể tiêm vaccine như những người bị bệnh hoặc có hệ thống miễn dịch yếu.
Độ an toàn của vaccine
Tất cả các loại vaccine đều được kiểm tra thử nghiệm và đánh giá kỹ lưỡng trước khi đưa ra cộng đồng để đảm bảo không gây hại cho cả người lớn và trẻ em.
Thông thường phải mất nhiều năm để vaccine vượt qua các thử nghiệm và xét nghiệm cần thiết để được phê duyệt và đưa vào sử dụng.
Trong quá trình vaccine lưu hành vẫn sẽ được các cơ quan có chức năng theo dõi cập nhật các tác dụng phụ.
Bất cứ ai cũng có thể báo cáo về các tác dụng phụ đáng ngờ của vaccine cho cơ quan chức năng có thẩm quyền

Tác dụng phụ của việc tiêm vaccine
Hầu hết các tác dụng phụ của vaccine đều là nhẹ và không kéo dài.
Các tác dụng phụ phổ biến nhất của tiêm chủng bao gồm:
Một số trẻ cũng có thể quấy khóc sau khi tiêm. Điều này là bình thường và đôi khi chỉ cần một cái ôm sẽ giúp trẻ cảm thấy tốt hơn.
Phản ứng dị ứng
Rất hiếm khi có phản ứng dị ứng nghiêm trọng với vaccine. Nếu điều này xảy ra thì thường xảy ra trong vòng vài phút ngay sau khi tiêm.
Bác sĩ sẽ được tập huấn để đối phó với các phản ứng dị ứng và xử trí ngay lập tức. Sau khi xử trí kịp thời, các phản ứng dị ứng sẽ cải thiện.
Thành phần trong vaccine?
Hầu hết mọi người không bận tâm về các thành phần trong vaccine và biết rằng chúng an toàn.
Thành phần chính của bất kỳ loại vaccine nào là một lượng nhỏ vi khuẩn, virus hoặc độc tố đã bị làm suy yếu hoặc tiêu diệt trong phòng thí nghiệm từ trước.
Điều này đồng nghĩa với việc không hề có nguy cơ khiến người khỏe mạnh mắc bệnh từ vaccine. Đó cũng là lý do tại sao vaccine được gọi là vaccine sống giảm độc lực hoặc vaccine bất hoạt toàn thể.
Sự khác biệt giữa vaccine sống và vaccine bất hoạt toàn thể
|
Vaccine sống giảm độc lực |
Vaccine bất hoạt |
|
Chứa virus hoặc vi khuẩn đã bị làm giảm độc lực |
Chứa virus hoặc vi khuẩn đã bị tiêu diệt |
|
Không dùng cho người có hệ miễn dịch suy yếu |
Vẫn có thể dùng cho người có hệ miễn dịch suy yếu |
|
Cung cấp miễn dịch lâu dài |
Thường cần tiêm vài liều hoặc các vaccine tăng cường để tăng khả năng bảo vệ |
Thành phần khác trong vaccine
Vaccine đôi khi cũng có chứa các thành phần khác (phụ gia) có thể làm tăng độ an toàn và hiệu quả.
Không có bằng chứng cho thấy bất kỳ thành phần nào trong số này gây hại khi được sử dụng với lượng rất nhỏ như trong vaccine.
Nhôm: Là tá dược được thêm vào vaccine với một lượng rất nhỏ và đã được chứng minh là an toàn. Nhôm có thể gây ra các phản ứng nhẹ như sẩn cục hay đỏ tại chỗ tiêm. Nhôm được tìm thấy với lượng nhỏ trong hầu hết các thực phẩm, nước uống, sữa mẹ, hay sữa công thức, một số loại thuốc như thuốc kháng acid. Lượng nhôm này khi vào cơ thể sẽ không gây hại cho sức khỏe mà được đào thải ra ngoài qua nước tiểu. Không có bằng chứng nào cho thấy lượng nhôm cơ thể hấp thụ hàng ngày làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như mất trí nhớ hoặc tự kỷ. Và lượng nhôm được sử dụng trong các vaccine bất hoạt là rất rất nhỏ với mục đích:
Dầu squalene (tá dược): Là tá dược được thêm vào vaccine với một lượng rất nhỏ, đã được chứng minh là an toàn và có thể gây ra các phản ứng nhỏ như sẩn cục hay đỏ tại chỗ tiêm. Tá dược này được thêm vào các vaccine cúm dành cho người già trên 65 tuổi. Thành phần có nguồn gốc từ dầu cá đã được xử lý tinh chế trước khi được đưa vào sử dụng với mục đích tương tự như nhôm.
Gelatine: Có một số lượng rất ít các trường hợp có phản ứng dị ứng với vaccine chứa gelatine. Nếu bạn có tiền sử dị ứng với thành phần này hãy thông báo với bác sĩ. Một số nhóm tôn giáo như Hồi giáo và Do Thái, có thể lo ngại về việc sử dụng vaccine có chứa gelatine từ lợn. Nhưng người đứng đầu nhóm đức tin đã tuyên bố việc sử dụng gelatine trong vaccine là chấp nhận được và không phá vỡ bất kỳ quy tắc tôn giáo nào. Thành phần này có nguồn gốc từ lợn được sử dụng như một chất ổn định trong một số loại vaccine như vaccine phòng bệnh zona, vaccine cúm cho trẻ em, vaccine MMR (sởi, quai bị, rubella) giúp:
Albumin huyết thanh người và albumin tái tổ hợp: Albumin huyết thanh người được tách chiết từ máu người, được sử dụng làm chất ổn định trong vaccine thủy đậu và duy trì chất lượng của vaccine trong quá trình bảo quản.
Albumin tái tổ hợp được tổng hợp từ các tế bào, chẳng hạn như tế bào nấm men, có thể tạo ra một lượng lớn albumin giống huyết thanh người. Albumin tái tổ hợp có thể được sử dụng với số lượng rất nhỏ như một chất ổn định trong 1 trong số các vaccine MMR.
Protein từ trứng: Người dị ứng với protein trứng nặng vẫn có thể tiêm vaccine MMR một cách an toàn vì vaccine được nuôi cấy trên các tế bào từ phôi gà, không giống với trứng của gà mái, không kích hoạt phản ứng dị ứng. Còn vaccine cúm được nuôi trên trứng của gà mái, có khả năng gây ra phản ứng dị ứng ở những người bị dị ứng trứng.
Họ nên lựa chọn các vaccine sau:
Trẻ em và người lớn đã từng có phản ứng dị ứng rất nghiêm trọng với trứng được khuyên nên tiêm vaccine cúm trong bệnh viện.
Formaldehyde: Là thành phần có thể được tìm thấy tự nhiên trong máu ở mức cao hơn nhiều so với lượng trong vaccine. Mặc dù formaldehyde có thể gây hại ở nồng độ cao, nhưng không có lo ngại về sức khỏe về lượng nhỏ được tìm thấy trong vaccine. Đây là một hóa chất được sử dụng trong sản xuất vaccine bất hoạt, để tiêu diệt hoặc làm bất hoạt chất độc từ vi khuẩn hoặc virus. Khi các kháng nguyên bị bất hoạt, formaldehyde được pha loãng và chỉ còn một lượng rất nhỏ trong thành phẩm vaccine cuối cùng.
Kháng sinh: Nếu bạn bị dị ứng với neomycin hoặc bất kỳ loại kháng sinh nào khác, hãy thông báo với bác sĩ hoặc điều dưỡng trước khi tiêm vaccine. Các loại kháng sinh có thể gây ra phản ứng dị ứng, như penicillin, thường không được sử dụng trong vaccine.
Tuy nhiên, một lượng nhỏ kháng sinh neomycin, có khả năng gây ra phản ứng dị ứng, được tìm thấy trong: Vaccine MMR, vaccine 6 trong 1, vaccine cúm bất hoạt, vaccine 4 trong 1 Repevax, vaccine bệnh zona.
Thuốc kháng sinh được thêm vào một số vaccine để ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn trong quá trình sản xuất và lưu trữ vaccine.
Thuốc kháng sinh chỉ có thể được tìm thấy với số lượng nhỏ trong vaccine các vaccine được đưa vào sử dụng.
Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Sự thật và hiểu lầm về vaccine
Một nghiên cứu trình bày tại hội nghị Tuần lễ Tiêu hóa châu Âu (UEG Week) 2025 cho thấy việc tăng cường hai loại chất xơ lên men là beta-glucan và inulin có thể liên quan đến việc giảm khoảng 30% nguy cơ mắc bệnh Crohn ở nhóm người có nguy cơ cao. Đây được xem là một hướng đi tiềm năng trong phòng ngừa bệnh lý viêm ruột này.
Khi những cơn gió lạnh đầu mùa ùa về và ngày dần ngắn lại, chúng ta không chỉ đón nhận sự thay đổi của thời tiết mà còn phải đối mặt với sự gia tăng đột biến của các ca mắc cảm cúm. Virus cúm, hay còn gọi là influenza, dường như luôn chọn mùa đông làm thời điểm "vàng" để bùng phát, mang theo hàng loạt triệu chứng khó chịu như sốt cao, đau nhức toàn thân và các vấn đề về đường hô hấp. Tại sao loài virus này lại phát triển mạnh mẽ và lây lan nhanh chóng đến vậy khi nhiệt độ xuống thấp? Bài viết này sẽ đi sâu vào những cơ sở khoa học giải thích cho sự bùng phát của bệnh cúm vào mùa đông, từ đó cung cấp các biện pháp phòng ngừa thiết thực để bảo vệ sức khỏe cho bạn và gia đình.
Bơi lội là môn thể thao toàn thân được nhiều người yêu thích nhờ khả năng vừa rèn luyện thể lực vừa giúp thư giãn tinh thần. Với cùng một khoảng thời gian vận động, bơi lội có thể tiêu hao lượng calo tương đương chạy bộ nhưng lại ít gây áp lực lên xương khớp hơn.
Trên thị trường hiện có nhiều loại thực phẩm chức năng được quảng cáo với công dụng hỗ trợ giảm cholesterol máu, thu hút sự quan tâm của người có rối loạn lipid máu.
Các thuốc nhóm GLP-1 như semaglutide hiện được kê đơn chủ yếu để điều trị đái tháo đường type 2 và béo phì.
Aspirin từng được xem là thần dược trong phòng ngừa bệnh tim mạch, tuy nhiên hiện nay y học đã có những góc nhìn thay đổi về loại thuốc này. Dưới đây là 7 lầm tưởng phổ biến về thuốc Aspirin được các chuyên gia y tế khuyến cáo.
Bệnh ly thượng bì bọng nước (epidermolysis bullosa) là một tình trạng hiếm gặp gây ra hiện tượng da mỏng, dễ nổi mụn nước ở trẻ nhỏ. Bệnh lý này có thể gây khó chịu cho trẻ và có thể trở nặng nếu không được chăm sóc đúng cách. Cùng tìm hiểu qua bài viết sau!
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa chính thức phê duyệt bốn loại vaccine COVID-19 cập nhật cho năm 2026–2027. Các loại vaccine mới này đặc biệt nhắm vào biến thể XFG đang lây lan nhanh chóng, nhằm tăng cường bảo vệ cho những nhóm đối tượng có nguy cơ cao.